Image default
Πρώτο Θέμα

Είναι ο Τσίπρας ο νέος Λούλα;

Είναι ο Τσίπρας ο νέος Λούλα;

Ο έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έχει την ευκαιρία να γίνει για τη χώρα του ότι ο πρόεδρος της Νοτίου Κορέας Kim Dae-jung και ο πρόεδρος της Βραζιλίας Luiz Inácio Lula da Silva ήταν για τις δικές τους: ένας άνθρωπος της αριστεράς που κινείται προς τη δημοσιονομική υπευθυνότητα και τις πιο ελεύθερες αγορές.

Όπως και ο Τσίπρας, και οι δυο τους εκλέχθηκαν εν μέσω μιας οικονομικής κρίσης. Και οι δύο αντιμετώπισαν άμεσα τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς περιορισμούς που οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης έχουν το περιθώριο να αγνοήσουν.

Αναλαμβάνοντας την εξουσία, ο Κιμ και ο Λούλα μπόρεσαν να προσαρμοστούν, πολιτικά και νοητικά, στις νέες πραγματικότητες που είχαν μπροστά τους, και ξεκίνησαν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Κάποιες μεταρρυθμίσεις ήταν «συντηρητικές» (ή «νεοφιλελεύθερες») και μπορεί να μην ήταν εφικτές υπό πολιτικούς της δεξιάς. Άλλες, ωστόσο, ήταν συνεπείς με τις δεσμεύσεις ολόκληρης της ζωής τους. Η Νότιος Κορέα υπό τον Κιμ άρχισε να περιορίζει τις chaebol, τους τεράστιους οικογενειοκρατικούς ομίλους της χώρας. Η Βραζιλία υπό τον Λούλα πραγματοποίηση την Bolsa Familia, ένα σύστημα αμέσου πληρωμής μετρητών σε νοικοκυριά στο οποίο οφείλεται η έξοδος εκατομμυρίων από τη φτώχεια.

Ο Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ, ωστόσο, έχουν περάσει τους έξι πρώτους μήνες στην εξουσία με παρωπίδες μπροστά στις χρηματοπιστωτικές πραγματικότητες, ανίκανοι να δουν τα πράγματα από την οπτική γωνία άλλων. Η απόφασή τους να διεξάγουν δημοψήφισμα για τους όρους διάσωσης που έθεσαν οι πιστωτές της Ελλάδας, απέδειξε πως οι παρωπίδες που φορούσαν ήταν και πολιτικές.

Εάν ο Τσίπρας ακολουθούσε ένα κανονικό σενάριο, θα προέτρεπε τους έλληνες να ψηφίσουν «ναι». Όμως τους ζήτησε να ψηφίσουν «όχι», κάτι που και έκαναν, με εκπληκτική διαφορά. Προφανώς είχε πιστέψει πως αυτό θα ενίσχυε τη θέση του, αντ’ αυτού ενίσχυσε τη θέση αυτών που οι γερμανοί είχαν πείσει πως είχε φτάσει η στιγμή να επιτραπεί στην Ελλάδα να αποχωρήσει από το ευρώ.

Μόλις μια εβδομάδα μετά το δημοψήφισμα, ο Τσίπρας επιτέλους αντιλήφθηκε την πραγματικότητα: οι εταίροι της Ελλάδας στο ευρώ δεν είναι έτοιμοι να προσφέρουν ευκολότερους όρους. Αντίθετα, επιμένουν σε εκτενέστερες υποχωρήσεις σε αντάλλαγμα για την τρίτη διάσωση.

Η μόνη πιθανή θετική νότα σε αυτήν την αξιοθρήνητη ιστορία είναι πως κάποιοι από τους υποστηρικτές του Τσίπρα στο εσωτερικό μπορεί να είναι πλέον πρόθυμοι να καταπιούν το πικρό φάρμακο των πιστωτών. Δε θα πρέπει να υποτιμήσει κανείς την αντίσταση που συνεχίζουν να γνωρίζουν οι μεταρρυθμίσεις μεταξύ των ελλήνων. Όμως όπως ο Κιμ και ο Λούλα, ο Τσίπρας θα μπορούσε να κερδίσει πολιτική στήριξη από κάποιους στα αριστερά που σκέφτονται, «Εάν εκείνος τώρα λέει πως αυτά τα μέτρα είναι αναπόφευκτα, τότε πραγματικά δε θα πρέπει να υπάρχει άλλη επιλογή.»

Τίποτα από αυτά δε σημαίνει πως οι διεθνείς χρηματοπιστωτικής πραγματικότητες που αντιμετωπίζει μια χώρα είναι απαραίτητα δικαιολογημένες. Μερικές φορές η προθυμία των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών να δανείσουν καταλήξει σε παράλογες υπερτιμήσεις, που ακολουθούνται από απότομες ανατροπές.

Οι κυβερνήσεις των ξένων πιστωτών μπορούν επίσης να είναι παράλογες. Οι λανθασμένες εκτιμήσεις και τα λάθη από τους ηγέτες της Γερμανίας και άλλων χωρών-πιστωτών ήταν εξίσου επιβλαβή με αυτά από την πλευρά των λιγότερο έμπειρων ελλήνων ηγετών. Για παράδειγμα, η πεποίθηση πως η δημοσιονομική λιτότητα αυξάνει τα έσοδα, αντί να τα μειώνει, ακόμη και βραχυπρόθεσμα, ήταν λάθος, όπως και η άρνηση διαγραφής χρέους το 2010. Αυτά τα λάθη εξηγούν γιατί ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας είναι σήμερα ακόμη υψηλότερο απ’ ότι ήταν τότε.

Η άρνηση κάθε πλευράς να παραδεχτεί τα λάθη της ενίσχυσε το πείσμα της άλλης πλευράς. Οι γερμανοί θα είχαν πράξει καλύτερα εάν είχαν παραδεχτεί πως η δημοσιονομική λιτότητα προκαλεί συστολή βραχυπρόθεσμα. Οι έλληνες θα είχαν πράξει καλύτερα εάν είχαν παραδεχτεί πως η δημοκρατία δε σημαίνει πως ο λαός μιας χώρας μπορεί να ψηφίσει για να πάρει λεφτά άλλων χωρών.

Σε όρους θεωρίας παιγνίων, το γεγονός πως οι έλληνες και οι γερμανοί έχουν διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα δεν αρκεί για να εξηγήσει το ανεπαρκές αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων έως σήμερα. Η διαφορά στις πεποιθήσεις είχε κεντρικό ρόλο. Για να επιτευχθεί το «ναι» σε μια συνθήκη διαπραγμάτευσης, οι διαπραγματευτές θα πρέπει όχι μόνο να έχουν ξεκάθαρη εικόνα των δικών τους βασικών προτεραιοτήτων, αλλά και να καταλαβαίνουν τι είναι αυτό που θέλει περισσότερο η άλλη πλευρά.

Ένας «κακός συμβιβασμός» θα σήμαινε πως και οι δύο πλευρές θα θυσίαζαν τις βασικές τους προτεραιότητες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δε θα έπρεπε να συμφωνήσει σε εκτενή διαγραφή του ελληνικού χρέους. Και η Ελλάδα δε θα έπρεπε να αποφέρει ουσιαστικό πρωτογενές πλεόνασμα προς το παρόν. Υπό έναν σχετικά «καλό συμβιβασμό», οι πιστωτές θα προσάρμοζαν τα επιτόκια και θα παρέτειναν τις προθεσμίες, όπως προτείνει τώρα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ώστε η Ελλάδα να μη χρειαστεί να πληρώσει αυτά που δεν μπορεί τα επόμενα χρόνια, σε αντάλλαγμα για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα προωθούν την ανάπτυξη.

Ελπίζει κανείς πως η κακή εμπειρία των τελευταίων έξι μηνών έχει οδηγήσει και τις δύο πλευρές σε μια πιο ξεκάθαρη αντίληψη των οικονομικών πραγματικοτήτων και προτεραιοτήτων. Αυτό θα είναι απαραίτητο εάν οι δύο πλευρές θέλουν να καταλήξουν σε έναν καλό συμβιβασμό, και όχι σε έναν κακό – ή ακόμη και σε πλήρη αποτυχία συνεργασίας, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αποχωρήσει από το ευρώ.

Ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στην ελληνική κρίση, από τότε που ξέσπασε στο τέλος του 2009, είναι πως και οι έλληνες και οι χώρες-πιστωτές της ευρωζώνης, ήταν απρόθυμοι να δουν τα μαθήματα των προηγούμενων κρίσεων σε αναδυόμενες αγορές. Άλλωστε, είπαν, η Ελλάδα είναι μέλος της ευρωζώνης, όχι μια αναπτυσσόμενη χώρα. Γι’ αυτό, για παράδειγμα, η ΕΚΤ και η Ευρωπαϊκή Κομισιόν δεν ήθελαν αρχικά η Ελλάδα να πάει στο ΔΝΤ και δεν ήθελαν να διαγράψουν το ελληνικό χρέος.

Οι κρίσεις των αναδυόμενων αγορών κρύβουν σημαντικά μαθήματα. Εάν ο Τσίπρας μπορέσει τώρα να ακολουθήσει την πορεία του Κιμ και του Λούλα, θα κάνει μεγάλο καλό στη χώρα του.   

Σχετικα αρθρα

Η Ευρώπη εκφράζει επιφύλαξη για τις μεταρρυθμιστικές ιδέες του Μακρόν

admin

Άρωμα Ελλάδας κρύβεται πίσω από μια start up που συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο του Forbes

admin

ΔΝΤ:Πρώτα σύννεφα πάνω από την παγκόσμια ανάπτυξη

admin

Ενώ η Γερμανία κοιμόταν…

admin

«Βουτηγμένη» στα σκάνδαλα η Deutsche Bank

admin

Σημάδια κόπωσης στην γερμανική οικονομία;

admin

Η παγκόσμια οικονομία το 2067

admin

Μετά την ανεργία τι; Οι κλάδοι και οι ειδικότητες με τις μεγαλύτερες προοπτικές

admin

Spiegel: Το ΠΑΣΟΚ συμπαρασύρθηκε από την κρίση

admin

Οριακά αυξημένο τζίρο εμφάνισαν 1.043 επιχειρήσεις το 2014, σύμφωνα με την Icap

admin

Αλλαγές στο πτωχευτικό δίκαιο και παρεμβάσεις για τα χρέη των επιχειρήσεων προς τις τράπεζες

admin

Fed:«Σημαντικές» οικονομικές ευπάθειες από την πανδημία

admin

Η τελευταία… ζαριά του Τσίπρα

admin

O Tραμπ χάνει την πλειοψηφία στη Βουλή, κρατά τη Γερουσία

admin

Tα διαζύγια της Αριστερας

admin

Πολιτικές κρίσεις και στις δύο πλευρές του Αντλαντικού

admin

Το γεωπολιτικό πόκερ στην περιοχή της Μεσογείου

admin

Παραπομπή Τραμπ; Ίσως –  Ύφεση; Ναι

admin