Image default
Πρώτο Θέμα

Γιατί η Ελλάδα απέρριψε το διάλειμμα από το ευρώ

Γιατί η Ελλάδα απέρριψε το διάλειμμα από το ευρώ

Για ολόκληρο το πρώτο μισό αυτού του έτους, από τότε που το ακροαριστερό, κατά της λιτότητας, κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ ανήλθε στην εξουσία τον Ιανουάριο, το ελληνικό δράμα έχει ουσιαστικά μονοπωλήσει το ενδιαφέρον του ευρωπαϊκού πολιτικού κόσμου.

Ακόμη και ενώ η οικονομία της χώρας κατέρρεε, η νέα κυβέρνηση της Ελλάδας επέμενε πεισματικά σε ελάφρυνση χρέους χωρίς λιτότητα – τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του Ιουλίου, οπότε ξαφνικά συμφώνησε στους όρους των πιστωτών. Πράγματι, στις 13 Ιουλίου, αφοσιωμένα κατά της λιτότητας κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να επιβάλει ακόμη πιο αυστηρή λιτότητα και να προχωρήσει σε επώδυνες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, υπό τη στενή επιτήρηση των πιστωτών.

Τι έκανε την ελληνική κυβέρνηση να υποχωρήσει σε όρους που όχι μόνο παρέβαιναν τις δικές της υποσχέσεις, αλλά και έμοιαζαν πάρα πολύ με αυτούς που οι ψηφοφόροι είχαν μαζικά απορρίψει σε λαϊκό δημοψήφισμα λιγότερο από μια εβδομάδα νωρίτερα;

Πολλοί πιστεύουν πως ο έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας απαντούσε σε ένα τελεσίγραφο των ευρωπαίων εταίρων: δεχτείτε τις απαιτήσεις μας ή φύγετε από το ευρώ. το ερώτημα είναι γιατί μια έξοδος από το ευρώ αντιστοιχούσε σε μια τόσο ισχυρή απειλή.

Στην πραγματικότητα, από οικονομική οπτική, το Grexit δεν αντιπροσωπεύει πλέον την πιθανή καταστροφή που ήταν κάποτε. Άλλωστε, το κύριο βραχυπρόθεσμο κόστος – αποδιοργάνωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος – έχει ήδη εκπληρωθεί στην Ελλάδα: οι τράπεζες και το χρηματιστήριο έχουν κλείσει και έχουν επιβληθεί capital controls. Ενώ αυτές οι ενέργειες ήταν απαραίτητες για να περιορίσουν μια μεγάλης κλίμακας εκροή κεφαλαίων και να αποτρέψουν την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, προκάλεσαν επίσης την έντονη συστολή της ελληνικής οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι έλληνες διαπραγματευτές θα μπορούσαν να έχουν αναλογιστεί μιαν άλλη πρόταση, που κυκλοφόρησε ανεπίσημα από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, συστήνοντας η Ελλάδα να λάβει άμεση συγχώρεση χρέους, και σε αντάλλαγμα να βγει από το ευρώ προσωρινά. Εάν η Ελλάδα παρέμενε στο ευρώ, δε θα παρέχονταν καμία ελάφρυνση – ένας όρος που συμβαδίσει με τη γερμανική θέση πως η αναδιάρθρωση χρέους για τις χώρες της ευρωζώνης θα ήταν παράνομη. Παρ’ ότι το νομικό επιχείρημα είναι μάλλον αναληθές, μία ξεκάθαρη μείωση χρέους για μια χώρα της ευρωζώνης παραμένει πολιτικά αδύνατη.

Η γερμανική πρόταση, εκφρασμένη από τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, υπογραμμίζει τη θεμελιώδη αλλαγή που έχει προκύψει στη σχέση της Ελλάδας με τους ευρωπαίους εταίρους της από το τελευταίο πακέτο διάσωσής της πριν από τρία χρόνια. Το 2012, προσφέρθηκαν στην Ελλάδα εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομική στήριξη και οι πιστωτές της, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών εμπορικών τραπεζών, πιέστηκαν να δεχθούν ουσιαστικό «οικειοθελές» κούρεμα.

Καταφανώς, όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου, πρωθυπουργός της Ελλάδας τότε, πρότεινε δημοψήφισμα για το υπάρχον προσαρμοστικό πρόγραμμα και τη συνεχή παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη το 2011, προειδοποιήθηκε με ξεκάθαρους όρους από τον τότε πρόεδρο της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί και τη γερμανίδα καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ. Παρ’ ότι ο Παπανδρέου θα είχε στηρίξει το πρόγραμμα και το ευρώ, το δημοψήφισμα ήταν ένα ρίσκο που οι ευρωπαίοι εταίροι δεν ήταν πρόθυμοι να πάρουν.

Η κυβέρνηση του Τσίπρα, αντίθετα, μπόρεσε να διεξάγει το δημοψήφισμά της, και ακόμη και να εκστρατεύσει ενάντια στο προτεινόμενο προσαρμοστικό πρόγραμμα των πιστωτών (το οποίο, θα πρέπει να σημειωθεί, δε βρισκόταν πλέον στο τραπέζι). Ακόμη και το εκκωφαντικό «όχι» που εξέφρασαν οι έλληνες ψηφοφόροι δεν μπόρεσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της κυβέρνησης, για έναν απλό λόγο: το Grexit δε θεωρείται πλέον απειλή για τη σταθερότητα του ευρώ. Γι’ αυτόν τον λόγοι οι γερμανοί αξιωματούχοι – ιδιαίτερα ο Σόιμπλε – ενθάρρυναν την Ελλάδα να φύγει.

Μπορεί κανείς να κάνει μόνο υποθέσεις για τα κίνητρα του Σόιμπλε για την πίεση για Grexit. Φαίνεται να πιστεύει πως μια ευρωζώνη με συνοχή, παρ’ ότι είναι σίγουρα επιθυμητή, δεν είναι εφικτή με μια χώρα που δεν είναι αξιόπιστη στην εκπλήρωση των όρων στους οποίους συμφωνεί η κυβέρνησή της.

Όποιοι κι αν ήταν οι λόγοι του Σόιμπλε, η πρότασή του θα μπορούσε να προσφέρει μια διέξοδο στην Ελλάδα, της οποίας η οικονομία έχει εξαντληθεί από τη λιτότητα και της οποίας το τραπεζικό σύστημα είχε ήδη κλείσει. Η άμεση μείωση χρέους και η ανάκτηση της οικονομικής κυριαρχίας – ακόμη και με κόστος την έξοδο από το ευρώ, έστω και προσωρινά – έμοιαζε να προσφέρει σημαντικά μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα. Κατά μία έννοια, ήταν μια χρυσή ευκαιρία, με τη Γερμανία να προσφέρεται να πληρώσει για κάτι που πολλοί πιστεύουν πως η Ελλάδα θα έπρεπε να κάνει έτσι κι αλλιώς.

Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την έξοδο, και αντ’ αυτού αποδέχτηκε τους σκληρούς όρους των πιστωτών. Αυτό υποδεικνύει πως, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι ηγέτες της Ελλάδας δεν είχαν μόνο οικονομικά κίνητρα. Πιθανώς, αντίθετα με την κοινή γνώμη, η πολιτική δέσμευση των χωρών με την Ευρώπη μέσω του ευρώ παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή, ακόμη και εκεί, όπως στην Ελλάδα, όπου οι άνθρωποι έχουν αντέξει πρωτοφανείς δυσκολίες από τότε που μπήκαν στη νομισματική ένωση.

Η λογική της νομισματικής ένωσης, όπως έχουν παρατηρήσει πολλοί, ήταν πάντα περισσότερο πολιτική και όχι οικονομική. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, ίσως είναι πολύ νωρίς να ξεγράψουμε το ενιαίο νόμισμα.   

Σχετικα αρθρα

Μύθοι και αλήθειες για το QE

admin

Δεν είναι όλες οι αγορές κρυπτονομισμάτων ίδιες

admin

Η συμφωνία με το SPD επαναφέρει τη Μέρκελ στη θέση του οδηγού

admin

Ο κεντρικός ρόλος των κεντρικών τραπεζών

admin

Το ΔΝΤ πρέπει να σταματήσει να βασανίζει την Ελλάδα

admin

Bloomberg: Αντιμέτωπες με συμμορίες οι ελληνικές τράπεζες στη μάχη κατά πλουσίων κακοπληρωτών

admin

Η Ισπανία αρπάζει τη θέση της Ιταλίας στα κέντρα λήψης αποφάσεων της ΕΕ

admin

Ισορροπία σε τρείς βάρκες…

admin

Το ΔΝΤ ποντάρει στη Λαγκάρντ…

admin

BlackRock – Πώς η κρίση σφυρηλάτησε έναν κολοσσό 6,3 τρισ. δολαρίων

admin

Η ευπρόσδεκτη επιστροφή της Ελλάδας στις κεφαλαιαγορές

admin

Handelsblatt: Έξι αλλαγές στην κυβέρνηση, ένας κοινός παρανομαστής

admin

ΤτΕ:Ο τουρισμός είναι ο πλέον σημαντικός και δυναμικός κλάδος της ελληνικής οικονομίας

admin

Τι κάνει την Ελλάδα ξεχωριστή;

admin

Διχασμένος και ο στρατός στη Βενεζουέλα

admin

Πόσο κοστίζει να ζει κανείς σαν μεγιστάνας

admin

ICAP:Αύξηση του κύκλου εργασιών και σημαντική διεύρυνση της καθαρής κερδοφορίας, το 2018

admin

Σε διπλή παγίδα αγορών και τρόικας!

admin