Image default
Πρώτο Θέμα

Γιατί τα οικονομικά μπορούν να σώσουν τον πλανήτη

Γιατί τα οικονομικά μπορούν να σώσουν τον πλανήτη

Οι περισσότεροι άνθρωποι μισούν τα οικονομικά, βλέποντάς τα ως επιτομή της ανευθυνότητας και της απληστίας. Ωστόσο, ακόμη και αφού προκάλεσαν μιαν ύφεση «μία στα εκατό χρόνια», και ανεργία για εκατομμύρια, τα οικονομικά μοιάζουν απαραίτητα για να αποτραπεί μία ακόμη χειρότερη καταστροφή: η κλιματική αλλαγή.

Είναι επείγουσα η ανάγκη για ενέργειες που θα περιορίσουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και θα αποτρέψουν μιαν καταστροφή για την ανθρωπότητα, ωστόσο η παγκόσμια κοινότητα έχει απελπιστική έλλειψη εργαλείων. Δεν υπάρχει μεγάλη στήριξη για τις πιο επιθυμητές λύσεις που υποστηρίζουν οι οικονομολόγοι, όπως ένα παγκόσμιο ανώτερο όριο στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, συνοδευόμενο από ένα εμπορικό σύστημα, ή την επιβολή παγκόσμιας τιμής άνθρακα, μέσω ενός παγκόσμιου φόρου στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Αντ’ αυτού, οι διαπραγματεύσεις στη Σύνοδο για την Κλιματική Αλλαγή των Ηνωμένων Εθνών στο Παρίσι τον Δεκέμβριο πραγματοποιούνται με βάση τις εθελοντικές, μονομερείς δεσμεύσεις που ονομάζονται Προτεινόμενες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές. Παρ’ ότι η περίληψη εθελοντικών στόχων έχει το πλεονέκτημα της δημιουργίας παγκόσμιας δυναμικής, αυτή η προσέγγιση δεν έχει πολλές πιθανότητες να επιφέρει δεσμεύσεις που θα είναι  τόσο δεσμευτικές όσο και ανάλογες της πρόκλησης.

Γι’ αυτόν τον λόγο οι υποστηρικτές του κλίματος αναζητούν όλο και περισσότερο άλλους τρόπους να κινητοποιήσουν τη δράση. Τα οικονομικά βρίσκονται στην κορυφή της λίστας τους.

Για αρχή, τα οικονομικά παρέχουν ένα ακριβές εργαλείο για την εξακρίβωση του κατά πόσο οι πράξεις είναι συνεπείς των λόγων. Το 2011, μια ανατρεπτική έκθεση από τη ΜΚΟ Carbon Tracker Initiative, έδειξε πως τα αποδεδειγμένα αποθέματα ορυκτών καυσίμων στην κατοχή των κυβερνήσεων και των ιδιωτικών εταιρειών ξεπερνούν στο πενταπλάσιο τον άνθρακα που μπορεί να καεί μέσα στα επόμενα 50 χρόνια εάν θέλουμε την παγκόσμια υπερθέρμανση να διατηρηθεί κάτω από τους δύο βαθμούς Κελσίου.

Τα αποθέματα που έχουν οι 200 μεγαλύτερες εισηγμένες εταιρείες πετρελαίου – εξαιρώντας έτσι τους κρατικούς παραγωγούς όπως η Aramco της Σαουδικής Αραβίας – ξεπερνούν τον προϋπολογισμό του άνθρακα κατά ένα τρίτο. Και αυτό σημαίνει πως η αποτίμηση αυτών των εταιρειών στο χρηματιστήριο είναι ασυνεπής με την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Η συνειδητοποίηση ξεκίνησε μιαν εκστρατεία για να πειστούν οι επενδυτές να εκποιήσουν τα περιουσιακά στοιχεία με υψηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα. Άτομα και οργανισμοί που αντιπροσωπεύουν έναν χαρτοφύλακα 2,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων έχουν ήδη συμμετάσχει στο κίνημα εκποίησης. Επιπλέον, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Mark Carney  έχει υπογραμμίσει την απειλή που εκπροσωπούν τα πιθανά λανθάνοντα ανθρακούχα περιουσιακά στοιχεία. Οι επενδυτές προειδοποιούνται πως, από πλευρά χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, οι «καφέ» μετοχές θα μπορούσαν να έχουν συγκεκριμένους κινδύνους.

Το μέγεθος της εκποίησης μπορεί να φαίνεται μεγάλο – και είναι, ιδιαίτερα με δεδομένο ότι η εκστρατεία ξεκίνησε πρόσφατα. Ωστόσο, τα 2,6 τρισεκατομμύρια δολάρια αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 5% των παγκόσμιων μη χρηματοπιστωτικών χρεογράφων. Η τάση είναι πραγματική, είναι όμως πολύ μικρή ακόμη για να πυροδοτήσει σημαντικές αλλαγές στις αποτιμήσεις και στη συμπεριφορά των εταιρειών καυσίμων.

Ένας δεύτερος λόγος που έχουν σημασία τα οικονομικά είναι πως η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών απαιτεί τεράστιες επενδύσεις. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι παγκόσμιες επενδύσεις σε αποθέματα ενέργειας αυτή τη στιγμή υπολογίζονται στα 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, με 70% εξ αυτών να βασίζεται ακόμη στο πετρέλαιο, στον άνθρακα ή το φυσικό αέριο. Οι πράσινες επενδύσεις αγγίζουν μόλις 15% του συνόλου, και οι επενδύσεις στην αποδοτικότητα της ενέργειας – σε κτίρια, μεταφορές και βιομηχανία – φτάνουν μόλις τα 130 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο περιορισμός της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας επιφάνειας σε δύο βαθμούς απαιτεί την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, και πιο σημαντικά, μιαν τετραπλάσια αύξηση στις επενδύσεις για την ενεργειακή αποδοτικότητα μέσα στα δέκα επόμενα χρόνια.

Ωστόσο, μια τέτοια επένδυση δε θα χρηματοδοτηθεί εύκολα: οι επιστροφές της εξαρτώνται από μιαν ακόμη άπιαστη τιμή διοξειδίου του άνθρακα και συχνά θα προκύπτουν μόνο μακροπρόθεσμα, ενώ η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σημαίνει την αντικατάσταση εκατοντάδων εκατομμυρίων παλαιωμένων οχημάτων και μετασκευή εκατοντάδων εκατομμυρίων υπερκαταναλωτικών κτιρίων. Είναι απαραίτητα τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία για τον σωστό σκοπό, στο σωστό μέρος και στη σωστή κλίμακα.

Οι αναπτυξιακές και οι πράσινες τράπεζες έχουν τεράστιο ρόλο να παίξουν. Για παράδειγμα, τα αφιερωμένα μακροπρόθεσμα δάνεια, σε συνδυασμό με φορολογική εξαίρεση ή επίδομα, θα βοηθούσε τα νοικοκυριά να αποφασίσουν να εκσυγχρονίσουν τα σπίτια τους.

Όμως η πραγματική ελπίδα για τους ειδικούς του κλίματος είναι πως τα καινοτόμα οικονομικά θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην παροχή της σχεδιαστικής σαφήνειας που απουσιάζει αυτή τη στιγμή. Για να προσελκύσει τις επενδύσεις που είναι απαραίτητες για να περιορίσουν την κλιματική αλλαγή και να κάνουν την οικονομία πράσινη, είναι απαραίτητος ο περιορισμός των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα και μια αξιόπιστη, γρήγορα αυξανόμενη πορεία για την τιμή του διοξειδίου. Ωστόσο, καθώς οι υψηλές τιμές καυσίμων δεν είναι δημοφιλείς στους καταναλωτές και αυξάνουν τις ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα στις επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις διστάζουν να δράσουν σήμερα – και μπορεί να παραβούν τις υποσχέσεις τους να δράσουν αύριο.

Για να ξεπεραστούν αυτοί οι φόβοι, οι υπερασπιστές της κλιματικής δράσης στρέφονται στις πρωτοβουλίες. Κάποιοι έχουν προτείνει οι κυβερνήσεις να εκδίδουν ομόλογα παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα, των οποίων η απόδοση θα μειωνόταν εάν οι εταιρείες ξεπερνούν τον στόχο εκπομπής. Άλλη μια ιδέα, προτεινόμενη σε μια πρόσφατη εργασία του Michel Aglietta και των συνεργατών του, είναι ο σχεδιασμός μιας διαδρομής για μια ενδεικτική τιμή του διοξειδίου που θα ονομάζεται «κοινωνική αξία» και παροχή στους σχεδιαστών πράσινων projects μιας πιστοποίησης που θα αντιπροσωπεύει την αξία της αντίστοιχης μείωσης των εκπομπών ρύπων. Οι κεντρικές τράπεζες, προτείνουν, στη συνέχεια θα αναχρηματοδοτούν τα δάνεια αυτών των εταιρειών, μέχρι την αξία του πιστοποιητικού διοξειδίου.

Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα ένα υπολογισμένο στοίχημα. Εάν η τιμή του διοξειδίου σε δέκα χρόνια, ας πούμε, αντιστοιχεί στην ανακοινωμένη κοινωνική αξία, το σχέδιο θα είναι επικερδές και η εταιρεία θα ξεπληρώσει το δάνειό της. Εάν η κυβέρνηση αθετήσει την υπόσχεσή της, η εταιρεία θα χρεοκοπήσει, αφήνοντας την κεντρική τράπεζα με αξιώσεις προς την κυβέρνηση. Η αδυναμία αύξησης της τιμής του διοξειδίου θα είχε ως αποτέλεσμα είτε υψηλότερο δημόσιο χρέος είτε, σε περίπτωση νομισματοποίησης, πληθωρισμό.

Η ιδέα είναι να αναγκαστούν οι κυβερνήσεις να έχουν κάτι να χάσουν, εξισορροπώντας τον κίνδυνο από την αδράνεια στον φόρο του διοξειδίου με τον κίνδυνο της αφερεγγυότητας ή του πληθωρισμού. Δε θα υπήρχε καμία αναβολή. Η δράση κατά της παγκόσμιας υπερθέρμανσης θα ξεκινούσε χωρίς καθυστέρηση. Όμως μια δεκαετία αργότερα, οι κυβερνήσεις – και οι κοινωνίες, ευρύτερα – θα έπρεπε να επιλέξουν μεταξύ της φορολόγησης, του χρέους και του πληθωρισμού.

Η ανάληψη τεράστιων επενδύσεων τώρα αφήνοντας την απόφαση για τη χρηματοδότησή τους φαίνεται ανεύθυνη – και έτσι και είναι. Όμως το να μη γίνει τίποτα απολύτως θα ήταν ακόμη πιο ανεύθυνο.     

Σχετικα αρθρα

Πως η διαφθορά «έφαγε» τον Μ.Ραχοι

admin

To τέλος του αμερικανικού αιώνα ;

admin

Οι γερμανοί συμπαθούν τον Μακρόν αλλά όχι τις ιδέες του

admin

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο μετά την κρίση

admin

DW: Παροχολογία ενόψει εκλογών στην Ιταλία

admin

Ένωση όπως λέμε δέσμευση

admin

«Δεν θα επιτρέψω η Δημοκρατία να υποκύψει στην εγκληματική βία»

admin

Ολα τα τελευταία ενδεχόμενα…

admin

Ο ΟΟΣΑ «χτυπά» τους ισχυρούς των καυσίμων!

admin

DW: Εντατικές διαβουλεύσεις για μια συνολική συμφωνία

admin

Η εμμονή της Γερμανίας με τη δημοσιονομική σύνεση πρέπει να σταματήσει

admin

Η θέση της Ελλάδας στο ευρώ είναι και πάλι ευάλωτη

admin

Ένα ζευγάρι σοσιαλιστών διεκδικεί τα ηνία του Eurogroup

admin

Το 83% των εμπόρων είχαν χαμηλότερο τζίρο στις φετινές χειμερινές εκπτώσεις

admin

Σε υψηλά 6 μηνών το ΧΑ

admin

Covid-19:O οικονομικός αρμαγεδδών μολις ξεκίνησε…

admin

Γερμανικές εκλογές: Εκατομμύρια κοστίζει η προεκλογική εκστρατεία

admin

Γιατί είναι η ευρωζώνη ξανά σε κρίση για την Ελλάδα;

admin