Image default
Πρώτο Θέμα

Η απώλεια λογικής της Ευρώπης

Η απώλεια λογικής της Ευρώπης

Επιτέλους οι Ηνωμένες Πολιτείες δίνουν σημάδια ανάκαμψης ύστερα από την κρίση που ξέσπασε στο τέλος της προεδρίας του Τζορτζ Μπους, όταν η σχεδόν κατάρρευση του οικονομικού τους συστήματος έστελνε αστικά κύματα σε όλον τον πλανήτη.

Δεν είναι ωστόσο μια ισχυρή ανάκαμψη, στην καλύτερη περίπτωση, τα χάσμα ανάμεσα στο πού θα βρισκόταν σήμερα η οικονομία και στο πού βρίσκεται δεν μεγαλώνει πλέον. Εάν ελαττώνεται, το κάνει πολύ αργά, και οι ζημιές που επέφερε η κρίση φαίνονται μακροπρόθεσμες.

Από την άλλη, θα μπορούσε να είναι και χειρότερα. Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, υπάρχουν πολύ λίγα σημάδια μιας έστω μικρής ανάκαμψης σαν αυτής των ΗΠΑ: το χάσμα με το πού θα βρισκόταν η Ευρώπη χωρίς την κρίση συνεχίζει να μεγαλώνει. Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι μικρότερο από ότι ήταν πριν την κρίση. Μισή χαμένη δεκαετία μετατρέπεται με γρήγορους ρυθμούς σε ολόκληρη. Πίσω από τις ψυχρές στατιστικές, ζωές καταστρέφονται, όνειρα βουλιάζουν και οικογένειες διαλύονται (ή δε δημιουργούνται) καθώς η στασιμότητα – η ύφεση σε κάποιες περιοχές – συνεχίζεται κάθε χρόνο.

Η ΕΕ έχει ιδιαίτερα ταλαντούχους και μορφωμένους ανθρώπους. Τα μέλη της έχουν ισχυρά νομικά πλαίσια και κοινωνίες με εύρυθμη λειτουργία. Πριν από την κρίση, οι περισσότερες είχαν ακόμη και οικονομίες με εύρυθμη λειτουργία. Σε κάποιες περιοχές, η παραγωγικότητα ανά ώρα – ή ο ρυθμός ανάπτυξης – ήταν από τις υψηλότερες στον κόσμο.

Όμως η Ευρώπη δεν είναι θύμα. Ναι, η Αμερική διαχειρίστηκε λανθασμένα την οικονομία της, αλλά όχι, οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν με κάποιον τρόπο να επιβάλουν το μεγαλύτερο βάρος της παγκόσμιας κρίσης στην Ευρώπη. Οι κακουχίες της ΕΕ προήλθαν από την ίδια, και οφείλονται σε μια πρωτοφανή σειρά κακών οικονομικών αποφάσεων, με ξεκίνημα τη δημιουργία του ευρώ. Παρ’ ότι προοριζόταν για να ενώσει την Ευρώπη, στο τέλος κατάφερε να τη χωρίσει, και με την απουσία της πολιτικής βούλησης για τη δημιουργία των θεσμών που θα εξασφάλιζαν τη λειτουργία του ευρώ, η ζημιά δε διορθώνεται.

Το παρόν χάος οφείλεται κατά μέρος στην προσκόλληση σε μια εδώ και καιρό απαξιωμένη πίστη στην ύπαρξη εύρυθμων αγορών χωρίς ατέλειες στην πληροφόρηση και τον ανταγωνισμό. Η ύβρις έχει παίξει και αυτή τον ρόλο της. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί το γεγονός πως, κάθε χρόνο, οι προβλέψεις των ευρωπαίων αξιωματούχων για τις συνέπειες των πολιτικών τους είναι επίμονα λανθασμένες.

Οι προβλέψεις δεν είναι λάθος επειδή οι χώρες της ΕΕ απέτυχαν να εφαρμόσουν τις αποφασισμένες πολιτικές, αλλά επειδή τα μοντέλα πάνω στα οποία στηρίχτηκαν αυτές οι πολιτικές ήταν τόσο ελαττωματικά. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, τα μέτρα που προορίζονταν για να ελαφρύνουν το χρέος της χώρας, στην πραγματικότητα την έχουν αφήσει περισσότερο επιβαρυμένη από ότι ήταν το 2010: ο λόγος χρέους προς το ΑΕΠ έχει αυξηθεί, λόγω της αρνητικής συνέπειας της δημοσιονομικής λιτότητας στην παραγωγή. Τουλάχιστον, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει αντιληφθεί αυτές τις διανοητικές και πολιτικές αποτυχίες.

Οι ηγέτες της Ευρώπης παραμένουν πεπεισμένη πως βασική τους προτεραιότητα είναι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Όμως τα προβλήματα που υποδεικνύουν ήταν φανερά και τα χρόνια πριν την κρίση, και δεν εμπόδιζαν την ανάπτυξη τότε. Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη περισσότερο από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μέσα στις χώρες μέλη της, είναι οι μεταρρυθμίσεις στη δομή της ευρωζώνης, και μία ανατροπή των πολιτικών λιτότητας, τα οποία έχουν αποτύχει επανειλημμένα να ωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη.

Όσοι πίστευαν πως το ευρώ δε θα επιβίωνε, διαψεύστηκαν επανειλημμένως. Όμως οι επικριτές έχουν δίκιο σε ένα πράγμα: εάν η δομή της ευρωζώνης δεν αλλάξει και η λιτότητα δε σταματήσει, η Ευρώπη δε θα ανακάμψει.

Το δράμα στην Ευρώπη θα αργήσει να τελειώσει. Ένα από τα δυνατά σημεία της ΕΕ είναι η βιωσιμότητα των δημοκρατιών της. Όμως το ευρώ αφαίρεσε από τους πολίτες της – ειδικά στις χώρες της κρίσης – τη δυνατότητα να φέρουν λόγο για το οικονομικό τους μέλλον. Επανειλημμένως, οι ψηφοφόροι έχουν γυρίσει την πλάτη τους σε αξιωματούχους, δυσαρεστημένοι με την κατεύθυνση της οικονομίας – μόνο και μόνο για να δουν τις νέες κυβερνήσεις να ακολουθούν τον ίδιο δρόμο, όπως αυτός υποδεικνύεται από τις Βρυξέλλες, τη Φρανκφούρτη και το Βερολίνο.

Όμως πόσο μπορεί να συνεχιστεί αυτό; Και πώς θα αντιδράσουν οι ψηφοφόροι; Σε όλη την Ευρώπη, έχουμε δει μια ανησυχητική άνοδο σε ακραία εθνικιστικά κόμματα, αντικρουόμενα στις αρχές του Διαφωτισμού που έκαναν την Ευρώπη τόσο επιτυχημένη. Σε κάποιες περιοχές, έχουν δει άνοδο και μεγάλα αποσχιστικά κινήματα.

Τώρα, η Ελλάδα θέτει μια νέα δοκιμασία για την Ευρώπη. Η μείωση του ελληνικού ΑΕΠ από το 2010 είναι πολύ χειρότερη από αυτήν που αντιμετώπισε η Αμερική κατά τη μεγάλη κρίση της δεκαετίας του 30. Οι ανεργία ανάμεσα στους νέους ξεπερνά το 50%. Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά έχει αποτύχει, και τώρα, λόγω της αδυναμίας του κοινοβουλίου να επιλέξει νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, πρόωρες εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν στις 25 Ιανουαρίου.

Το αριστερό κόμμα της αντιπολίτευσης, ο ΣΥΡΙΖΑ, που είναι αποφασισμένο να επαναδιαπραγματευθεί τους όρους διάσωσης της Ελλάδας από την ΕΕ, προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει αλλά δεν πάρει την εξουσία, κύριος λόγος θα είναι ο φόβος για την αντίδραση της ΕΕ. Ο φόβος δεν είναι το πιο ευγενές συναίσθημα, και δε θα δώσει αφορμή για το είδος της εθνικής συναίνεσης που χρειάζεται η Ελλάδα για να προχωρήσει.    

Το πρόβλημα δεν είναι η Ελλάδα. Είναι η Ευρώπη. Εάν η Ευρώπη δεν αλλάξει τους τρόπους της – δε μεταρρυθμίσει την ευρωζώνη και δεν ανατρέψει τη λιτότητα – ένα λαϊκό ξέσπασμα θα είναι αναπόφευκτο. Η Ελλάδα μπορεί να μείνει στην πορεία της αυτή τη φορά. Αλλά αυτή η οικονομική τρέλα δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα. Η δημοκρατία δε θα το επιτρέψει. Όμως πόσο ακόμη πόνο θα χρειαστεί να αντέξει η Ευρώπη μέχρι να επανέλθει η λογική;

Σχετικα αρθρα

Η ΕΚΤ θα είναι στήριγμα σταθερότητας σε μια επισφαλή χρονιά

admin

Opinion Poll: Προβάδισμα 17 μονάδων για ΝΔ – Κύριο “αγκάθι” το μεταναστευτικό

admin

«Aγόραζε στη φήμη πούλα στην είδηση»-Απώλειες 1,84% για ΓΔ και 6,09% στις τράπεζες

admin

Μπαράζ road shows από τις εισηγμένες

admin

Μήπως η μεγαλύτερη απειλή για το ευρώ είναι η Γερμανία;

admin

Έβδομη επίθεση με όχημα στην Ευρώπη: Τι μπορεί να γίνει;

admin

Τραμπ και Πούτιν μπορούν να καταστρέψουν ο ένας τον άλλον

admin

Ο «λύκος της Wall Street» προειδοποιεί ότι τα ICOs είναι «η μεγαλύτερη απάτη ποτέ»

admin

Too big too fail – το δράμα συνεχίζεται με νέα επεισόδια

admin

Γιατί η κρίση στο Κατάρ θα έπρεπε να μας τρομάζει

admin

Bloomberg: Η Αθήνα σκέφτεται πρόωρη εξόφληση του ΔΝΤ ενόψει των εκλογών

admin

Ο “εφιάλτης” της Wall Street πλησιάζει

admin

Η τέχνη του να μην παράγεις τίποτα σε πολύ ακριβές τιμές

admin

Και όμως τα πράγματα πάνε καλύτερα…

admin

Το Grexit και το πρόβλημα του ελεύθερου εμπορίου

admin

Die Zeit: Η ανάγκη της Μέρκελ ευκαιρία του Τσίπρα

admin

Μήπως να αφήσουμε τον Joker και να πιάσουμε τον J.Walker ;

admin

Handelsblatt: Η Toυρκία εξελίσσεται σε απειλή για την Ευρώπη

admin