Image default
Πρώτο Θέμα

Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, το Grexit, και ένα καλύτερο μέλλον για το ευρώ

Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, το Grexit, και ένα καλύτερο μέλλον για το ευρώ

Ήταν στην Ελλάδα που ξεκίνησε η καταραμένη κρίση του ευρώ κάτι περισσότερο από πέντε χρόνια πριν. Οπότε είναι ταιριαστό που στην Ελλάδα είναι που πιθανώς θα κριθεί και η λύση – χάρη στη μεγάλη εκλογική νίκη στις 25 Ιανουαρίου, του ακροαριστερού, λαϊκιστικού κόμματος του ΣΥΡΙΖΑ, με αρχηγό τον Αλέξη Τσίπρα.

Απαιτώντας ένα μεγάλο κούρεμα του ελληνικού χρέους και υποσχόμενος μια μεγάλη αύξηση δημοσίων δαπανών, ο κ. Τσίπρας έχει δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ως τώρα πρόκληση για το ενιαίο νόμισμα της Ευρώπης – και συνεπώς και την Άγκελα Μέρκελ, τη γερμανίδα καγκελάριο, που έχει επιλέξει τον δρόμο της λιτότητας για την ήπειρο.

Διακυβεύονται πολλά. Παρ’ ότι όλοι, συμπεριλαμβανομένου του κ. Τσίπρα, επιμένουν πως θέλουν την Ελλάδα να παραμείνει στο ευρώ, υπάρχει τώρα μια εμφανής απειλή ενός Grexit. Το 2011-12 η κ. Μέρκελ αμφιταλαντεύτηκε, αλλά αποφάσισε να στηρίξει τους έλληνες για να τους κρατήσει στο ενιαίο νόμισμα. Δεν ήθελε να κατηγορηθεί η Γερμανία για μια ακόμη ευρωπαϊκή καταστροφή, και τόσο οι βόρειοι δανειστές όσο και οι νότιοι οφειλέτες ήταν ανήσυχοι για τις συνέπειας μιας χαοτικής ελληνικής εξόδου για τις τράπεζες της Ευρώπης και τις οικονομίες τους.

Αυτή τη φορά τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ένα Grexit θα έμοιαζε περισσότερο με λάθος των ελλήνων, η οικονομία της Ευρώπης είναι ισχυρότερη και το 80% των ελληνικών χρεών βρίσκονται στα χέρια άλλων κυβερνήσεων ή επίσημων φορέων. Πάνω απ’ όλα, η πολιτική είναι διαφορετική. Οι φινλανδοί και οι ολλανδοί, όπως και οι γερμανοί, θέλουν η Ελλάδα να κρατήσει τις υποσχέσεις που έδωσε όταν διασώθηκε δυο φορές. Και στην νότιο Ευρώπη, οι κεντρώες κυβερνήσεις φοβούνται πως πετυχαίνοντας ο εκβιασμός της Ελλάδας, και οι δικοί τους ψηφοφόροι θα ωθούνταν προς τα λαϊκιστικά κόμματα των δικών τους χωρών, όπως το ισπανικό Podemos.

Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πολλά προβλήματα. Όμως υπάρχουν γενικώς τρεις πιθανές εκβάσεις: η καλή, η καταστροφική, και ένας συμβιβασμός που θα αναβάλει την πραγματική λύση. Η ιστορία του ευρώ σχετιζόταν πάντα με την αναβολή του πόνου, όμως τώρα η μάχη αφορά την πολιτική και όχι την οικονομία – και ένας συμβιβασμός ίσως είναι πολύ δυσκολότερο να επιτευχθεί.

Υπάρχει μια πολύ καλή λύση και για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Ο κ. Τσίπρας έχει δίκιο σε δύο βασικά πράγματα, και σε ένα απόλυτο άδικο. Έχει δίκιο πως η λιτότητα στην Ευρώπη είναι υπερβολική. Οι πολιτικές της κ. Μέρκελ πνίγουν την οικονομία της ηπείρου και έχουν επιφέρει τον αποπληθωρισμό. Η καθυστερημένη παρουσίαση της ποσοτικής χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι μια παραδοχή γι’ αυτό το γεγονός. Ο κ. Τσίπρας έχει επίσης δίκιο πως το χρέος της Ελλάδας, το οποίο έχει ανέβει από το 109% στο τεράστιο 175% του ΑΕΠ τα τελευταία έξι χρόνια, παρά τις αυξήσεις των φόρων και τον περιορισμό των δαπανών, δεν μπορεί να ξεπληρωθεί. Η Ελλάδα θα πρέπει να μπει σε ένα πρόγραμμα συγχώρεσης, ακριβώς σαν μια πτωχευμένη αφρικανική χώρα. Ο κ. Τσίπρας κάνει λάθος σταματώντας τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Το σχέδιό του να επαναπροσλάβει 12.000 δημοσίους υπαλλήλους, να σταματήσει τις ιδιωτικοποιήσεις και να αυξήσει σημαντικά τον κατώτατο μισθό, θα ακυρώσουν την μετά κόπων κερδισμένη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς της.

Γι’ αυτό η λύση που προτείνεται είναι η εξής: να πειστεί ο κ. Τσίπρας να πετάξει τον τρελό του σοσιαλισμό και να μείνει στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε αντάλλαγμα με συγχώρεση του χρέους – είτε με παράταση του ελληνικού χρέους, είτε, ακόμη καλύτερα, μειώνοντας την ονομαστική του αξία. Ο κ. Τσίπρας θα μπορούσε να ξεθυμάνει τις αριστεριστικές του ανάγκες σπάζοντας τα ελληνικά ολιγοπώλια και βάζοντάς τα με τη διαφθορά. Ο συνδυασμός της μακροοικονομικής χαλάρωσης και των μικροοικονομικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει πρότυπο για άλλες χώρες, όπως την Ιταλία και ακόμη και τη Γαλλία.

Ένα πολύ λογικό όνειρο – μέχρι να ξυπνήσεις και να θυμηθείς πως ο κ. Τσίπρας είναι μάλλον ένας τρελός αριστερός και η κ. Μέρκελ ίσα ίσα δέχεται τα υπάρχοντα σχέδια για την ποσοτική χαλάρωση. Έτσι προκύπτει η δεύτερη, καταστροφική έκβαση: το Grexit. Οι αισιόδοξοι έχουν δίκιο πως τώρα θα είναι λιγότερο επώδυνο απ’ ότι θα ήταν το 2012, θα πονούσε όμως και πάλι.

Στην Ελλάδα θα οδηγούσε σε συντριβή των τραπεζών, επαχθείς ελέγχους κίνησης κεφαλαίων, μεγαλύτερες απώλειες εσόδων, ανεργία ακόμη μεγαλύτερη από το σημερινό 25% – και την πιθανή έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αλυσιδωτές συνέπειες του Grexit για την υπόλοιπη Ευρώπη θα ήταν επίσης σκληρές. Άμεσα θα έδινε τροφή για αμφιβολίες για το εάν Πορτογαλία, Ισπανία, ακόμη και η Ιταλία, πρέπει ή μπορούν να παραμείνουν στο ευρώ. Τα νέα μέσα προστασίας του ευρώ, η τραπεζική ένωση και το ταμείο διάσωσης, είναι, το λιγότερο, αδοκίμαστα.

Οπότε, η πιο πιθανή απάντηση είναι ένα προσωρινό τέχνασμα – κάτι που όμως είναι απίθανο να κρατήσει πολύ. Εάν ο κ. Τσίπρας δεν πετύχει ανακούφιση του χρέους, θα χάσει την αξιοπιστία του από τους έλληνες ψηφοφόρους. Αλλά και αν κερδίσει κάποιες ελάχιστες βελτιώσεις στη θέση της Ελλάδας, οι άλλες χώρες σίγουρα θα αντισταθούν. Οποιεσδήποτε αλλαγές στους όρους διάσωσης θα χρειαστεί να ψηφιστούν σε κάποια εθνικά κοινοβούλια, συμπεριλαμβανομένου της Φινλανδίας. Εάν περάσουν, οι ψηφοφόροι σε χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία θα απαιτήσουν ένα τέλος και στη δική τους λιτότητα. Ακόμη χειρότερα, λαϊκιστές της δεξιάς και της αριστεράς σε Γαλλία και Ιταλία, που δεν τίθενται μόνο ενάντια της λιτότητας αλλά και της συμμετοχής των χωρών τους στο ευρώ, θα ενισχυθούν.

Και υπάρχουν τεχνικά προβλήματα σε οποιοδήποτε τέχνασμα. Η ΕΚΤ είναι κάθετη πως δεν μπορεί να παρέχει επείγουσα ρευστότητα στις τράπεζες της Ελλάδας ή να αγοράσει τα ομόλογά τους εκτός κι αν η κυβέρνηση του κ. Τσίπρα βρίσκεται σε συμφωνημένο πρόγραμμα με τους πιστωτές, οπότε οποιαδήποτε αδιέξοδος θα προκαλούσε πανικό στις ελληνικές τράπεζες. Με παράταση της διάρκειας, κάποια από αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν – αλλά αυτό μπορεί να είναι πολύ λίγο για τον κ. Τσίπρα και πάρα πολύ για την κ. Μέρκελ.

Έτσι τελικά, η Ελλάδα μάλλον θα αναγκάσει την Ευρώπη να κάνει μερικές δύσκολες επιλογές. Με λίγη τύχη, αυτές θα οδηγήσουν στην καλή έκβαση που είδαμε παραπάνω. Οι έλληνες ψηφοφόροι θα πρέπει να εθελοτυφλούν εάν πιστεύουν πως ο κ. Τσίπρας μπορεί να πετύχει όσα υπόσχεται, αλλά και οι γερμανοί θα πρέπει να αναλογιστούν τις συνέπειες της ισχυρογνωμοσύνης τους. Πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης του ευρώ, οι χώρες του νότου της ευρωζώνης παραμένουν κολλημένες με σχεδόν μηδενική ανάπτυξη και πολύ υψηλή ανεργία. Ο αποπληθωρισμός εγκαθίσταται, και έτσι το βάρος των χρεών αυξάνεται παρά τη δημοσιονομική λιτότητα. Όταν οι πολιτικές φέρνουν τόσο άσχημα αποτελέσματα, μία αντίδραση από τους έλληνες ψηφοφόρους ήταν και αναμενόμενη και κατανοητή.

Εάν η κ. Μέρκελ συνεχίσει να αντιτίθεται σε όλες τις προσπάθειες για την αναβίωση της ανάπτυξης και του αποκλεισμού του αποπληθωρισμού στην ευρωζώνη, θα καταδικάσει την Ευρώπη σε μια χαμένη δεκαετία με ακόμη χειρότερες συνέπειες από αυτής της Ιαπωνίας το 90. Αυτό θα προκαλούσε ένα λαϊκιστικό ξέσπασμα μεγαλύτερο αυτού της Ελλάδας, και σε όλη την Ευρώπη. Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς πώς θα επιβίωνε το ενιαίο νόμισμα υπό αυτές τις συνθήκες. Και ο μεγαλύτερος χαμένος αν τελικά δεν επιβίωνε, θα ήταν η ίδια η Γερμανία.    

Σχετικα αρθρα

Με το ελληνικό spread σε επίπεδα Οκτωβρίου 2009, η κρίση της Ευρωζώνης τέλειωσε και επισήμως

admin

Πώς η Τουρκία εκβίασε την ΕΕ

admin

Καριέρες που κατέρρευσαν “θεαματικά” το 2020

admin

Bloomberg: Η κρίση στα ελληνοτουρκικά σύνορα πρόγευση των όσων έρχονται

admin

Το σχέδιο για έκδοση 7ετούς ομολόγου για έσοδα 3 δισ. ευρώ

admin

Ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσίασαν το 2013 οι νεοφυείς επιχειρήσεις στη χώρα μας

admin

JPMorgan: Ψήφος εμπιστοσύνης στις ελληνικές τράπεζες

admin

Η στιγμή της αλήθειας για την Άγκελα Μέρκελ

admin

Τι θα σημαίνει ο Trump για την Ευρώπη

admin

Πόσο κοστίζει να ζει κανείς σαν μεγιστάνας

admin

Αυστηρότερη επιτήρηση με το νέο μνημόνιο!

admin

Το ιρλανδικό ερώτημα απαιτεί ψυχραιμία

admin

Γιατί θριάμβευσε ο Τζόνσον, γιατί κατέρρευσε ο Κόρμπιν

admin

Ισπανία: H Ανδαλουσία και η άνοδος του ακροδεξιού Vox

admin

Το μεγάλο «ποντάρισμα» των hedge funds

admin

Deutsche Bank: Τι «βλέπει» για τα κέρδη των ελληνικών τραπεζών στο εξάμηνο 

admin

COVID-19:Τα νέα εμβόλια που δεν είναι εμβόλια και «το λογισμικό της ζωής»

admin

Τι έχασαν οι ΗΠΑ στη Συρία

admin