Image default
Πρώτο Θέμα

H μάχη για το ελληνικό χρέος

H μάχη για το ελληνικό χρέος

Εάν υποτίθεται πως ήταν η πρόκληση για τη γερμανική οικονομική ορθοδοξία, έχει αποτύχει. Ο συμβιβασμός που επετεύχθη στις Βρυξέλλες για την παράταση του προγράμματος διάσωσης της Ελλάδας, δεν ήταν η συμφωνία που έψαχνε η νέα κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Η διαπραγματευτική της θέση ήταν αδύναμη για δύο λόγους.

Την Παρασκευή, οι έλληνες καταθέτες μετέφεραν περισσότερα από 1 δις ευρώ τραπεζικών καταθέσεων στο εξωτερικό. Το τραπεζικό σύστημα θα είχε καταρρεύσει μέσα σε λίγες μέρες χωρίς την παράταση. Και η Αθήνα δεν είχε στα σχέδιά της μία έξοδο από το ευρώ. Δεν είχε επιλογή από το να δεχθεί μία συμφωνία, όπου οι γερμανοί υπερίσχυσαν σε όλα τα ουσιώδη ζητήματα.

Από την άλλη, η συμφωνία ισχύει για μόλις τέσσερις μήνες – αρκετός καιρός προετοιμασίας για τη μάχη που έχει τη μεγαλύτερη σημασία: ο καθορισμός της μακροπρόθεσμης πορείας της ελληνικής δημοσιονομικής θέσης. Στα πλαίσια της προηγούμενης συμφωνίας της με τους πιστωτές, η Αθήνα θα έπρεπε να αποφέρει ένα πρωτογενές πλεόνασμα – πριν από τις πληρωμές των τόκων των χρεών της – ύψους 3% αυτή τη χρονιά, και 4,5% το 2016. Η ΕΕ ένωση θέλει την Ελλάδα να μειώσει το χρέος της, που αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο 175% του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος, στο 110% μέχρι το 2022.

Η οικονομική ιστορία μας λέει πως τέτοιας κλίμακας προσαρμογές δεν πετυχαίνουν, καθώς οι ψηφοφόροι δεν τις στηρίζουν. Μία από τις κύριες προεκλογικές απαιτήσεις του ΣΥΡΙΖΑ ήταν μία διάσκεψη για το χρέος, όπου η Ελλάδα και οι πιστωτές της θα συμφωνούσαν σε ένα επίσημο κούρεμα – μείωση στην ονομαστική αξία του δημοσίου χρέους – που θα επέτρεπε στη χώρα να παραμείνει στην ευρωζώνη. Όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο του χρέους, τόσο χαμηλότερο είναι και το απαιτούμενο πρωτογενές πλεόνασμα που χρειάζεται για να επιτευχθεί οποιοσδήποτε στόχος χρέους.

Για τους πιστωτές αυτή η απαίτηση ήταν απόλυτο ταμπού. Η στρατηγική που προτιμούν είναι η παράταση των δανείων, η μερική μείωση των επιτοκίων στα ελληνικά δάνεια και η υποκρισία πως η χώρα είναι ακόμη φερέγγυα. Η ερώτηση τότε γίνεται: για πόσο θα χρειαζόταν να ακολουθηθεί αυτή η πορεία μέχρι να γίνει το απαιτούμενο πρωτογενές πλεόνασμα πιο ανεκτό;

Οι έλληνες θέλουν ένα πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 1,5% του ΑΕΠ – κάτι που φαίνεται λογικό, δεδομένης της οικονομικής κατάστασής τους. Ας πούμε ότι θα δεχτούν ένα 2%. Και τώρα σκεφτείτε το πρωτογενές πλεόνασμα ως τα χρήματα που έχει μία χώρα για την εξυπηρέτηση και την αποπληρωμή του χρέους της. Προς το παρόν, η Ελλάδα δεν πληρώνει καθόλου τόκους για τα δάνειά της από τους ευρωπαίους πιστωτές. Αυτά δε θα ξεκινήσουν να πληρώνονται πριν από το 2023. Ο λόγος που οι πιστωτές ζητούν από την Ελλάδα ένα μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα είναι για να δημιουργηθεί χώρος για τις πληρωμές που ξεκινούν τότε.

Το επίπεδο του χρέους είναι συνεπώς στενά συνδεδεμένο με τα πλεονάσματα που χρειάζεται να αποφέρει η Ελλάδα. Δεν είναι ανεξάρτητες μεταβλητές τις οποίες μπορεί να ρυθμίσει κανείς κατά βούληση. Σύμφωνα με έναν γερμανό αξιωματούχο, για να δικαιολογηθεί μία μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος του μεγέθους που θέλει η Αθήνα, θα χρειαζόταν και ένα κούρεμα του χρέους. Καθώς οι γερμανοί είναι αντίθετοι με το κούρεμα, θα είναι αντίθετοι και με τη μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος. Συνεπώς, θα υπάρξει μία μεγάλη μάχη στο μέλλον – πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που είδαμε την περασμένη εβδομάδα.

Το διακύβευμα για την Ελλάδα είναι η ίδια της η δυνατότητα να επιβιώσει οικονομικά. Αυτή θα απαιτούσε την έξοδο από τον κύκλο μεταξύ χρέους και αποπληθωρισμού στον οποίο έχει εγκλωβιστεί τα τελευταία πέντε χρόνια. Μία ακραία λύσει στο πρόβλημα χρέους-αποπληθωρισμού θα ήταν το Grexit. Θα είχε τεράστιο κόστος στην αρχή, αλλά θα επέτρεπε στην Ελλάδα να δηλώσει χρεοκοπία στους επίσημους πιστωτές της, να υποτιμήσει το νόμισμά της και να έχει πολύ μικρότερα πρωτογενή πλεονάσματα από αυτά που απαιτούνται τώρα.

Μία λύση με πολύ μικρότερο ρίσκο και κόστος θα ήταν μια αναδιάρθρωση του χρέους εντός της ευρωζώνης, όχι ένα ξεκάθαρο κούρεμα αλλά κάτι παρόμοια. Μία επιλογή θα ήταν ένα δημόσιο αντίστοιχο της ανταλλαγής χρέους με μετοχές. Και ενώ δεν μπορείς να κατέχεις μετοχές σε μία χώρα, θα μπορούσες, για παράδειγμα, να συνδέσεις τα επιτόκια ενός κρατικού ομολόγου απευθείας με το ΑΕΠ. Κάτι τέτοιο δεν είναι η ιδανική λύση, ωστόσο, καθώς θα έδινε κίνητρο στις χώρες να δηλώνουν χαμηλότερο ΑΕΠ.

Μία άλλη επιλογή θα μπορούσε να είναι μία υποχρέωση χρέους που θα έχει κάποια χαρακτηριστικά των χρημάτων – ένα παράλληλο νόμισμα. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο συναλλαγών, αλλά όχι απαραίτητα και ως λογιστική μονάδα. Η αξία του θα δηλωνόταν σε ευρώ.

Υπάρχει χώρος για δημιουργικές λύσεις. Οι επιλογές δεν είναι δυαδικές: επιβεβλημένη από τη Γερμανία λιτότητα και Grexit. Υπάρχουν ενδιάμεσες επιλογές που είναι καλύτερες και από τις δύο. Η πιο έξυπνη επιλογή θα ήταν πιθανώς ο συνδυασμός μερικών εργαλείων – ένα κούρεμα, ομόλογα συνδεδεμένα με το ΑΕΠ, παράταση, μείωση επιτοκίων – και η ελπίδα πως το συνολικό αποτέλεσμα θα επιτρέψει στην Ελλάδα να έχει μόνιμα χαμηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα.

Αυτό θα είναι το ζητούμενο των επερχόμενων διαπραγματεύσεων. Για να ευημερήσει η Ελλάδα στην ευρωζώνη, θα πρέπει να υπάρξει μεταβολή στον τρόπο σκέψης των πιστωτών της που θα ξεπερνά την ελάχιστη ελαστικότητα που ήταν πρόθυμοι να επιδείξουν την περασμένη εβδομάδα.

Ήταν ο Πλάτωνας που είχε πει στους Νόμους του πως ένας πολιτικός είναι πιθανότερο να αποτύχει εάν νομοθετεί μόνο για την ειρήνη. Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και ο υπουργός Οικονομικών του θα πρέπει να ακολουθήσουν αυτή τη συμβουλή. Θα χρειαστούν ένα πλήρες σχέδιο Β για να δείξουν στους εταίρους τους πως η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να πετύχει τη βιωσιμότητα – εντός ή εκτός ευρωζώνης – ότι και αν χρειαστεί.      

Σχετικα αρθρα

Σε αντιπαράθεση με τους δανειστές για τον τραπεζικό τομέα

admin

Αλλάζουν οι ισορροπίες στην αγορά της μπύρας

admin

Γερμανικό Sekt εναντίον γαλλικής σαμπάνιας

admin

Οι μετανάστες ψάχνουν νέους δρόμους προς τα Βαλκάνια μετά το κλείσιμο των συνόρων

admin

Bloomberg: Πώς βλέπουν 21 σεφ & εστιάτορες σε όλο τον κόσμο την επόμενη μέρα στην εστίαση

admin

Από την έκρηξη στην καταδίκη

admin

Οι στρατηγικές επιλογές της Ευρώπης για το Brexit

admin

Moody’s: Πιθανή η αναβάθμιση της Τράπεζας Πειραιώς

admin

Η υπεράσπιση της παγκόσμιας οικονομίας εν μέσω αυξανόμενων φόβων ύφεσης

admin

Handelsblatt: Χρυσές εποχές για ευρωζώνη, αβεβαιότητα για Ελλάδα

admin

Οι τραπεζίτες ξανακοιτούν προς το ΧΑ!

admin

H Δύση σε βαριά κατάθλιψη

admin

Ο κοροναϊός απειλεί το συνταξιοδοτικό σύστημα της Ευρώπης

admin

«Απόβαση» αγροτών στη Αθηνα

admin

Πόσο θα παραμείνει ακόμη η Μέρκελ καγκελάριος;

admin

Πετρέλαιο: Τα Εμιράτα ετοιμάζονται να ανοίξουν τον “Ασκό του Αιόλου” στον OPEC

admin

Θα χάσει το ΔΝΤ την Ουκρανία;

admin

ICAP: Οι κλάδοι με τις περισσότερες προσλήψεις στην Ελλάδα

admin