Image default
Πρώτο Θέμα

Ενισχύοντας την περιορισμένη δύναμη της Ευρώπης

Ενισχύοντας την περιορισμένη δύναμη της Ευρώπης

Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών είναι τόσο ακατανόητo, όσο και σοκαριστικo. Δεν υπάρχει καμία θεωρία που να εξηγεί την ποικιλομορφία των εθνικών αποτελεσμάτων.

Στη Γερμανία, όπου οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υπάρξει εξαιρετικά αμφιλεγόμενες από το 2008, η προεκλογική εκστρατεία ήταν εξαιρετικά «άχρωμη». Αλλά στη Γαλλία, όπου ούτε η οικονομική βοήθεια ούτε οι πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την καταπολέμηση της κρίσης υποκίνησαν τη διαφωνία, κυριάρχησαν τα αντι-ΕΕ θέματα.

Ούτε οι οικονομικές μεταβλητές, όπως η αύξηση του ΑΕΠ, ούτε οι κοινωνικές μεταβλητές, όπως η ανεργία, εξηγούν γιατί η Ιταλία ψήφισε μαζικά το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα του Πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι, ενώ η Γαλλία στήριξε το ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν. 

Μεταξύ των πλεονασματικών χωρών, οι ευρωσκεπτικιστές αποδείχθηκαν ισχυροί στην Αυστρία αλλά αδύναμοι στη Γερμανία. Μεταξύ των χωρών της κρίσης, η Ελλάδα στράφηκε στον ακροαριστερό συνασπισμό του Αλέξη Τσίπρα, ενώ τα πρώην κυρίαρχα κόμματα, η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, εξασφάλισαν από κοινού λιγότερο από το ένα τρίτο της λαϊκής ψήφου. Αλλά στην Πορτογαλία, η κυριαρχία των παραδοσιακών πολιτικών δυνάμεων δεν αμφισβητήθηκε.

Όσο περισσότερα κοιτάς τα νούμερα των εκλογών, τόσο περισσότερο μπερδεύεσαι. Ο ιστορικός Χάρολντ Τζέιμς υποστηρίζει ότι το κυρίαρχο μοτίβο είναι ότι η εθνικιστική δεξιά είναι ισχυρότερη στις δύο χώρες της ΕΕ που στοιχειώνονται από την αυτοκρατορική κληρονομιά τους, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ίσως αυτό να ισχύει. Αλλά, τι γίνεται με τη Δανία, της οποίας η αντι-ΕΕ δεξιά κέρδισε με μεγάλη διαφορά;

Αν και η σημασία της πολιτικής συζήτησης σχετικά με την Ευρώπη έχει αυξηθεί παντού τα τελευταία χρόνια, η αλήθεια είναι ότι οι Ευρωπαίοι δεν κάνουν την ίδια συζήτηση. Αυτό είναι σημαντικό πρόβλημα για τους ηγέτες της Ευρώπης• ο εκλογικός «σεισμός» είναι αρκετά ισχυρός ώστε να νιώσουν υποχρεωμένοι να ανταποκριθούν στην οικονομική και πολιτική αγανάκτηση των πολιτών τους. Αλλά, δεν γνωρίζουν ποια ακριβώς θα πρέπει να είναι η απάντησή τους.

Στο οικονομικό μέτωπο, οι αρχικές μετεκλογικές συζητήσεις τείνουν να συμφωνούν στο ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Αυτό είναι σίγουρα αλήθεια. Η πρόσφατοι ρυθμοί ανάπτυξης της Ευρώπης είναι θλιβεροί, ιδίως σε σύγκριση με τους αντίστοιχους των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες επλήγησαν από το ίδιο σοκ πριν από έξι χρόνια, αλλά έχουν βιώσει πολύ ισχυρότερη ανάκαμψη της παραγωγής και της απασχόλησης. Η ΕΕ φέρει επίσης μέρος της ευθύνης για αυτό το αποτέλεσμα: η αποτυχία να «καθαρίσει» τους ισολογισμούς των τραπεζών πριν από τη δημοσιονομική εξυγίανση ήταν ένα συλλογικό λάθος.

Είναι εξίσου σημαντικό, ωστόσο, ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφεύγουν να δίνουν υποσχέσεις τις οποίες δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν. Η Ευρώπη έχει μακρά παράδοση στις υψηλές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες των οποίων το μόνο αποτέλεσμα είναι η απογοήτευση.

Για παράδειγμα, λίγα δισεκατομμύρια εδώ κι εκεί δεν θα κάνουν καμία διαφορά σε μία οικονομία €13 τρισεκατομμυρίων. Μία ακόμη έκκληση προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη στήριξη των επενδύσεων και της καινοτομίας δεν θα μειώσει τους οικονομικούς κινδύνους. Και, μία ανανεωμένη δέσμευση για υγιή δημόσια οικονομικά δεν θα μετατρέψει τα επιφυλακτικά ευρωπαϊκά νοικοκυριά σε ευτυχισμένους πολίτες που δαπανούν χρήματα.

Αν οι ηγέτες της ΕΕ είναι πράγματι δεσμευμένοι ως προς την ανάπτυξη και την απασχόληση, τότε θα πρέπει να εργαστούν για να «επισκευάσουν» την ευρωπαϊκή ενιαία αγορά που σε πολλούς τομείς είναι «ενιαία» μόνο στο όνομα, έτσι ώστε να μπορέσουν περισσότερες καινοτόμες και αποδοτικές εταιρείες να αναπτυχθούν ταχύτερα. Θα πρέπει επίσης να καταστρώσουν σχέδια για τη χρηματοδότηση των υποδομών ζωτικής σημασίας –όχι για τα δίκτυα τρένων που δεν οδηγούν πουθενά, αλλά για διασυνδέσεις στα ενεργειακά συστήματα και στο βασικό δίκτυο των τηλεπικοινωνιών της εποχής της πληροφορίας.

Επιπλέον, θα πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα καθεστώς το οποίο θα οδηγεί σε ένα αξιόπιστο μονοπάτι για την τιμή του άνθρακα, το οποίο θα δώσει στον ιδιωτικό τομέα την προβλεψιμότητα που χρειάζεται για να επενδύσει στην τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και εξοικονόμησης ενέργειας. Επιπλέον, θα πρέπει να καταρτίσουν έναν μηχανισμό για να εξομαλυνθούν οι διαφορές στο κόστος της πίστωσης μεταξύ του βορρά και του νότου της ευρωζώνης.

Οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει επίσης να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις στους τομείς εμπορεύσιμων αγαθών των νοτίων μελών της ευρωζώνης, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην γρηγορότερη ανοικοδόμηση της εξαγωγικής βάσης αυτών των οικονομιών. Και, θα πρέπει να ρίξουν πραγματικά χρήματα σε πρωτοβουλίες για την επαγγελματική κατάρτιση των άνεργων νέων, ενθαρρύνοντάς τους να αποκτήσουν μεγαλύτερη κινητικότητα.

Κάτι τελευταίο, που είναι όμως εξίσου σημαντικό, είναι ότι οι Ευρωπαίοι φορείς χάραξης πολιτικής θα πρέπει να εξετάσουν πώς μπορεί να περιοριστεί η πλεονάζουσα αποταμίευση στην ευρωζώνη και, συνεπώς, θα πρέπει να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στην ισοτιμία του κοινού νομίσματος. Αλλά, αν δεν συμφωνήσουν στο τι πρέπει να κάνουν, θα πρέπει να αντισταθούν στον πειρασμό να αγνοήσουν τις διαφορές τους.

Στο πολιτικό μέτωπο, η συζήτηση έχει να κάνει με το ποιος θα πρέπει να είναι ο στόχος της ΕΕ, και ο μετεκλογικός πειρασμός είναι να δοθεί μία μόνο απάντηση: λιγότερη ΕΕ. Αυτό θα ήταν ένα εύλογο μεν λάθος, αλλά λάθος παρ’ όλα αυτά. Οι πολίτες μπορεί να είναι διχασμένοι ως προς το βαθμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που είναι τελικά επιθυμητός, αλλά μία ανησυχία την οποία συμμερίζονται όλοι είναι ότι η κυβέρνηση, σε οποιοδήποτε επίπεδο, θα πρέπει να είναι αποτελεσματική. Αυτό περιλαμβάνει και την ίδια την ΕΕ, ιδίως σε σχέση με το ευρώ.

Πράγματι, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, τα τρία τέταρτα των Γάλλων πολιτών αμφιβάλλουν ότι το ευρώ ήταν μία πρωτοβουλία που άξιζε τον κόπο. Αλλά, ακριβώς το ίδιο ποσοστό πολιτών αντιτίθενται στην έξοδο από το ενιαίο νόμισμα. Το μήνυμα προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είναι σαφές: μπορεί να ήταν λάθος που σας δώσαμε αυτό το έργο, αλλά τώρα ότι έγινε έγινε. Ο ρόλος σας είναι να κάνετε το ευρώ να δουλέψει.

Με άλλα λόγια, οι πολίτες της Ευρώπης είναι σίγουρο ότι δεν θα εγκρίνουν οποιαδήποτε σχέδια για τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των πολιτικών και της εξουσίας της ΕΕ. Αλλά, με την ίδια λογική, έχουν απόλυτη επίγνωση της ανάγκης για μία ΕΕ που θα εκπληρώνει τις παρούσες υποχρεώσεις της.

Λίγο πριν το θάνατό του, ο Tommaso Padoa-Schioppa, πρώην μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ και Ιταλός υπουργός Οικονομικών, έθεσε το ζήτημα με απόλυτη σαφήνεια. Η περιορισμένη εξουσία, είπε, συχνά συγχέεται με την ασθενή δύναμη, η οποία δεν έχει τα εργαλεία που απαιτούνται για να ενεργήσει εντός της σφαίρας της εξουσίας. Αλλά, η σφαίρα της εξουσίας είναι αυτή που πρέπει να περιοριστεί, και όχι η δύναμη για ενέργειες εντός αυτών των ορίων.

Οι ηγέτες της Ευρώπης θα πρέπει να υιοθετήσουν αυτό το αξίωμα ως σύνθημά τους: αυτή δεν είναι η στιγμή για περισσότερη Ευρώπη• είναι η στιγμή για μία Ευρώπη που εκπληρώνει την εντολή της. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται κατάργηση των μη αναγκαίων λειτουργιών/αρμοδιοτήτων για τις οποίες η ΕΕ είτε δεν διαθέτει την απαραίτητη νομιμότητα είτε δεν είναι καλά εξοπλισμένη για να τις ασκήσει. Μπορεί επίσης να σημαίνει ότι χρειάζεται να δοθεί στην ΕΕ η απαραίτητη εξουσία που χρειάζεται για να πετύχει σε όλα αυτά για τα οποία είναι ήδη υπεύθυνη.

Αυτή η ρεαλιστική ατζέντα μπορεί να φαίνεται αδιάφορη. Ίσως και να είναι. Αλλά, ίσως να προσφέρει την καλύτερη ευκαιρία για να συμφιλιωθούν οι λαοί της Ευρώπης με την ΕΕ.

Σχετικα αρθρα

Πως η Ελλάδα σώθηκε στο «και ένα» την Μ.Τετάρτη

admin

Η διάλυση του ευρώ και το… μαγικό ραβδί του Ντράγκι

admin

ΧΑ:Τι δείχνουν τα αποτελέσματα εξαμήνου

admin

Σκάει η «φούσκα» των ομολόγων;

admin

BlackRock: Tο ράλι θα συνεχιστεί στα ομόλογα της ευρωπεριφέρειας

admin

Τρεις οικονομολόγοι κρίνουν τη συμφωνία στο Eurogroup για την Ελλάδα

admin

Όλα τα deals που τονώνουν το κλίμα και την αγορά

admin

Κύπρος:Το δίκιο του ισχυρού

admin

Η απειλή για τη Μέρκελ κρύβεται στον Μέλανα Δρυμό, με το προσφυγικό να καθορίζει τις ψήφους

admin

To X.A, oι τράπεζες και οι ξένοι

admin

Ο Ντράγκι θα μιλήσει επιτέλους για τον ελέφαντα στο δωμάτιο

admin

Τι θα περιλαμβάνει η μεταμνημονιακή εποπτεία

admin

Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα κυβέρνηση για να αποτρέψει τη χρεοκοπία

admin

Η σημασία των εξαγωγών

admin

Έσπασαν το «φράγμα» των 30 δισ. οι ελληνικές εξαγωγές

admin

Φταίει η Γερμανία για την κρίση χρέους της Ελλάδας;

admin

Uber και Facebook: Φοβόμαστε όσα δεν μπορούμε να ελέγξουμε

admin

Σε πορεία ανάκαμψης βρίσκεται η βιομηχανία πληροφορικής το 2013

admin