Image default
Πρώτο Θέμα

Ζώντας με μια αρκούδα

Ζώντας με μια αρκούδα

Από τη χρηματοπιστωτική κρίση και μετά, οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν στραμμένο το βλέμμα προς το εσωτερικό παρά προς το εξωτερικό, παλεύοντας να βελτιώσουν τις οικονομίες τους και να διατηρήσουν το ενιαίο νόμισμά τους. Ωστόσο, υπάρχουν πλέον ζητήματα από το εξωτερικό που μπαίνουν δυναμικά ως προτεραιότητες στην ημερήσια διάταξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο λόγος είναι ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και η αρπαγή γης εκ μέρους του στην Ουκρανία.

Τρία πράγματα θα συμβούν το 2015. Πρώτον, η ανάδυση της νέας ρωσικής απειλής θα οδηγήσει τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες σε αύξηση των αμυντικών τους δαπανών, μετά από χρόνια αυτάρεσκων περικοπών. Δεύτερον, θα υπάρξει νέα ώθηση για διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και απομάκρυνση από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς και για μείωση ευρύτερα της οικονομικής εξάρτησης της ΕΕ από τη Ρωσία. Τρίτον, οι κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας θα διατηρηθούν και ενδεχομένων θα διευρυνθούν, αν και έχουν ήδη επιφέρει πλήγμα όχι μόνο στη Ρωσία αλλά και σε ασταθείς δυτικοευρωπαϊκές οικονομίες.

Δεδομένης της πρόσφατης ιστορίας, και τα τρία συνιστούν έκπληξη. Ο κ. Πούτιν παίζει επί μακρόν το παιχνίδι του «διαίρει και βασίλευε» στην Ευρώπη. Απέναντι στα εχθρικά αισθήματα χωρών όπως η Πολωνία και τα Βαλτικά κράτη, έπαιξε το καλό χαρτί, αυτό της φιλίας, με την Ιταλία και τη Γερμανία. Η Ουγγαρία, η Κύπρος και η Βουλγαρία συνήθως είναι φιλικές προς τη Ρωσία. Πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κάνουν εμπόριο ή έχουν επενδύσει στη Ρωσία, ενώ η Γαλλία κατασκευάζει για εκείνη τα πολεμικά μεταγωγικά πλοία τύπου Mistral. Ηγέτες της ΕΕ όπως ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι της Ιταλίας και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ της Γερμανίας ήταν ευτυχείς να θεωρούν τον εαυτό τους στενό προσωπικό φίλο του κ. Πούτιν.

Όμως, οι εποχές αυτές πέρασαν πια. Η επίθεση του κ. Πούτιν στην Ουκρανία οδήγησε όχι μόνο στην επιβολή κυρώσεων αλλά και στην απώλεια πολλών από τους φίλους του στην Ευρώπη. Η Γαλλία ανέβαλε την παράδοση των Mistral. Αλλά το καλύτερο παράδειγμα αυτής της αλλαγής κλίματος είναι η Γερμανία, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας και πηγή επενδύσεων. Οι ελίτ της Γερμανίας έδειχναν για καιρό «κατανόηση», παραβλέποντας το γεγονός ότι ο κ. Πούτιν εδραίωνε μια αυτοκρατορική και κλεπτοκρατική εξουσία, προκειμένου να συνεχίσουν τις δουλειές τους με τη Ρωσία. Τα γεγονότα του 2014 αναίρεσαν αυτήν την κατανόηση, ακόμα και στους κόλπους της γερμανικής κεντροαριστεράς. Η καγκελάριος της χώρας Άγκελα Μέρκελ αναδείχθηκε σε μία από τις πιο δυνατές φωνές κριτικής εις βάρος του κ. Πούτιν στη Δύση.

Η διαδικασία μεταμόρφωσης του κ. Πούτιν από αμήχανο επιχειρηματικό εταίρο στον σημερινό εχθρικό γείτονα υπήρξε αργή αλλά σταθερή. Όμως, από τότε που επέστρεψε στο Κρεμλίνο για να αντικαταστήσει τον πιο ευέλικτο Ντμίτρι Μεντβέντεβ στη θέση του προέδρου της Ρωσίας τον Μάρτιο του 2012, η αντιδυτική του ρητορική έγινε πολύ πιο σκληρή.

Έχει γίνει ξεκάθαρο εδώ και κάμποσο καιρό ότι ο κ. Πούτιν βλέπει το ΝΑΤΟ ως απειλή. Νιώθει τύψεις για την επέκταση του τελευταίου σε αρκετές χώρες της κεντρικής Ευρώπης και τις τρεις Βαλτικές χώρες που εντάχθηκαν στη συμμαχία το 2004. Ο πόλεμος που εξαπέλυσε στη Γεωργία το 2008 είχε εν μέρει στόχο να μην επιτρέψει να τις ακολουθήσουν και οι γεωργιανοί. Όμως, ήταν λιγότερο ξεκάθαρο ότι ο κ. Πούτιν θα ήταν εχθρικός και απέναντι στην επέκταση της ΕΕ προς ανατολάς. Ο καταλύτης αυτής της εξέλιξης υπήρξε η Ουκρανία.

Ο κ. Πούτιν, ο οποίος κάποτε είχε χαρακτηρίσει την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης ως «γεωπολιτική καταστροφή», υπήρξε για καιρό απρόθυμος να αποδεχτεί την ιδέα της Ουκρανίας, του μεσαιωνικού λίκνου της Ρωσίας του Κιέβου, ως μιας πραγματικά ανεξάρτητης χώρας. Η Πορτοκαλί Επανάσταση του 2004 ήταν μια από τις μεγαλύτερες αναποδιές της πρώτης προεδρικής του θητείας και είδε με ικανοποίηση τον φιλορώσο Βίκτορ Γιανουκόβιτς να αναλαμβάνει πρόεδρος της Ουκρανίας το 2010. Αυτό ήταν το πλαίσιο εντός του οποίου η ΕΕ κατάρτισε μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τον κ. Γιανουκόβιτς.

Ο κ. Πούτιν είναι αναφανδόν κατά μιας τέτοιας συμφωνίας, διότι μοιάζει να ανοίγει έναν δρόμο προς την τελική ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Επίσης, χρειάζεται απελπισμένα την Ουκρανία, μια χώρα με 45 εκατ. κατοίκους, ως μέλος της δικής του – υπό σχεδιασμό – Ευρασιατικής Ένωσης. Έτσι, στο τέλος του 2013, άσκησε τεράστια πίεση στον κ. Γιανουκόβιτς προκειμένου ο τελευταίος να απορρίψει τη συμφωνία με την ΕΕ. Αυτό, όμως, προκάλεσε έναν νέο ξεσηκωμό των Ουκρανών, που εξοργίστηκαν βλέποντας τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της χώρας να εξανεμίζονται, με τελική έκβαση τη φυγή του κ. Γιανουκόβιτς με ελικόπτερο και την αντικατάστασή το από τον Πετρό Ποροσένκο.

Ο κ. Πούτιν εκμεταλλεύτηκε το χάος μετά την αποχώρηση του κ. Γιανουκόβιτς για να εισβάλει και να προσαρτήσει την Κριμαία, μια κυρίως ρωσόφωνη χερσόνησο, που είχε παραχωρήσει ο Χρουσιόβ στους ουκρανούς το 1954. Εν συνεχεία, οι ρώσοι υποδαύλισαν μια εξέγερση κατά του Κιέβου στην ουκρανική περιοχή του Ντονμπάς, στέλνοντας στρατεύματα να περάσουν με μυστικότητα τα σύνορα. Ο κ. Πούτιν ανέπτυξε ένα νέο δόγμα σύμφωνα με το οποίο έχει το δικαίωμα να προστατεύει τους ρωσόφωνους όπου και αν βρίσκονται. Το δόγμα αυτό, για χώρες με μεγάλες ρωσόφωνες μειονότητες και αναμνήσεις της σοβιετικής κατοχής, όπως η Λετονία ή η Εσθονία, είναι βαθύτατα απειλητικό.

Αν και οι συγκρούσεις στην ανατολική Ουκρανία έχουν κοπάσει, ο κ. Πούτιν και η ΕΕ βρίσκονται πλέον σε αντίπαλα στρατόπεδα και αυτή η κατάσταση θα διατηρηθεί το 2015. Ο κ. Πούτιν δε θα παρατήσει την υπόθεση της Κριμαίας, ούτε θα εγκαταλείψει τους φιλορώσους εξεγερμένους στο Ντονμπάς, στους οποίους θα δοθεί μεγάλος βαθμός αυτονομίας. Η ΕΕ και η Ουκρανία υπέγραψαν την αναθεωρημένη εμπορική συμφωνία, αλλά ανέβαλαν την εφαρμογή της για μετά το 2015, προκειμένου να μην προκαλέσουν τη Ρωσία. Οι ευρωπαίοι δεν είναι έτοιμοι να πολεμήσουν για την Ουκρανία, συνεπώς έχουν μόνο μία επιλογή: τις κυρώσεις κατά συγκεκριμένων ρώσων και ρωσικών εταιρειών που έχουν δεσμούς με τον κ. Πούτιν (έστω και έτσι, οι κυρώσεις της Δύσης πλήττουν την οικονομία της Ρωσίας, η οποία υπήρξε στάσιμη το 2014 και θα ανακάμψει οριακά το 2015). Οι ρώσοι ανταπέδωσαν από την πλευρά τους με απαγορεύσεις εισαγωγών και απειλές για τη διακοπή της παροχής φυσικού αερίου. Η αμοιβαία καχυποψία έχει πλέον ριζώσει για τα καλά.

Για αρκετά χρόνια, πολλοί εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραπονούνταν για την αδυναμία της να συντονίσει και να παρουσιάσει μια κοινή εξωτερική γραμμή, φέρνοντας ως το πλέον ξεκάθαρο παράδειγμα τις διαφωνίες σε σχέση με τη Ρωσία. Κατά παράδοξο τρόπο, το 2015 η ΕΕ θα πλησιάσει όσο ποτέ άλλοτε την επίτευξη αυτού του στόχου. Και γι’ αυτό αξίζουν πολλές ευχαριστίες σε έναν άνθρωπο: τον ίδιο τον κ. Πούτιν.   

Σχετικα αρθρα

Οι «αντιευρωπαίοι» της Ευρώπης

admin

Παράλυση στην Ιταλία, μούδιασμα στην Ευρώπη

admin

Οι απρόσμενες συμμαχίες της προεδρικής εκλογής

admin

Τα μυστικά της διαπραγμάτευσης και η σημασία των… χαμηλόβαθμων

admin

Τα τρία σενάρια προ της σύγκρουσης

admin

Τι θα σημαίνει μια τέταρτη θητεία της Μέρκελ για τις αγορές

admin

Το 2021 η επενδυτική βαθμίδα για την Ελλάδα

admin

Ιπτάμενα «Γουρούνια» οι περιφερειακές οικονομίες της Ευρώπης…

admin

Μονομαχία Στουρνάρα-Τόμσεν στις Βρυξέλλες

admin

Χρέη εκατομμυρίων από τους εκλεκτούς του Ερντογάν

admin

Η Αυστρία εκλέγει ευρωπαϊστή πρόεδρο

admin

ΕΕ και ΗΠΑ στα χαρακώματα εμπορικού πολέμου

admin

Ιταλικό θρίλερ και βόμβα 375 δισ. στις τράπεζες!

admin

Το χάος της Βρετανίας ξεπερνά το Brexit

admin

Εθνική Τράπεζα: Μικρή επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης το πρώτο τρίμηνο λόγω Ευρωζώνης

admin

Χρηματιστήριο: Βουτιά 4% για τις τράπεζες

admin

Κράτος και τράπεζες ψάχνουν «παράθυρο» για τις αγορές!

admin

Βρυξέλλες σε Βαλκάνια: δείξτε αφοσίωση στη δημοκρατία

admin