Image default
Πρώτο Θέμα

Η εκκεντρική οικονομική θεωρία του παράλληλου σύμπαντος της Γερμανίας

Η εκκεντρική οικονομική θεωρία του παράλληλου σύμπαντος της Γερμανίας

Σε γενικές γραμμές, οι Γερμανοί οικονομολόγοι μπορούν να καταταγούν σε δύο κατηγορίες: σε αυτούς που δεν έχουν διαβάσει Κέυνς και σε αυτούς που δεν κατανοούν τον Κέυνς. Το να περιγράψει κανείς το κυρίαρχο ρεύμα των οικονομικών στη Γερμανία ως «συντηρητικό» είναι απλά άσχετο.

 Υπάρχουν ορισμένα κοινά σημεία με διάφορες νεοκλασικές ή νεοσυντηρητικές σχολές των ΗΠΑ και άλλων χωρών. Αλλά, όσο δελεαστική κι αν μοιάζει η σύγκριση του κυρίαρχου ρεύματος στη Γερμανία με το Κόμμα του Τσαγιού, δεν επιβιώνει στα αντεπιχειρήματα. Η γερμανική ορθοδοξία είναι διχασμένη μεταξύ της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς. Το μοναδικό κόμμα με κάποιες επιρροές από τον Κέυνς είναι οι πρώην κομμουνιστές.

Ένα καλό παράδειγμα του ορθόδοξου δόγματος ήταν η ετήσια έκθεση της περασμένης εβδομάδας από το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, ένα επίσημο σώμα που συμβουλεύει την κυβέρνηση. Η έκθεση δεν κατέκρινε την έλλειψη επενδύσεων, τα υπερβολικά πλεονάσματα ή την υπερβολικά ενθουσιώδη δημοσιονομική ακεραιότητα. Αντ’ αυτού, τα έβαλε με τον κατώτατο μισθό και με τη μικρή «χαλάρωση» που έλαβε χώρα ως προς την ηλικία συνταξιοδότησης. Με άλλα λόγια: θέλουν την κυβέρνηση Μέρκελ να γίνει ακόμη πιο σκληρή.

Οι Γερμανοί έχουν ένα όνομα για το μοναδικό οικονομικό τους πλαίσιο:

«ordoliberalism» (ορντολιμπεραλισμός – η εξασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας της αγοράς με κρατική και νομοθετική παρέμβαση). Η προέλευσή του είναι απολύτως θεμιτή –η απάντηση των γερμανικών φιλελεύθερων ελίτ στην διάλυση της φιλελεύθερης δημοκρατίας το 1933. Γεννήθηκε χάρη στην παρατήρηση ότι τα αδέσμευτα φιλελεύθερα συστήματα είναι εγγενώς ασταθή, και απαιτούν την ύπαρξη κανόνων και την κυβερνητική παρέμβαση για να συντηρηθούν. Η δουλειά της κυβέρνησης δεν ήταν να διορθώνει τις αποτυχίες της αγοράς, αλλά να θέτει και να επιβάλει κανόνες.

Μετά το 1945, ο ορντολιμπεραλισμός μετατράπηκε στο κυρίαρχο οικονομικό δόγμα της κεντροδεξιάς. Κατά τη δεκαετία του 1990, οι Σοσιαλδημοκράτες άρχισαν επίσης να τον αγκαλιάζουν, οδηγώντας τις μεταρρυθμίσεις εργασίας και πρόνοιας του Γκέρχαρντ Σρέντερ το 2003. Σήμερα, η κυβέρνηση είναι ορντολιμπεραλιστική. Η αντιπολίτευση είναι επίσης ορντολιμπεραλιστική. Τα πανεπιστήμια διδάσκουν τα οικονομικά βάση του ορντολιμπεραλισμού. Εντωμεταξύ, η μακροοικονομία στη Γερμανία και οπουδήποτε αλλού ισοδυναμεί με παράλληλα σύμπαντα.

Στην πράξη,  η γερμανική μακροοικονομική εξαίρεση δεν είχε και τόσο μεγάλη σημασία –μέχρι πρόσφατα, όταν άρχισε να έχει σημασία, και μάλιστα πολλή. Όταν έχεις το νόμισμά σου και αρχίζεις να αλληλεπιδράς με τον υπόλοιπο πλανήτη κυρίως μέσω του εμπορίου, η εκκεντρική ιδεολογία είναι δικό σου πρόβλημα. Αυτό, όμως, αλλάζει όταν γίνεσαι μέρος μιας νομισματικής ένωσης και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εργαστούν από κοινού.

Κανείς δεν είχε δώσει ιδιαίτερη σημασία σε αυτό το θέμα. Μεγάλο μέρος της πρώιμης θεωρητικής συζήτησης σχετικά με την ευρωζώνη, εστίασε στην έννοια της βέλτιστης νομισματικής ζώνης: ποιες χώρες είναι σε θέση να ενταχθούν σε μία νομισματική ένωση; Τελικά, αυτό που αποδείχθηκε πολύ πιο σημαντικό ήταν η κοινή αντίληψη που επιτρέπει στους ανθρώπους να επικοινωνούν και να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Για παράδειγμα, οι Γερμανοί ορντολιμπεραλιστές απλά αρνούνται να αναγνωρίσουν την ύπαρξη της παγίδας ρευστότητας στην περίπτωση που μία κεντρική τράπεζα καθίσταται ανίσχυρη να επηρεάσει τα επιτόκια της αγοράς. Ο Ludwig Erhard, ο σεβαστός υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας κατά τη δεκαετία του 1950, προσπάθησε κάποτε να εξηγήσει τη Μεγάλη Ύφεση από την άποψη των καρτέλ. Ήταν μία ορντολιμπεραλιστική προσπάθεια να φέρει στα μέτρα τους ένα θέμα για το οποίο ο ορντολιμπεραλισμός δεν έχει προφανείς εξηγήσεις. Οι διάδοχοι του Erhard επανέλαβαν το λάθος κατά την διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης, την οποία ερμηνεύουν ως μια ιστορία δημοσιονομικής απειθαρχίας.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν τρία θεμελιώδη ζητήματα σχετικά με τον ορντολιμπεραλισμό, τα οποία έχουν ευρύτερη σημασία. Πρώτον, οι ορντολιμπεραλιστές δεν έχουν καμία συνεκτική πολιτικής για την αντιμετώπιση των υφέσεων –μία ή δύο φορές ανά αιώνα συμβαίνει η καταστροφή. Όποτε ρωτάω έναν από αυτούς τι θα πρέπει να κάνω σε μία ύφεση, η απάντηση συνήθως περιλαμβάνει κάποια αναφορά στην «δημιουργική καταστροφή».

Δεύτερον, οι ορντολιμπεραλιστές δεν έχουν το δικό τους συνεκτικό πλαίσιο νομισματικής πολιτικής. Παλιότερα, ήταν Μονεταριστές. Η σημερινή τους θέση είναι, ως επί το πλείστον, ασυνεπής.

Το τρίτο σημείο είναι πολύ πιο κρίσιμο. Δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο το αν το δόγμα του ορντολιμπεραλισμού μεταφράζεται από μία σχετικά μικρή ανοικτή οικονομία όπως αυτή της Γερμανίας σε μία μεγάλη κλειστή οικονομία όπως αυτή της ευρωζώνης. Η κοσμοθεωρία του ορντολιμπεραλισμού είναι ασύμμετρη. Τα τρέχοντα πλεονάσματα του ισοζυγίου θεωρούνται πιο αποδεκτά από τα ελλείμματα. Εφόσον οι κανόνες βασίζονται στο εθνικό δίκαιο, οι ορντολιμπεραλιστές δεν ενδιαφέρονται για τις επιπτώσεις τους στον υπόλοιπο πλανήτη. Όταν υιοθέτησαν το ευρώ, ο υπόλοιπος πλανήτης άρχισε ξαφνικά να έχει σημασία.

Το δόγμα του ορντολιμπεραλισμού μπορεί να έχει λειτουργήσει ακόμη και καλά για τη Γερμανία, αν και υποπτεύομαι πως η οικονομική επιτυχία της χώρας οφείλεται κυρίως στην τεχνολογία, τις υψηλές δεξιότητες και την παρουσία ορισμένων εξαιρετικών εταιριών, και όχι στην οικονομική πολιτική. Μέσα από την κυριαρχία της επί του συστήματος του ευρώ, η Γερμανία «εξάγει» την ορντολιμπεραλιστική της ιδεολογία στις υπόλοιπες χώρες του νομισματικού μπλοκ. Είναι δύσκολο να σκαρφιστεί κανείς ένα δόγμα που να ταιριάζει λιγότερο σε μία νομισματική ένωση με τόσο διαφορετικές νομικές παραδόσεις, πολιτικά συστήματα και οικονομικές συνθήκες. Επιπλέον, είναι εξίσου δύσκολο να φανταστεί κανείς τη Γερμανία να παρατάει την ιδεολογία της. Ως αποτέλεσμα, το οικονομικό κόστος της αντιμετώπισης της κρίσης θα είναι τεράστιο.

Σχετικα αρθρα

Ο νέος γενναίος κόσμος των κεντρικών τραπεζών – J.Pisani-Ferry

admin

COVID-19 και επιστροφή στην κανονικότητα: Ακόμη και το «εμβολιασμένο» Ισραήλ έχει προβλήματα

admin

Τουρισμός:Ρεκόρ κρατήσεων και… ελπίδων για το καλοκαίρι

admin

PwC: Αυτοί είναι οι κλάδοι που επωφελούνται περισσότερο από το 5G

admin

Η “φούσκα” του δολαρίου διογκώνεται επικίνδυνα…

admin

Το τρίγωνο της δύναμης του Draghi και πως θα αλλάξει την Ευρώπη – Melvyn Krauss

admin

XA:Ρεύμα και τάση για λίγους

admin

Δεν πείθει τους επενδυτές ο Ερντογάν: Συνεχίζουν να «πυροβολούν» οι ξένοι

admin

Χ.Σταϊκούρας: 6 απαντήσεις για το χρηματοπιστωτικό σύστημα

admin

Google και Facebook κάνουν τα πάντα για τη διατήρηση του μονοπωλίου τους στη νομή ειδήσεων

admin

Γερμανικός Τύπος: Κορυφαίος προορισμός η Κρήτη για τους Γερμανούς

admin

Επ.Προκαταβολή – 6,8 δισ. ευρώ σε 544.591 Α.Φ.Μ.

admin