Image default
Πρώτο Θέμα

Επικίνδυνες ρωγμές στο κέντρο της Ευρώπης

Επικίνδυνες ρωγμές στο κέντρο της Ευρώπης

Υπάρχουν τρεις κρίσεις που χτυπούν την Ευρώπη. Οι δύο βρίσκονται στα σύνορα της ΕΕ: η πολεμοχαρής Ρωσία και η αναστατωμένη Μέση Ανατολή. Η τρίτη έκτακτη κατάσταση διαδραματίζεται στο εσωτερικό της ΕΕ – όπου οι πολιτικές, οικονομικές και διπλωματικές εντάσεις αυξάνονται.

Τους τελευταίους τρεις μήνες και οι τρεις κρίσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη έχουν ενταθεί. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι έχουν εντείνει τους φόβους για την πιθανή εξάπλωση της βίας και της θρησκευτικής έντασης από τη Μέση Ανατολή. Οι αυτονομιστές με τη στήριξη της Ρωσίας έχουν ανανεώσει την επίθεσή τους στην Ουκρανία. Και η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα σημαίνει πως – για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της κρίσης του ευρώ – ένα ακραίο αριστερό κόμμα έχει επικρατήσει σε εκλογές χώρας της ΕΕ.

Τα προβλήματα στη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή και την ευρωζώνη έχουν πολύ διαφορετικές ρίζες. Ωστόσο, καθώς επιδεινώνονται, αρχίζουν να τρέφονται το ένα από το άλλο.

Η οικονομική ύφεση σε μεγάλο μέρος της ΕΕ έχει ενθαρρύνει την άνοδο λαϊκιστικών κομμάτων της δεξιάς και της αριστεράς. Η αίσθηση ανασφάλειας από την οποία τρέφονται οι λαϊκιστές έχει ενισχυθεί από την εξάπλωση της διαμάχης της Μέσης Ανατολής – είτε υπό τη μορφή της τρομοκρατίας είτε της μαζικής παράνομης μετανάστευσης. Σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, η εισροή των μεταναστών από (ή μέσω) τη Μέση Ανατολή έχει εντείνει την ατμόσφαιρα της κοινωνικής κρίσης, κάνοντας τη μετανάστευση τόσο αμφιλεγόμενη, όσο σχεδόν και η λιτότητα.

Εν τω μεταξύ, η στρατιωτική παρέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία δημιουργεί για την ΕΕ τη μεγαλύτερη πρόκληση εξωτερικής πολιτικής που είχε να αντιμετωπίσει από τον ψυχρό πόλεμο. Αν δεν χειριστεί σωστά, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολεμική σύγκρουση. Η ΕΕ, με πρωτοστάτη τη Γερμανία, έχει καταφέρει να συγκεντρώσει ένα αυστηρό πακέτο κυρώσεων. Όμως η άνοδος των πολιτικών άκρων στο εσωτερικό της Ευρώπης, απειλεί την ενότητα της ΕΕ στο θέμα της Ρωσίας – αυξάνοντας τις πιθανότητες πως το Κρεμλίνο θα ενθαρρυνθεί και η κρίση θα κλιμακωθεί.

Ένα συναίσθημα που δείχνει να ενώνει την άκρα αριστερά και την άκρα δεξιά σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Γερμανία και η Γαλλία είναι η συμπάθεια προς τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η άκρα δεξιά συμπαθεί τον κοινωνικό συντηρητισμό του κ. Πούτιν, την έμφαση στο εθνικό κράτος, τον απολυταρχισμό και την εχθρότητα προς την Αμερική και την ΕΕ. Η άκρα αριστερά φαίνεται να έχει επανακτήσει την παραδοσιακή της συμπάθεια προς τη Μόσχα.

Είναι απόλυτα λογικά για τη Ρωσία να καλλιεργήσει τα πολιτικά άκρα στο εσωτερικό της ΕΕ. Εάν η ενότητα της ΕΕ διασπαστεί, οι κυρώσεις που έχουν συμβάλει στην απομόνωση της Ρωσίας θα αρχίσουν επίσης να αποσύρονται. Ο κ. Πούτιν έχει δημιουργήσει δεσμούς με το ακροδεξιό National Front στη Γαλλία, καθώς και τον ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα. Ο πρώτος ξένος αξιωματούχος που έγινε δεκτός από τον Αλέξη Τσίπρα ήταν ο ρώσος πρεσβευτής. Η Αθήνα εξέφρασε άμεσα την αντίθεσή της με την επέκταση των κυρώσεων της ΕΕ στη Ρωσία. Για την Άγκελα Μέρκελ, τη γερμανίδα καγκελάριο και την κυρίαρχη πολιτική μορφή της Ευρώπης, τα προβλήματα συσσωρεύονται. Δέχεται εσωτερική πίεση για να είναι αυστηρή με την Ελλάδα – αλλά και εξωτερική πίεση να προβεί σε συμφωνία. Το ελληνικό φλερτάρισμα με τη Ρωσία έχει προσθέσει και μια γεωπολιτική σκοπιά στην κρίση του ευρώ, αυξάνοντας τις πιθανότητες πως οι αμερικανοί θα πιέσουν τη Γερμανία να κρατήσει τους έλληνες στην οικογένεια της ΕΕ. (Οι ιστορικοί ίσως θυμούνται πως το δόγμα Τρούμαν για τον περιορισμό της Σοβιετικής Ένωσης είχε ξεδιπλωθεί το 1947, καθώς η Ουάσινγκτον κινήθηκε για να κρατήσει της Ελλάδα μακριά από την τροχιά της Μόσχας)

Η ένταση των συγκρούσεων στην Ουκρανία δημιουργεί για τη γερμανίδα καγκελάριο ένα ακόμη σετ δύσκολων επιλογών. Η απαίτηση για παροχή οπλισμού στην Ουκρανία έχει αυξηθεί στις ΗΠΑ και μέρη της ΕΕ. Όμως οι ρώσοι εκδίδουν τρομερές προειδοποιήσεις για τις συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης, οι οποίες ίσως να ανησυχήσουν τον ειρηνιστικό γερμανικό λαό. Τα δεξιά γερμανικά κόμματα που ζητούν αυστηρότητα προς την Ελλάδα και επιείκεια προς τη Ρωσία, συνδέονται επίσης με τις διαδηλώσεις εναντίον του «εξισλαμισμού» που πραγματοποιήθηκαν στις γερμανικές πόλεις.

Η κυβέρνηση της κ. Μέρκελ έχει τουλάχιστον το πλεονέκτημα της σχετικά καλής οικονομικής κατάστασης στη χώρα της. Η ανεργία είναι χαμηλή και η Γερμανία μπορεί να δανειστεί με εξαιρετικά χαμηλούς τόκους. Αντίθετα, υπάρχει έντονο συναίσθημα κοινωνικής και οικονομικής κρίσης σε άλλες σημαντικές χώρες της ΕΕ. Η ανεργία βρίσκεται σε διψήφιο αριθμό στην Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία – και αντιδράσεις σαν της Ελλάδας ενάντια στην οικονομική λιτότητα είναι απολύτως πιθανές.

Προκαλεί ανησυχία το γεγονός πως καμία από τις τρεις κρίσεις της Ευρώπης δε φαίνεται να βελτιώνεται. Στη Μέση Ανατολή, η Συρία και η Λιβύη είναι έτοιμες να καταρρεύσουν και η κατάσταση δεν είναι πολύ καλύτερη στη Υεμένη και το Ιράκ. Η συμπεριφορά της Ρωσίας γίνεται περισσότερο, και όχι λιγότερο, απειλητική. Και παρ’ ότι οι αισιόδοξοι συνεχίζουν να λένε πως είναι αναμφίβολο πως Ελλάδα και ΕΕ θα καταλήξουν σε συμφωνία, τα πρώτα σημάδια δεν υπόσχονται πολλά – και η σύγκρουση καραδοκεί.

Όλα αυτά μοιάζουν με συνταγή για τη μεγαλύτερη διάσπαση του πολιτικού κέντρου στην Ευρώπη. Χαλαροί παραλληλισμοί γίνονται με την πολιτική του 30, όταν η οικονομική ύφεση, σε συνδυασμό με το ασταθές, διεθνές πολιτικό περιβάλλον, οδήγησε σε πολιτικές ακρότητες – και εν τέλει σε πόλεμο.

Ευτυχώς, οι συγκρίσεις με τα μεσοπολεμικά χρόνια μοιάζει ακόμη υπερβολική. Η Ευρώπη τότε ήταν ακόμη μια ήπειρος τραυματισμένη από τις μαζικές σφαγές του πρώτο παγκοσμίου πολέμου. Τα ευρωπαϊκά κράτη δεν είχαν συστήματα κοινωνικής πρόνοιας – κάτι που σήμαινε πως η εκτενής ύφεση σύντομα μεταφράστηκε σε μαζική φτώχεια.

Η σύγχρονη Ευρώπη έχει οικονομική και πολιτική προσαρμοστικότητα, καθώς και ένα υπόβαθρο πλούτου που απλά δεν υπήρχε τη δεκαετία του 30. Παρ’ όλα αυτά, η παρούσα ατμόσφαιρα στην ήπειρο είναι περισσότερο ασταθής και απρόβλεπτη από όσο έχει υπάρξει τα τελευταία χρόνια.

Σχετικα αρθρα

Τι θα περιλαμβάνει η μεταμνημονιακή εποπτεία

admin

Οι κανονιοφόροι του ΔΝΤ σημαδεύουν το Μαξίμου!

admin

Τα νεύρα της ΕΚΤ φθείρονται με την Ελλάδα

admin

Γερμανία: Η χαμένη μάχη για τον κεντρώο χώρο

admin

Ο «παγωμένος» Γενάρης των «καυτών» ανατροπών

admin

Trump: Το ευρώ είναι 22% φτηνότερο από το δολάριο!

admin

Moody’s: Πιθανή η αναβάθμιση της Τράπεζας Πειραιώς

admin

O «φτωχός» ενιαίος προϋπολογισμός της Ευρωζώνης και το μέλλον του ευρώ

admin

Σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αποφυγή… ατυχήματος!

admin

Ποιοι θα χάσουν από ένα Brexit;

admin

Ο γερμανικός Τύπος στα χρόνια των μνημονίων

admin

Παράλυση στην Ιταλία, μούδιασμα στην Ευρώπη

admin

Deadlines… και «αναδιάρθρωση» αντί κουρέματος

admin

Η Σελόντα δείχνει το δρόμο…

admin

Η Γερμανία θα μπορούσε να είναι το επόμενο μεγάλο πρόβλημα της Ευρώπης

admin

Έρευνα: Συρρίκνωση των πωλήσεων το 2020, αλλά και “αντοχή” στα λουκέτα

admin

Το Χ.Α, το κλείσιμο το short και τα νέα δεδομένα

admin

Γιατί ο κ. Τσίπρας πάει σε εκλογές …

admin