Image default
Πρώτο Θέμα

Ποιο είναι το σχέδιο Β για την Ελλάδα;

Ποιο είναι το σχέδιο Β για την Ελλάδα;

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές υποδέχτηκαν την εκλογή της νέας ακροαριστερής κυβέρνησης στην Ελλάδα με έναν αναμενόμενο τρόπο. Όμως, παρ’ ότι η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ βύθισε ελληνικές μετοχές και ομόλογα, τα δείγματα εξάπλωσης του φαινομένου σε άλλες υφεσιακές χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης είναι ελάχιστα. Τα ισπανικά δεκαετή ομόλογα, για παράδειγμα, πωλούνται ακόμη με επιτόκια χαμηλότερα των αμερικανικών. Το ερώτημα είναι πόσο θα κρατήσει αυτή η ηρεμία.

Η μαχητική νέα κυβέρνηση της Ελλάδας, θεωρείται από πολλούς, πως έχει λίγες πιθανότητες να ακολουθήσει το πρόγραμμα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων του προκατόχου της, σε αντάλλαγμα, ίσως, με μια μικρή χαλάρωση της δημοσιονομικής λιτότητας. Ωστόσο, οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ σημαντικές για να αγνοηθούν. Πράγματι, είναι αδύνατον να αποκλείσουμε τελείως μιαν έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, πόσο μάλλον τους ελέγχους της κίνησης των κεφαλαίων που θα μειώσουν την αξία του ευρώ στην Ελλάδα σε σχέση με την αξία του αλλού.

Κάποιοι από τους πολιτικούς της ευρωζώνης φαίνονται βέβαιοι πως μία ελληνική έξοδος από το ευρώ δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο για τις υπόλοιπες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης. Ίσως έχουν δίκιο. Από την άλλη, το 2008, οι αμερικανοί πολιτικοί πίστευαν πως η κατάρρευση ενός επενδυτικού οίκου, του Bear Stearns, είχαν προετοιμάσει τις αγορές για την πτώχευση ενός άλλου, της Lehman Brothers. Όλοι γνωρίζουμε πώς εξελίχθηκε αυτό.

Πράγματι, έχει γίνει σημαντική πολιτική και θεσμική πρόοδος από την αρχή του 2010, όταν ξεκίνησε να ξετυλίγεται η ελληνική κρίση. Η νέα τραπεζική ένωση, παρ’ ότι ατελής, και η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να σώσει το ευρώ κάνοντας «ότι χρειαστεί», είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της νομισματικής ένωσης. Άλλη μία σημαντική καινοτομία ήταν η θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, το οποίο όπως και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί γρήγορες οικονομικές διασώσεις, υπό προϋποθέσεις.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και με όλα αυτά τα θεσμικά στηρίγματα, οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία που επιφέρει η αστάθεια της Ελλάδας παραμένουν σοβαροί. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τους παράτολμους νέους ηγέτες της Ελλάδας να υποτιμούν την αδιαλλαξία της Γερμανίας για την ανακούφιση του χρέους ή την αναδιαπραγμάτευση των πακέτων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Δεν είναι επίσης δύσκολο να φανταστεί κανείς τον λανθασμένο υπολογισμό των ευρωπαϊστών για τις πολιτικές δυναμικές στην Ελλάδα.

Σε κάθε περίπτωση, το μεγαλύτερο βάρος της προσαρμογής θα πέσει στην Ελλάδα. Οποιαδήποτε σπάταλη χώρα που αναγκάζεται ξαφνικά να ζήσει εντός των δυνατοτήτων της έχει μια σημαντική προσαρμογή να πραγματοποιήσει, ακόμη κι αν συγχωρεθούν όλα τα χρέη του παρελθόντος. Και η σπατάλη στην Ελλάδα ήταν επικών διαστάσεων. Πριν από την κρίση χρέους της το 2010, το πρωτογενές έλλειμμα του προϋπολογισμού της (το ποσό κατά τον οποίο τα κρατικά έξοδα ξεπερνούν τα έσοδα, μη συμπεριλαμβανομένων των τόκων στο χρέος της) έφτανε το εντυπωσιακό 10% του εθνικού εισοδήματος.

Μόλις ξέσπασε η κρίση και η Ελλάδα έχασε την πρόσβαση σε νέα ιδιωτικά δάνεια, η τρόικα (ΔΝΤ, ΕΚΤ και Ευρωπαϊκή Κομισιόν) παρείχε σημαντικά μειωμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Όμως ακόμη κι αν το χρέος της Ελλάδας διαγραφόταν τελείως, για να φτάσει κανείς από πρωτογενές έλλειμμα ύψους 10% του ΑΕΠ σε ισορροπημένο προϋπολογισμό απαιτεί πολύ συμμάζεμα και, αναπόφευκτα, ύφεση. Οι γερμανοί έχουν δίκιο όταν λένε πως τα παράπονα για τη λιτότητα θα πρέπει να απευθυνθούν στις προηγούμενες κυβερνήσεις της Ελλάδας. Οι υπερβολές αυτών των κυβερνήσεων αύξησαν την κατανάλωση της χώρας σε μη βιώσιμα επίπεδα, μία προσγείωση ήταν αναπόφευκτη.

Ωστόσο, η Ευρώπη θα πρέπει να γίνει πολύ πιο γενναιόδωρη στη μόνιμη διαγραφή χρεών και , ακόμη πιο επειγόντως, στη μείωση των προβλημάτων στις βραχυπρόθεσμες αποπληρωμές. Το πρώτο είναι απαραίτητο για να μειωθεί η μακροπρόθεσμη αβεβαιότητα, το δεύτερο για να διευκολυνθεί η μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη.

Ας είμαστε ειλικρινείς: το σημερινό πρόβλημα της Ελλάδας δεν οφείλεται εξ ολοκλήρου στην ίδια. (Οι νέοι της Ελλάδας – που συχνά χρειάζονται περισσότερα χρόνια για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, γιατί οι καθηγητές τους απεργούν τόσο συχνά – σίγουρα δεν το προκάλεσαν.)

Πρώτα απ’ όλα, η απόφαση των χωρών της ευρωζώνης να δεχτούν την Ελλάδα στο ενιαίο νόμισμα το 2002 ήταν θλιβερά ανεύθυνη, με την επιχειρηματολογία της Γαλλίας να φέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης. Τότε, η Ελλάδα είχε εμφανώς αποτύχει να ανταπεξέλθει σε μια πληθώρα βασικών κριτηρίων σύγκλισης, λόγω του μεγάλου της χρέους και της σχετικής οικονομικής και πολιτικής της οπισθοδρομικότητας.

Δεύτερον, μέρος της χρηματοδότησης των χρεών της Ελλάδας προήλθε από τις γερμανικές και τις γαλλικές τράπεζες, που απέφεραν μεγάλα κέρδη διαμεσολαβώντας σε δάνεια στη χώρα τους και την Ασία. Έριξαν τα χρήματά τους σε ένα εύθραυστο κράτος, του οποίου η δημοσιονομική αξιοπιστία βασιζόταν τελικά στη δυνατότητα διάσωσης από τα άλλα μέλη της ευρωζώνης.

Τρίτον, οι συνέταιροι της Ελλάδας στην ευρωζώνη κουνούν ένα μεγάλο ραβδί που συνήθως δεν υπάρχει στις διαπραγματεύσεις δημοσίου χρέους. Εάν η Ελλάδα δε δεχτεί τις προϋποθέσεις που της επιβάλλονται για να παραμείνει μέλος του ενιαίου νομίσματος, κινδυνεύει να εκδιωχθεί και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ακόμη και ύστερα από δύο διασωστικά πακέτα, είμαι μη ρεαλιστικό να περιμένει κανείς από τους έλληνες φορολογούμενους να ξεκινήσουν σύντομα να αποπληρώνουν μεγάλα ποσά – όχι όσο η ανεργία είναι στο 25% (και πάνω του 50% για τους νέους). Η Γερμανία και οι άλλοι πολεμοχαρής βορειοευρωπαίοι έχουν δίκιο να επιμένουν πως η Ελλάδα θα πρέπει να κρατήσει τις δεσμεύσεις τις για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ώστε η οικονομική σύγκλιση με την υπόλοιπη ευρωζώνη να μπορεί μια μέρα να επιτευχθεί. Όμως θα πρέπει να κάνουν ακόμη μεγαλύτερες υποχωρήσεις στην αποπληρωμή του χρέους, του οποίου το υπερβολικά μεγάλο μέγεθος ακόμη δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα στους επενδυτές.   

Εάν οι υποχωρήσεις προς την Ελλάδα δημιουργήσουν προηγούμενο που μπορεί να εκμεταλλευτούν άλλες χώρες, ας γίνει έτσι. Αργά ή γρήγορα, κι άλλες χώρες της περιφέρειας θα χρειαστούν βοήθεια. Η Ελλάδα, ελπίζει κανείς, δε θα εξαναγκαστεί να βγει από την ευρωζώνη, παρ’ ότι προσωρινά μέτρα όπως η επιβολή ελέγχων διακίνησης κεφαλαίων μπορεί να αποδειχτούν απαραίτητα για να αποφευχθεί μια οικονομική κατάρρευση. Η ευρωζώνη θα πρέπει να συνεχίσει να λυγίζει, εάν δε θέλει να σπάσει.

Σχετικα αρθρα

Το σύστημα της αγοράς

admin

Γαλλική λύση για το ελληνικό χρέος

admin

Ινστιτούτο Ifo: Κρίσεις στην ευρωζώνη και στο μέλλον αλλά όχι τόσο ισχυρές όσο η πρώτη

admin

Ο Ιταλός δισεκατομμυριούχος των Ray-Ban εισέρχεται ορμητικά στις τράπεζες

admin

Το ράλι στα ομόλογα θα φέρει μικρότερο πλεόνασμα;

admin

Υπογραφή κυβερνητικής συμφωνίας με ελληνικές αναφορές

admin

Επιδείνωση στα κρατικά ομόλογα -Ξεπέρασε το 4,5% το 10ετές

admin

Η πλατφόρμα του Brexit της Τερέζα Μέι

admin

Ο Σόιμπλε δε βλέπει χαλάρωση χρέους για την Ελλάδα

admin

Το μάθημα των ευρωεκλογών

admin

Ο χρόνος τελειώνει για τα Abenomics

admin

XA:Κρούσματα σε άνοδο, δείκτες σε πτώση, επενδυτές σε αναμονή

admin

Γιατί ΔΕΝ πρέπει να ανοίξει τίποτα τα Χριστούγεννα!

admin

Ο κορονοϊός θα «τελειώσει» πρώτα τους αδύναμους…

admin

FED:Τι θα κάνει για… τον «ελέφαντα στο δωμάτιο»

admin

Η ψήφος για την έξοδο από την ΕΕ μπορεί να ρίξει το ΗΒ σε ύφεση

admin

Η ΕΕ μειώνει την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό του 2016 στο 0,5%

admin

Η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική του ευρωπαϊκού συναισθήματος

admin