Image default
Πρώτο Θέμα

Ο δύσβατος δρόμος προς την αριστερή «Ιθάκη»

Ο δύσβατος δρόμος προς την αριστερή «Ιθάκη»

Υπάρχουν τόσοι τρόποι να πάνε τα πράγματα λάθος στην Ελλάδα, που είναι εύκολο να παραβλέψει κανείς πως μπορούν επίσης να πάνε σωστά. Το βέλτιστο σενάριο θέλει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προσθέτει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, την παύση των ελέγχων διακίνησης κεφαλαίων και μια συμφωνία για ελάφρυνση χρέους – μέχρι το τέλος του έτους.

Αυτή δεν είναι πρόβλεψη. Η εμπιστοσύνη μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων χωρών της ευρωζώνης έχει σχεδόν καταστραφεί. Οι αυστηροί πιστωτές, υπό την ηγεσία της Γερμανίας, θα βοηθήσουν τον Αλέξη Τσίπρα, τον πρωθυπουργό, μόνον εάν πραγματοποιήσει επιμελώς αυτά στα οποία έχει συμφωνήσει. Αυτό δεν είναι καθόλου δεδομένο τώρα που το κόμμα του βρίσκεται υπό διάσπαση, παρ’ ότι αυτό του δίνει επίσης ευκαιρίες.

Παρ’ όλα αυτά, εάν ο Τσίπρας μπορεί να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη και να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις του, υπάρχει ένας ξεκάθαρος δρόμος για να βγει η χώρα από τη δύσκολη κατάστασή της.

Το πρώτο βήμα είναι να ολοκληρωθεί μια νέα συμφωνία – συγκεκριμένα, να οριστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι της Ελλάδας για τα επόμενα πέντε χρόνια. Δεδομένης της αναταραχής του περασμένου μήνα, κατά τον οποίο οι τράπεζες έμεινες κλειστές επί τρεις εβδομάδες, η Αθήνα δε θα μπορέσει να πετύχει τους στόχους που απαιτούσαν προηγουμένως οι πιστωτές χωρίς περισσότερη, εξουθενωτική λιτότητα.

Εάν ο Τσίπρας μπορεί να πείσει τους πιστωτές στην ευρωζώνη πως θα πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που έχει υπογράψει, εκείνοι μπορεί να μην επιμείνουν σε επιπλέον μέτρα που βρίσκονταν προηγουμένως στο τραπέζι, ούτε για φέτος ούτε για το επόμενο έτος. Διαφορετικά, θα πρέπει να βρει τρόπους για περισσότερες αυξήσεις φόρων και περικοπές δαπανών.

Όσο πιο σύντομα επιτευχθεί μια νέα συμφωνία, ιδανικά μέχρι το τέλος του Αυγούστου, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να γίνει το δεύτερο βήμα: να συμπεριληφθούν τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ.

Όταν η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε το εγχείρημα αγοράς ομολόγων τον Ιανουάριο, απέκλεισε την Ελλάδα, καθώς εκείνη δεν πραγματοποιούσε το προηγούμενο σχέδιο διάσωσής της. Όμως ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, ο Vitor Constancio, είπε στις 16 Ιουλίου πως, μόλις η χώρα αποκτήσει νέο πρόγραμμα και αρχίσει να το εκπληρώνει, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να ξεκινήσει να αγοράζει χρέος από την Αθήνα.

Αυτό είναι ένα σημαντικό εν δυνάμει δώρο για τη χώρα. Εάν η ΕΚΤ συγκεντρώσει ελληνικά ομόλογα, οι αποδόσεις τους θα βουλιάξουν. Αυτό θα βελτίωνε την εμπιστοσύνη. Στο βέλτιστο σενάριο, αυτό θα συμβεί τον Σεπτέμβριο, αφού επιβεβαιωθεί μια νέα συμφωνία διάσωσης.

Το τρίτο βήμα είναι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της Ελλάδας. Χρειάζονται μεγαλύτερα κεφάλαια επειδή οι οικονομικές προοπτικές της χώρας έχουν επιδεινωθεί απότομα κατά τον τελευταίο μήνα, κάτι που σημαίνει, μεταξύ άλλων, πως περισσότερα από τα δάνεια των τραπεζών θα γίνουν επισφαλή. Η Ευρωπαϊκή Κομισιόν προβλέπει πως το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί από 2 έως 4% φέτος.

Η Αθήνα και οι πιστωτές της έχουν προβλέψει επιπλέον 10 έως 25 δισεκατομμύρια ευρώ για τις τράπεζες. Η ΕΚΤ, η οποία επιβλέπει τις τράπεζες, θα πρέπει να πραγματοποιήσει μιαν ενδελεχή αξιολόγηση προτού καταλήξει σε ακριβή αριθμό.

Μόλις οι επιτηρητές επιλέξουν τον μαγικό αριθμό, θα πρέπει στη συνέχεια να αποφασίσουν ποιος θα παρέχει τα κεφάλαια. Το βασικό ερώτημα είναι εάν θα υπάρχει “bail-in” από τους ανασφάλιστους καταθέτες, κυρίως επιχειρήσεις με περισσότερα από 100.000 ευρώ στους λογαριασμούς τους – δηλαδή, αναγκαστική μετατροπή των χρημάτων τους σε νέες τραπεζικές μετοχές.

Ένας τέτοιος εσωτερικός δανεισμός θα συνέτριβε την αξιοπιστία. Εάν ο Τσίπρας αντεπεξέλθει στη δική του πλευρά της συμφωνίας, οι πιστωτές δε θα επιμείνουν σε αυτό. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος οι πιο σκληροπυρηνικοί να το κάνουν.

Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι απαραίτητη για να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα: την άρση των ελέγχων κεφαλαίων. Οι ελληνικές τράπεζες είναι τώρα ανοιχτές, ύστερα από τραπεζική αργία τριών εβδομάδων. Υπάρχουν, όμως, ακόμη περιορισμοί – συγκεκριμένα, στη δυνατότητα των εταιρειών να εισάγουν προϊόντα. Αυτό μπλοκάρει την οικονομία.

Εάν όλοι οι περιορισμοί απαλειφθούν αύριο, οι καταθέτες θα έσπευδαν να βγάλουν τα χρήματά τους. Η ΕΚΤ δε θα είναι πρόθυμη να παρέχει απεριόριστη ρευστότητα μέχρι να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες, καθώς δε θέλει να δανείζει χρήματα σε χρεοκοπημένες τράπεζες. Μόλις, όμως, έχουν ενισχυθεί οι ισολογισμοί τους, μπορεί να είναι προετοιμασμένη να ρισκάρει ένα bank run – επίσης, αν έχει γίνει ανακεφαλαιοποίηση χωρίς bail-in, οι καταθέτες δε θα βιαστούν να πάρουν τα χρήματά τους τόσο πολύ.

Το τελευταίο βήμα είναι η ελάφρυνση του χρέους. Η Άγκελα Μέρκελ είπε στις 19 Ιουλίου πως αυτή θα μπορούσε να γίνει δίνοντας μεγαλύτερα χρονικά περιθώρια στην Αθήνα για να αποπληρώσει τις οφειλές της και μειώνοντας τα επιτόκια. Παρ’ ότι η ονομαστική αξία του χρέους της Ελλάδας δε θα άλλαζε, οι καλύτεροι όροι θα έκαναν τα δάνεια της χώρας περισσότερο βιώσιμα. Με τον καιρό, θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί εκδίδοντας ομόλογα στην αγορά αντί να εξαρτάται από διασώσεις.

Η παγίδα εδώ βρίσκεται στο ότι η ελάφρυνση του χρέους μπορεί να συζητηθεί μόνον αφού ολοκληρωθεί η πρώτη αξιολόγηση της νέας συμφωνίας, η οποία, κατά το βέλτιστο σενάριο, θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο. Επιπροσθέτως, θα εξαρτάται από την πλήρη πραγματοποίηση του προγράμματος, τρία χρόνια αργότερα.

Φανταστείτε η Ελλάδα να πάρει όλα αυτά – ποσοτική χαλάρωση, άρση των ελέγχων κεφαλαίων και συμφωνία για ελάφρυνση χρέους – μέχρι το τέλος της χρονιάς. Η ώθηση στην αξιοπιστία θα βοηθούσε σημαντικά στην αντιμετώπιση των μέτρων λιτότητας.

Φυσικά, το να φανταζόμαστε αυτό το σενάριο δεν είναι το ίδιο με το να το προβλέπουμε. Η Ελλάδα και οι πιστωτές της μας έχουν απογοητεύσει πολλές φορές στο παρελθόν για να μπορούμε να το κάνουμε.

Παρ’ όλα αυτά, τα κίνητρα του Τσίπρα έχουν αλλάξει σε μια ευνοϊκή κατεύθυνση. Η προηγούμενη συγκρουσιακή προσέγγισή του προς τους πιστωτές της χώρας εξηγούταν εν μέρει από την απροθυμία του να παραδεχτεί στους ψηφοφόρους του πως πραγματοποιούσε αναστροφή και από τον φόβο του για τη διάσπαση του κόμματός του. Τώρα έχει καταπιεί τα λόγια του και δεν υπάρχει ελπίδα να μείνει ο ΣΥΡΙΖΑ ενωμένος. Δεδομένου ότι έχει πλέον διαβεί αυτόν τον Ρουβίκωνα, ο Τσίπρας έχει σημαντικό συμφέρον να κάνει το νέο σχέδιο διάσωσης να πετύχει.

Σχετικα αρθρα

Ιησούν ή Βαραβάν;

admin

Οι επιχειρηματίες ζητούν βελτιώσεις ώστε να εντάσσονται περισσότεροι στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών

admin

Πώς η πανδημία μετασχηματίζει το παγκόσμιο εμπόριο 

admin

Κυριάκος vs Αλέξης: Ένα νέο Déjà vu…

admin

Σε κατάσταση συναγερμού το Χ.Α.

admin

Η φθινοπωρινή φοροκαταιγίδα άρχισε….

admin

Γερμανοί οικονομολόγοι: Και αν το ευρώ δεν είναι βιώσιμο; Σενάρια τρόμου

admin

Η Ευρώπη θα πρέπει τώρα να ανησυχήσει για τις υψηλότερες αποδόσεις στις ΗΠΑ

admin

Ο John Paulson σκέφτεται το κλείσιμο του hedge fund του

admin

Πώς θα αντιμετωπιστεί η οικονομική επιβράδυνση στην Ευρώπη

admin

Αναλυτικά οι αλλαγές στον κατώτατο μισθό – Ποια επιδόματα επηρεάζονται – Υπεγράφη η απόφαση

admin

Γερμανικά ΜΜΕ: Ιδέες Μακρόν για τη νέα Ευρώπη στο πνεύμα Μέρκελ

admin

Η Ευρώπη ανακάμπτει, ενώ οι ΗΠΑ συνιστούν κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία

admin

Κυβέρνηση Brexit παρουσιάζει ο Μπόρις Τζόνσον

admin

Financial Times: Ρίγη στις αγορές ομολόγων από την πολιτική αστάθεια σε Ρώμη και Μαδρίτη

admin

Ανύπαρκτη πλέον η πολιτική πρόθεση για τη διευθέτηση του ελληνικού χρέους

admin

Ε.Ε: Στην κόψη του ξυραφιού το ταμείο ανάκαμψης

admin

Η βραδυφλεγής βόμβα των κίτρινων γιλέκων και της Ιταλίας

admin