Image default
Πρώτο Θέμα

Σε μεγαλύτερο κίνδυνο το ευρώ σήμερα από ό,τι στο αποκορύφωμα της κρίσης

Σε μεγαλύτερο κίνδυνο το ευρώ σήμερα από ό,τι στο αποκορύφωμα της κρίσης

Αν υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο συμφωνούν οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, αυτό είναι ότι η επιβίωση του ευρώ δεν τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση. Η οικονομία δεν τα πάει και πολύ καλά, αλλά τουλάχιστον η κρίση τελείωσε.

Προσωπικά θα αμφισβητούσα την εν λόγω συναίνεση. Οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τείνουν να κρίνουν τον κίνδυνο σύμφωνα με τον αριθμό των μεταμεσονύκτιων συνεδριάσεων στο κτίριο Justus Lipsius στις Βρυξέλλες. Αλλά, σίγουρα, αυτό δεν μπορεί από μόνο του να αποτελεί σοβαρό μέτρο ένδειξης.

Δεν έχω την παραμικρή ιδέα σχετικά με το ποια ήταν η πιθανότητα διάλυσης του ευρώ κατά τη διάρκεια της κρίσης. Αλλά,  η πιθανότητα αυτή είναι μεγαλύτερη σήμερα. Πριν από δύο χρόνια, αυτοί που έκαναν τις προβλέψεις ήλπιζαν για μία ισχυρή οικονομική ανάκαμψη. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δε συνέβη, και ούτε πρόκειται να συμβεί. Πριν από δύο χρόνια, η ευρωζώνη δεν ήταν προετοιμασμένη για μία οικονομική κρίση, αλλά τουλάχιστον οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανταποκρίθηκαν δημιουργώντας μηχανισμούς για την αντιμετώπιση της οξείας απειλής.

Σήμερα, η ευρωζώνη δεν διαθέτει κανέναν μηχανισμό για να αμυνθεί ενάντια σε μία παρατεταμένη ύφεση. Και, σε αντίθεση με πριν από δύο χρόνια, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν έχουν καμία όρεξη να δημιουργήσουν τέτοιου είδους μηχανισμούς.

Όπως συμβαίνει συχνά στη ζωή, είναι αλήθεια ότι οι πραγματικές απειλές έρχονται από εκεί που δεν το περιμένεις –π.χ. από τις αγορές ομολόγων. Οι βασικοί πρωταγωνιστές σήμερα δεν είναι οι διεθνείς επενδυτές, αλλά τα «εξεγερθέντα» εκλογικά σώματα τα οποία είναι πιθανότερο να ψηφίσουν για μία νέα γενιά ηγετών και είναι πιο πρόθυμα να στηρίξουν τα κινήματα περιφερειακής ανεξαρτησίας.

Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν, η ηγέτης του Εθνικού Μετώπου, θα μπορούσε να αναμένει να κερδίσει σε μία μάχη με τον Φρανσουά Ολλάντ. Ο Μπέπε Γκρίλο, ο ηγέτης του Κινήματος Πέντε Αστέρων στην Ιταλία, είναι η μόνη αξιόπιστη εναλλακτική λύση στο Ματέο Ρέντσι, τον νυν πρωθυπουργό. Τόσο η κα Λεπέν, όσο και ο κ. Γκρίλο, θέλουν τις χώρες τους να αποχωρήσουν από την ευρωζώνη. Στην Ελλάδα, ο Αλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ προηγούνται στις δημοσκοπήσεις. Το ίδιο ισχύει και για το Podemos στην Ισπανία, με τον χαρισματικό νεαρό ηγέτη του, Pablo Iglesias.

Το ερώτημα για τους ψηφοφόρους στις χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση, είναι σε ποιο σημείο θα αποτελεί η αποχώρηση από την ευρωζώνη την ορθολογική επιλογή; Μπορεί να συμπεραίνουν ότι, επί του παρόντος, δεν είναι η σωστή επιλογή. Μπορεί να αντιτίθενται σε μία διάλυση για πολιτικούς λόγους. Η κρίση τους είναι επιρρεπής σε μεταβολές με την πάροδο του χρόνου. Αμφιβάλλω αν θα γίνεται και πιο ευνοϊκή καθώς η οικονομία βυθίζεται βαθύτερα στην ύφεση.

Σε αντίθεση με πριν από δύο χρόνια, τώρα έχουμε μία πιο ξεκάθαρη ιδέα σχετικά με την μακροπρόθεσμη ανταπόκριση της πολιτικής. Η λιτότητα ήρθε για να μείνει. Η δημοσιονομική πολιτική θα συνεχίσει να συρρικνώνεται καθώς τα κράτη μέλη θα εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις του υπό τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Το «πρόγραμμα τόνωσης» της Γερμανίας, που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, είναι η καλύτερη περίπτωση: 0,1% του ΑΕΠ σε επιπλέον δαπάνες, μετά το 2016. Απολαύστε το!

Τι γίνεται με τη νομισματική πολιτική; Ο Μάριο Ντράγκι είπε ότι περίμενε ο ισολογισμός της ΕΚΤ να αυξηθεί κατά περίπου €1 τρισ. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ δεν έθεσε αυτόν τον αριθμό ως επίσημο στόχο, αλλά ως προσδοκία, ότι κι αν σημαίνει αυτό. Η πιο αισιόδοξη ερμηνεία είναι ότι αυτό συνεπάγεται ένα μικρό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (αγορές κυβερνητικού χρέους). Μία πιο απαισιόδοξη άποψη είναι ότι δεν θα συμβεί τίποτα και ότι η ΕΚΤ θα χάσει το στόχο της για €1 τρισ. όπως συνεχίζει να χάνει τους στόχους του πληθωρισμού. Προσδοκία μου είναι ότι η ΕΚΤ θα πετύχει τον στόχο της –και ότι αυτό δεν θα κάνει μεγάλη διαφορά.

Και τι γίνεται με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις; Θα πρέπει να μην υπερεκτιμούμε τις επιπτώσεις τους. Οι μεταρρυθμίσεις πρόνοιας και εργασίας στη Γερμανία, που συχνά λαμβάνουν επαίνους, την έχουν καταστήσει πιο ανταγωνιστική έναντι των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης. Αλλά δεν αύξησαν την εγχώρια ζήτηση. Αν εφαρμόζονταν οι αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις στο σύνολο της ευρωζώνης, το αποτέλεσμα θα ήταν ακόμη μικρότερο, καθώς δεν είναι δυνατό να γίνουν όλοι πιο ανταγωνιστικοί από όλους τους υπόλοιπους.

Πριν από δύο μήνες, ο κ. Ντράγκι πρότεινε η ευρωζώνη να στραφεί σε τρεις κατευθύνσεις ταυτόχρονα –χαλαρότερη νομισματική πολιτική, αύξηση των επενδύσεων του δημόσιου τομέα και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό το αποκάλεσα το οικονομικό αντίστοιχο του βομβαρδισμού πλήρους καταστροφής (carpet-bombing). Η ανταπόκριση θυμίζει περισσότερο την Επέλαση της Ελαφράς Ταξιαρχίας.

Αυτές οι συνεχιζόμενες απογοητεύσεις δεν μας δείχνουν με βεβαιότητα ότι η ευρωζώνη θα αποτύχει. Αυτό που μας δείχνουν είναι ότι η κοσμική στασιμότητα είναι πολύ πιθανή. Για μένα, αυτό αποτελεί το πραγματικό μέτρο της αποτυχίας.

Σχετικα αρθρα

Η διατλαντική συμφωνία και ο τυφώνας που απειλεί τους Ευρωπαίους

admin

Το σχέδιο για την προστασία της πρώτης κατοικίας

admin

Bloomberg: «Η Ελλάδα βγαίνει από την τιμωρία» – Ωφελήθηκε από την πολιτική του Ντράγκι

admin

Alpha: Εφικτοί οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια

admin

Η ανάπτυξη της ευρωζώνης οδηγεί στην απογοήτευση

admin

Το «μεγάλο» Σαββατοκύριακο της Ευρωζώνης

admin

Οι Χαμένες Αυταπάτες της Τουρκίας

admin

Η ΕΚΤ στέκει ατάραχη απέναντι σε μια ιταλική τράπεζα που ζορίζεται

admin

Η ΕΕ στοχεύει σε συμφωνία για τα σύνορα στα μέσα του 2016

admin

Ποιοι θα είναι οι βασικότεροι παίκτες της διεθνούς πολιτικής σκακιέρας το 2020

admin

Τι απέγινε με την επανίδρυση της Ευρώπης;

admin

ΕΛΣΤΑΤ: Ύφεση 11,7% το γ’ τρίμηνο του 2020

admin

Το SPD έρχεται αντιμέτωπο με την πολιτική πραγματικότητα

admin

Η Ελλάδα «σκοτώνει» την οικονομία της…

admin

Σε πτώση οι μετοχές- Νευρικότητα στα ομόλογα

admin

Η δυστοπική πολιτική της Ευρώπης

admin

Επικεφαλής οικονομολόγος ΕΚΤ: Η ανάκαμψη θα είναι πιο αργή από όσο νομίζουμε

admin

Τα επόμενα βήματα στην επανάσταση του Μακρόν

admin