Image default
Πρώτο Θέμα

Το Δολάριο και οι Ανταγωνιστές του

Το Δολάριο και οι Ανταγωνιστές του

Από το 1976, ο ρόλος του αμερικανικού δολαρίου ως διεθνούς νομίσματος έχει σταδιακά εξασθενίσει.

Η διεθνής χρήση του δολαρίου ως νομίσματος που καθορίζει τα συναλλαγματικά αποθεματικά, τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, τα εμπορικά τιμολόγια και ως καθοριστικού παράγοντα στις αγορές συναλλάγματος είναι πολύ κάτω από τα επίπεδα ακμής του κατά την εποχή Bretton Woods, η οποία κράτησε μεταξύ 1945 και 1971. Αλλά, αυτά που δείχνουν οι αριθμοί θα προκαλούσαν έκπληξη στους περισσότερους ανθρώπους.

Υπάρχει αφθονία εξηγήσεων για την πτωτική αυτή τάση. Από τον πόλεμο του Βιετνάμ και μετά, τα ελλείμματα του προϋπολογισμού των ΗΠΑ, η δημιουργία χρήματος και τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών πάντα κυμαίνονταν σε υψηλά επίπεδα. Πιθανώς, ως αποτέλεσμα, το δολάριο έχει χάσει αξία σε σχέση με άλλα σημαντικά νομίσματα ή σε όρους αγοραστικής δύναμης. Εντωμεταξύ, το μερίδιο παγκόσμιας παραγωγής των ΗΠΑ έχει μειωθεί. Και, πιο πρόσφατα, η ανησυχητική προθυμία ορισμένων μελών του Κογκρέσου να ακολουθήσουν μία στρατηγική που θα μπορούσε να προκαλέσει το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να αθετήσει τις νομικές του υποχρεώσεις, έχει υπονομεύσει την παγκόσμια εμπιστοσύνη στο προνομιακό καθεστώς του δολαρίου.

Επιπλέον, ορισμένα νομίσματα των αναδυόμενων αγορών έχουν προσχωρήσει στην ομάδα των διεθνών νομισμάτων για πρώτη φορά. Πράγματι, ορισμένοι αναλυτές έχουν προτείνει ότι το κινεζικό γουάν θα μπορεί να ανταγωνιστεί το δολάριο ως το κορυφαίο διεθνές νόμισμα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Αλλά το καθεστώς του δολαρίου ως διεθνούς νομίσματος δεν έχει πέσει ομοιόμορφα. Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι, οι περίοδοι κατά τις οποίες το κοινό ανησυχεί περισσότερο σχετικά με αυτό το θέμα, δεν συμπίπτουν με τις περιόδους κατά τις οποίες μειώνεται το μερίδιο του δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγές.

Σύμφωνα με τα κριτήρια της διεθνούς χρήσης ως αποθεματικού νομίσματος μεταξύ των κεντρικών τραπεζών και ως όχημα στις αγορές συναλλάγματος, οι πιο ταχείες πτώσεις έλαβαν χώρα μεταξύ 1978-1991 και 2001-2010. Μεταξύ των δύο αυτών διαστημάτων, από το 1992 έως το 2000, υπήρξε μία σαφής αντιστροφή της τάσης, παρά τη σαφή λαϊκή παρακμή του δολαρίου γύρω στα μέσα της δεκαετίας. Οι κεντρικές τράπεζες κατείχαν μόνο κατ’ εκτίμηση 46% του αποθεματικού συναλλάγματός τους σε δολάρια το 1992, ωστόσο το μερίδιο αυτό ανέκαμψε κατά σχεδόν 70% μέχρι το 2000.

Στη συνέχεια, συνεχίστηκε η μακροπρόθεσμη πτωτική τάση. Σύμφωνα με μία εκτίμηση, το μερίδιο του δολαρίου στα συναλλαγματικά αποθέματα των κεντρικών τραπεζών μειώθηκε από περίπου 70% το 2001 σε μόλις 60% το 2010. Την ίδια δεκαετία, το μερίδιο του στην αγορά συναλλάγματος μειώθηκε επίσης: το δολάριο αποτελούσε τη μία ή την άλλη πλευρά στο 90% των ξένων χρηματιστηριακών συναλλαγών το 2001, αλλά μόνο το 85% των συναλλαγών το 2010.

Τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δείχνουν, απροσδόκητα, μία ακόμη παύση στη μακροπρόθεσμη πτώση του δολαρίου. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το μερίδιο του δολαρίου στα συναλλαγματικά αποθέματα σταμάτησε να πέφτει το 2010 και παρέμεινε σταθερό από τότε. Αν μη τι άλλο, το ποσοστό έχει ανέβει ελαφρώς μέχρι στιγμής το 2013. Ομοίως, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) ανέφερε στην πρόσφατη τριετή έρευνά της ότι το μερίδιο του δολαρίου στις παγκόσμιες συναλλαγές ξένου συναλλάγματος αυξήθηκε από 85% το 2010 σε 87% το 2013.

Δεδομένης της δυσλειτουργικής δημοσιονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, η ανθεκτικότητα του δολαρίου προκαλεί έκπληξη. Ίσως θα έπρεπε να σταματήσουμε να εκπλησσόμαστε. Εξάλλου, όταν ξέσπασε η παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008 από τα έγκατα της αμερικανικής αγοράς subprime υποθηκών, οι παγκόσμιοι επενδυτές αντέδρασαν φεύγοντας από τις ΗΠΑ, και όχι από το δολάριο. Προφανώς, εξακολουθούν να θεωρούν τα έντοκα γραμμάτια των ΗΠΑ ως ασφαλές καταφύγιο, και το δολάριο ως το κορυφαίο διεθνές νόμισμα, δεδομένης της απουσίας καλών εναλλακτικών λύσεων.

Συγκεκριμένα, το ευρώ έχει τα δικά του, προφανή, προβλήματα. Πράγματι, το μερίδιο του ευρώ στις αποθεματικές εκμεταλλεύσεις και στις συναλλαγές ξένου συναλλάγματος έχει μειωθεί κατά αρκετές ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες στατιστικές.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία του ΔΝΤ δείχνουν ότι το περιβόητο γουάν δεν είναι ακόμη μεταξύ των κορυφαίων επτά νομισμάτων από την άποψη των υποχρεωτικών ελάχιστων αποθεματικών στις κεντρικές τράπεζες. Και, σύμφωνα με την BIS, ενώ το γουάν έχει επί τέλους μπει στην πρώτη δεκάδα των νομισμάτων στις αγορές συναλλάγματος, εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μόλις το 2,2% του συνόλου των συναλλαγών, ακριβώς πίσω από το μερίδιο του μεξικανικού πέσο. Παρά τις πρόσφατες κινήσεις της κινεζικής κυβέρνησης, το γουάν έχει ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει.

Σε μία προσπάθεια να εξηγήσουμε την πρόσφατη σταθεροποίηση της κατάστασης του δολαρίου, θα μπορούσαμε να επισημάνουμε κάποια κοινά σημεία που έχουν τα τελευταία τρία χρόνια με την προηγούμενη περίοδο προσωρινή αντιστροφής της τάσης, μεταξύ 1992-2000: εντυπωσιακή βελτίωση στο έλλειμμα του προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1990, τα ελλείμματα-ρεκόρ της δεκαετίας του 1980 είχαν μετατραπεί σε πλεονάσματα-ρεκόρ: σήμερα, το ομοσπονδιακό έλλειμμα είναι μικρότερο από το ήμισυ του επιπέδου του 2010.

Ίσως η δημοσιονομική παρατήρηση να αποτελεί σύμπτωση. Εξάλλου, θα ήταν ανόητο να εξηγήσουμε τα πάντα με βάση μόνο δύο ιστορικά σημεία δεδομένων. Θα ήταν ακόμη πιο ανόητο να πιστέψουμε ότι απλά και μόνο επειδή οι Αμερικανοί πολιτικοί έχουν αποτύχει να «ξεκολλήσουν» το δολάριο από το ύψιστης σημασίας καθεστώς του κατά τα τελευταία 40 χρόνια, δεν θα το καταφέρουν μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Πρόκειται πλέον για αιώνιο νόμο της φύσης: το δολάριο θα είναι πάντα νούμερο ένα. Η στερλίνα είχε πάντα την πρώτη θέση κατά τον δέκατο ένατο αιώνα, μέχρι που ξεπεράστηκε από το δολάριο στα πρώτα μισά του εικοστού αιώνα. Μπορεί να έρθει η ημέρα όταν το δολάριο θα ξεπεραστεί κι αυτό από τον ανταγωνισμό. Σήμερα όμως, η μέρα αυτή είναι ακόμη μακριά.

Σχετικα αρθρα

Καυτό δίμηνο για τις τράπεζες

admin

Τι σηματοδοτεί η νέα έξοδος στις αγορές

admin

Ισπανία: H Ανδαλουσία και η άνοδος του ακροδεξιού Vox

admin

Soho House Group: Ο δισεκατομμυριούχος Ron Burkle σχεδιάζει επένδυση στη Μύκονο

admin

Οι ηγέτες της ΕΕ συζητούν τη συμφωνία με την Τουρκία

admin

Το ιστορικό λάθος της Άνγκελα Μέρκελ με το μεταναστευτικό

admin

Με το… πιστόλι στον κρόταφο η ελληνική κυβέρνηση

admin

FORTHNET-NOVA: Δραματική πτώση της ποιότητας των υπηρεσιών

admin

Πολύ σκληρό για να πεθάνει το παραδοσιακό τραπεζικό υποκατάστημα

admin

Χ.Α.:Νέα υψηλά 13 μηνών-Μεγάλα κέρδη 6,04% στις Τράπεζες

admin

Δισεκατομμυριούχοι που εκδιώχθηκαν από τις ίδιες τις εταιρείες τους

admin

Οι τράπεζες σπεύδουν στην αγορά ομολόγων πριν από την άνοδο των επιτοκίων

admin

Υπ.Οικ.:H προσπάθεια αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους

admin

Ο TurkStream 2 προκαλεί αναταράξεις στον ενεργειακό χάρτη

admin

Θα συνεχίσουν το παιχνίδι τους οι σορτάκηδες;

admin

Πολυνομοσχέδιο – Οι διατάξεις για, αύξηση ασφαλιστικών εισφορών, περικοπή συντάξεων, ΣΣΕ, ομαδικές απολύσεις…

admin

Η ακύρωση του Σένγκεν δε θα κάνει την Ευρώπη πιο ασφαλή

admin

Ο Τσίπρας πιέζει για μη συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα διάσωσης

admin