Image default
Πρώτο Θέμα

Η ελληνική κρίση πλησιάζει στην… ώρα της κρίσεως

Η ελληνική κρίση πλησιάζει στην… ώρα της κρίσεως

Μερικές φορές το σωστό πράγμα να κάνει κανείς είναι το πιο σοφό. Αυτό συμβαίνει τώρα στην περίπτωση της Ελλάδας. Αν γίνει σωστά, η μείωση του χρέους θα ευνοούσε την Ελλάδα και την υπόλοιπη ευρωζώνη. Θα δημιουργούσε δυσκολίες. Αλλά αυτές θα ήταν πολύ μικρότερες σε σχέση με αυτές που θα προέκυπταν πετώντας την Ελλάδα στους λύκους.

Δυστυχώς, η επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας μπορεί να αποδειχτεί αδύνατη. Γι’ αυτόν τον λόγο η πεποίθηση πως η κρίση της ευρωζώνης έχει τελειώσει είναι λανθασμένη.

Κανείς δεν μπορεί να εκπλαγεί με τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα. Εν μέσω μιας «ανάπτυξης», η ανεργία βρίσκεται στο 26% του εργατικού δυναμικού, κι η ανεργία στους νέους ξεπερνά το 50%. Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν είναι επίσης κατά 26% χαμηλότερο απ’ ότι ήταν προ κρίσης. Όμως το ΑΕΠ δεν είναι πολύ κατάλληλο μέτρο της πτώσης της οικονομικής ευημερίας σε αυτήν την περίπτωση. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ήταν -15% του ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2008, όμως είχε πλεόνασμα το δεύτερο μισό του 2013. Που σημαίνει πως οι δαπάνες των Ελλήνων σε αγαθά και υπηρεσίες έχουν μειωθεί κατά τουλάχιστον 40%.

Δεδομένης αυτής της καταστροφής, δεν προκαλεί έκπληξη που οι ψηφοφόροι έχουν απορρίψει την προηγούμενη κυβέρνηση και τις πολιτικές που, κα’ εντολή των πιστωτών – όχι πολύ πρόθυμα – ακολούθησε. Όπως έχει πει ο νέος πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, η Ευρώπη έχει ιδρυθεί πάνω στην αρχή της δημοκρατίας. Ο λαός της Ελλάδας έχει μιλήσει. Τουλάχιστον, οι διοικούντες θα πρέπει να τον ακούσουν. Παρ’ όλα αυτά, όσα ακούει κανείς υποδεικνύουν πως οι απαιτήσεις για μια νέα συμφωνία για το χρέος και τη λιτότητα θα απορριφθούν λίγο πολύ ασυζητητί. Αυτό που τροφοδοτεί αυτήν την αντίδραση είναι ένα μεγάλο σύνολο αυτάρεσκων ανοησιών. Δύο ηθικολογικές προτάσεις συγκεκριμένα εμποδίζουν μια λογική απάντηση στις ελληνικές απαιτήσεις.

Η πρώτη πρόταση είναι πως οι Έλληνες δανείστηκαν τα χρήματα, οπότε είναι καθήκον τους να τα επιστρέψουν, όσο κι αν κοστίζει αυτό για τους ίδιους. Αυτή είναι και η λογική που διατήρησε τις φυλακές των οφειλετών.

Η αλήθεια είναι, ωστόσο, πως οι πιστωτές έχουν ηθική ευθύνη να δανείζουν με σύνεση. Αν αποτύχουν να επιμεληθούν δεόντως των δανειοληπτών τους, τους αξίζει ότι συμβεί στη συνέχεια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, τα εξωτερικά ελλείμματα, συγκεκριμένα, ήταν εμφανή. Το ίδιο και ο τρόπος διακυβέρνησης του ελληνικού κράτους.

Η δεύτερη πρόταση είναι πως, από την αρχή της κρίσης, η υπόλοιπη ευρωζώνη ήταν εξαιρετικά γενναιόδωρη με την Ελλάδα. Και αυτό δεν είναι αλήθεια. Πράγματι, τα δάνεια που δόθηκαν από την ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο φτάνουν το ογκώδες ποσό των 226,7 δις ευρώ (περίπου 125% του ΑΕΠ), που αποτελεί περίπου τα δύο τρίτα του συνολικού δημοσίου χρέους του 175% του ΑΕΠ.

Όμως αυτό έγινε σε μεγάλο βαθμό όχι για να βοηθηθούν οι Έλληνες, αλλά για να αποφευχθεί η διαγραφή κακών δανείων προς την ελληνική κυβέρνηση και τις ελληνικές τράπεζες. Μόλις το 11% των δανείων χρηματοδότησαν απευθείας ενέργειες της κυβέρνησης. Άλλα 16% πήγαν σε πληρωμή τόκων. Τα υπόλοιπα πήγαν σε πράξεις κεφαλαίων διαφόρων τύπων: τα χρήματα μπήκαν και ξαναβγήκαν έξω. Μια πιο ειλικρινής πολιτική θα ήταν να διασωθούν απευθείας οι δανειστές. Όμως αυτό θα ήταν πολύ ντροπιαστικό.

Όπως σημειώνουν οι Έλληνες, η ανακούφιση του χρέους είναι φυσιολογική. Η Γερμανία, που απέφυγε κατά συρροή τα εγχώρια και εξωτερικά χρέη κατά τον 20ο αιώνα, βγήκε επωφελημένη. Ό,τι δεν μπορεί να πληρωθεί δε θα πληρωθεί. Η ιδέα πως οι Έλληνες θα έχουν μεγάλα δημοσιονομικά πλεονάσματα επί μία γενιά, για να ξεπληρώσουν αυτά που οι κυβερνήσεις των πιστωτών χρησιμοποίησαν για να διασώσουν ιδιώτες δανειολήπτες από την ανοησία τους είναι αυταπάτη. Τι θα πρέπει να γίνει τότε; Η επιλογή βρίσκεται ανάμεσα στο σωστό, το βολικό και το επικίνδυνο.

Όπως υποστηρίζει ο Reza Moghadam, πρώην επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου: «Η Ευρώπη θα πρέπει να προσφέρει σημαντική ανακούφιση χρέους – κόβοντας στη μέση το χρέος της Ελλάδας και την απαιτούμενη δημοσιονομική ισορροπία – σε ανταλλαγή με μεταρρυθμίσεις». Αυτό, προσθέτει, θα συνεισέφερε στο να τεθεί το χρέος σημαντικά χαμηλότερο του 110% του ΑΕΠ, που είχαν συμφωνήσει οι υπουργοί της ευρωζώνης το 2012. Τέτοιου είδους μειώσεις όμως, δε θα πρέπει να γίνουν άνευ όρων.

Η καλύτερη προσέγγιση δημιουργήθηκε από την πρωτοβουλία για τις «βαριά χρεωμένες φτωχές χώρες», του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας που ξεκίνησε το 1996. Σύμφωνα με αυτήν, η ανακούφιση του χρέους δίνεται αφού η χώρα ανταπεξέλθει σε συγκεκριμένα κριτήρια μεταρρυθμίσεων. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα ωφελούσε την Ελλάδα, η οποία χρειάζεται πολιτικό και οικονομικό εκσυγχρονισμό. 

Η πολιτικά βολική προσέγγιση είναι να συνεχιστεί η πολιτική του «επεκτείνουμε και υποκρινόμαστε». Αναμφίβολα, υπάρχουν τρόποι καθυστέρησης ακόμη περισσότερο της μέρας της κρίσης. Υπάρχουν επίσης τρόποι μείωσης της παρούσας αξίας των τόκων και των αποπληρωμών χωρίς να μειωθεί η ονομαστική αξία.

Όλα αυτά θα επέτρεπαν στην ευρωζώνη να αποφεύγει να αντιμετωπίσει την ηθική υπόθεση για ανακούφιση του χρέους άλλων χωρών χτυπημένων από την κρίση, συγκεκριμένα της Ιρλανδίας. Ωστόσο, μια τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να αποφέρει το ειλικρινές και διαφανές αποτέλεσμα που είναι τόσο απαραίτητο.

Η επικίνδυνη προσέγγιση είναι να σπρωχτεί η Ελλάδα προς τη χρεοκοπία. Αυτό πιθανώς να δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δε θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κεντρική τράπεζα της Ελλάδας. Και αυτό θα προκαλούσε μιαν έξοδο. Το αποτέλεσμα για την Ελλάδα θα ήταν σίγουρα καταστροφικό βραχυπρόθεσμα.

Πιθανώς θα αναιρούσε και οποιοδήποτε βήμα προς τον εκσυγχρονισμό στη γενιά μας. Όμως η ζημία δε θα αφορούσε μόνον την Ελλάδα. Θα φανέρωνε πως η νομισματική ενότητα στην ευρωζώνη δεν είναι μη αναστρέψιμη, αλλά απλά μια μονάδα συναλλαγματικής αξίας.

Αυτό θα συνδύαζε τα αρνητικά κι από τους δύο κόσμους: την ακαμψία των μονάδων, χωρίς την αξιοπιστία μιας νομισματικής ένωσης. Σε κάθε μελλοντική κρίση, θα προέκυπτε το ερώτημα αν αυτή είναι μια «στιγμή εξόδου». Η χρόνια αστάθεια θα ήταν το αποτέλεσμα.

Η δημιουργία της ευρωζώνης είναι η δεύτερη χειρότερη ιδέα που θα μπορούσαν ποτέ να έχουν τα μέλη της. Η διάσπασή της είναι η χειρότερη. Ωστόσο, εκεί είναι που πιθανότερα θα οδηγήσει η πίεση της Ελλάδας προς την έξοδο. Η σωστή επιλογή είναι η αναγνώριση της υπόθεσης της ανακούφισης του χρέους, με προϋπόθεση την επίτευξη επιβεβαιωμένων μεταρρυθμίσεων. Οι πολιτικάντηδες θα απορρίψουν την ιδέα. Οι πολιτικές προσωπικότητες θα την αγκαλιάσουν. Σύντομα θα μάθουμε τι από τα δύο είναι.  

Σχετικα αρθρα

Το… δολάριο οδήγησε στον τουρισμό σε νέα ρεκόρ

admin

Πρέπει να φοβούνται οι αγορές την Ουκρανία;

admin

Μητσοτακης – Höttges «φέρνουν» επενδύσεις μεσω ΟΤΕ

admin

Η στασιμότητα είναι μεγαλύτερη απειλή για την ευρωζώνη από ό,τι το χρέος

admin

ΙΟΒΕ: Επιδεινώθηκε το κλίμα στη βιομηχανία το Νοέμβριο

admin

Handelsblatt: 30 εκατ. τουρίστες φέτος στην Ελλάδα

admin

Eκρηκτικό photo finish +1,42%, με τις τράπεζες στο +4,44%

admin

DW: Κρίση χωρίς τέλος στη Deutsche Bank- «Τρίζει» η καρέκλα του Τζον Κράιαν

admin

Η Ευρώπη δεν είναι έτοιμη για νέα άνοδο της μετανάστευσης

admin

DW: Τι θα κάνει η ΕΕ με τα Βαλκάνια;

admin

Πως θα γίνει η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους

admin

Αμείωτο το ράλι στα ελληνικά ομόλογα

admin

Η Ελλάδα κατηγορεί το ΔΝΤ για την καθυστέρηση της αξιολόγησης

admin

Οι εκλογές με τα μάτια των ξένων

admin

Αποκάλυψη: Τι είπε η Μέρκελ στον Σαμαρά για το χρέος!

admin

Το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν θα βελτιώσει το σκορ του Μακρόν

admin

Οι μετοχές “αγνοούν” τις μαζικές διαδηλώσεις στις ΗΠΑ – Τι ωθεί την αγορά

admin

Το ΔΝΤ επικρίνει το υψηλό εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας

admin