Image default
Πρώτο Θέμα

Το αίνιγμα του Minsky της ευρωζώνης

Το αίνιγμα του Minsky της ευρωζώνης

Ο επίμονα χαμηλός πληθωρισμός κάνει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ανησυχεί. Όμως η αντίδρασή της – στην ουσία απλά περισσότερη ποσοτική χαλάρωση – μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ, προκαλώντας ανισότητες και δημιουργώντας σοβαρή αστάθεια.

Όπως έχουν τα πράγματα, ο γενικός δείκτης καταναλωτικών τιμών της ευρωζώνης βρίσκεται κοντά στο μηδέν, και ακόμη και ο βασικός πληθωρισμός παραμένει κάτω από το 1% – πολύ μακριά από τον στόχο του κοντά στο 2% της ΕΚΤ. Παρ’ ότι ένας νέος κύκλος αδυναμίας στις παγκόσμιες τιμές των προϊόντων νωρίτερα φέτος έχει συμβάλει σε αυτούς τους αριθμούς, δεν εξηγεί την αδυναμία στις πιο μακροπρόθεσμες προσδοκίες πληθωρισμού, οι οποίες έχουν βελτιωθεί ελάχιστα από τον Μάρτιο, όταν η ΕΚΤ ξεκίνησε το τεράστιο πρόγραμμα αγορών ομολόγων ύψους 60 δισεκατομμυρίων ευρώ τον μήνα.

Ωστόσο, αντί να αναθεωρήσει τη στρατηγική της, η ΕΚΤ σκέφτεται να την ενισχύσει: αγοράζοντας ακόμη περισσότερα ομόλογα και μειώνοντας ακόμη περισσότερο τα επιτόκια της, προσχωρώντας σε αρνητικά πρόσημα. Αυτό θα ήταν ένα σοβαρό λάθος.

Οι ευκολότερες προϋποθέσεις πίστωσης και τα χαμηλότερα επιτόκια υποτίθεται πως ωθούν την ανάπτυξη κινητοποιώντας τις επενδύσεις και την καταναλωτική ζήτηση. Στον πυρήνα της ευρωζώνης, ωστόσο – σε χώρες όπως η Γερμανία και Ολλανδία – η πίστωση είναι υπεραρκετή, και τα επιτόκια βρίσκονται κοντά στο μηδέν για αρκετό καιρό, και κατά συνέπεια δεν υπάρχουν πολλές πιθανότητες οι αγορές ομολόγων να επιφέρουν σημαντικές συνέπειες εκεί. Και, πράγματι, η πιο πρόσφατη πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Κομισιόν, υποδεικνύει πως οι δαπάνες στις χώρες του πυρήνα δεν έχει αυξηθεί ως αποτέλεσμα των πολιτικών της ΕΚΤ, μάλιστα, το εξωτερικό πλεόνασμα της Γερμανίας αυξάνεται.

Φυσικά, στις καταχρεωμένες χώρες της περιφέρειας, υπάρχει περιθώριο πτώσης των επιτοκίων και αύξησης της προσφοράς πίστωσης – και έτσι έχει συμβεί, οδηγώντας κυβερνήσεις και νοικοκυριά να αυξήσουν τις δαπάνες τους. Ενώ η ασύμμετρη επίδραση της πολιτικής της ΕΚΤ είναι δικαιολογημένη κατ’ αρχήν (καθώς η ανεργία είναι πολύ υψηλότερη στην περιφέρεια), η πραγματικότητα είναι πως μια ανάκαμψη με τη στήριξη των λιγότερο φερέγγυων οικονομιών δεν είναι βιώσιμη.

Το 1986, ο Hyman Minsky προειδοποίησε για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα εάν οι «Πόντσι» οφειλέτες – αυτοί που μπορούν να εξυπηρετήσουν το χρέος τους μόνο με νέο χρέος – γίνουν ο κύριος πυλώνας της οικονομίας. Ένα περιβάλλον μηδενικού επιτοκίου είναι φυσικά ιδανικό για αυτού του είδους τους οφειλέτες, καθώς δεν υπάρχει τίποτα που να προσφέρει ενδείξεις φερεγγυότητας, οι οφειλέτες μπορούν απλά να μεταθέσουν τα χρέη τους. Είναι όμως κακό για όσους έχουν ισχυρή θέση ενεργητικού. Μειώνοντας τη δυνατότητα δαπανών τους, αναγκάζονται να αποταμιεύουν ακόμη περισσότερο.

Η τυπική απάντηση στις ανησυχίες του Minsky – πως όσοι δαπανούν δεν μπορούν να τη φτάσουν και πως οι αποταμιευτές δε δαπανούν – είναι πως η νομισματική πολιτική θα πρέπει να εστιάζει στην εξασφάλιση της σταθερότητας των τιμών, ενώ η μακροπροληπτική πολιτική έχει στόχο την προστασία της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας περιορίζοντας τους δανεισμούς από υπερχρεωμένες πλευρές. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν αποδίδει. Εάν η μακροπροληπτική πολιτική περιόριζε αποτελεσματικά τις επιπλέον πιστώσεις για τους οριακούς δανειολήπτες, η νομισματική πολιτική δε θα είχε καμία επίπτωση στη ζήτηση (εφ’ όσον οι πιο φερέγγυες πλευρές αρνούνται να δαπανήσουν περισσότερο).

Αυτό το πρόβλημα προέκυψε στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την ύφεση του 2001. Παρ’ ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα διατήρησε τα επιτόκια χαμηλά για μια παρατεταμένη περίοδο, ο επιχειρηματικός τομέας δεν αύξησε τις επενδύσεις του. Η ανάκαμψη πυροδοτήθηκε τελικά από τα λεγόμενα «υψηλού κινδύνου» στεγαστικά δάνεια: δάνεια για αγορά κατοικίας σε δανειολήπτες με χαμηλά ποσοστά πιστοληπτικής ικανότητας. Το αποτέλεσμα, όπως γνωρίζουμε, ήταν η υπερ-φούσκα που προκάλεσε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Στην περίπτωση της ευρωζώνης, ο κίνδυνος επιδεινώνεται από την αναποτελεσματικότητα του βασικού μακροπροληπτικού εργαλείου, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, στον περιορισμό των δαπανών των χωρών, καθώς τα χαμηλότερα επιτόκια προσφέρουν στις χώρες-οφειλέτες το περιθώριο να δαπανήσουν περισσότερο. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκεται σε άνοδο στην Ιταλία και την Ισπανία, παρ’ ότι και οι δύο χώρες, μαζί με τους εταίρους τους στην ευρωζώνη, έχουν δεσμευτεί για τη μείωση του ποσοστού του χρέους. Μάλιστα, ακόμη και χωρίς χαμηλότερα επιτόκια, τα όρια ελλείμματος που επιβάλει το Σύμφωνο έχουν αποδειχτεί μη δεσμευτικά, με παράδειγμα την παραβίασή τους από τη Γαλλία από το 2009.

Εν ολίγοις, η νομισματική πολιτική ενισχύει την ανισότητα μεταξύ των οικονομιών των πιστωτών και των δανειοληπτών στην ευρωζώνη, και η μακροπροληπτική πολιτική δεν κάνει τίποτα για να το εμποδίσει. Όταν τα επιτόκια κανονικοποιηθούν, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική χρηματοπιστωτική αστάθεια. Ωστόσο – και αυτό είναι το αίνιγμα – η ΕΚΤ έχει ελάχιστες επιλογές για να κινητοποιήσει τη ζήτηση στα πιο φερέγγυα μέρη της ευρωζώνης, και να στηρίξει έτσι μια βιώσιμη ανάκαμψη.

Αποφασίζοντας την επόμενη κίνησή της – είτε να ξεκινήσει περισσότερες αγορές ομολόγων, είτε να χαμηλώσει ακόμη περισσότερο τα επιτόκια, ή να κάνει και τα δύο – η ΕΚΤ πρέπει να αναγνωρίσει πως η όποια θετική επίδραση στη ζήτηση μάλλον θα περιοριστεί στις πιο αδύναμες οικονομίες της ευρωζώνης – δηλαδή, στις οικονομίες που έχουν τα λιγότερα χρήματα για την αντέξουν. Αυτή είναι μια κίνηση υψηλού ρίσκου, ενός που μάλλον δε δικαιολογείται από την προσπάθεια να ανέλθουν οι αυξήσεις των τιμών μερικές δεκάδες μονάδες βάσης πιο κοντά στον στόχο της ΕΚΤ.

Μια ανάκαμψη έχει ήδη ξεκινήσει στην ευρωζώνη. Θα πρέπει να αφεθεί στη δική της πορεία. Μια ακόμη πιο επεκτατική στάση στη νομισματική πολιτική μπορεί να ενισχύσει οριακά την ανάκαμψη, όμως με κόστος την αύξηση των ήδη επικίνδυνων ανισοτήτων της ευρωζώνης.   

Σχετικα αρθρα

Ο Άλλος ΣΥΡΙΖΑ….

admin

Οι χώρες με την καλύτερη φήμη στον κόσμο: Σε ποια θέση είναι η Ελλάδα για το 2019

admin

Ευρωπαϊκές πηγές: Ανοιχτό θέμα ακόμη οι 120 δόσεις -Τι προβλέπει η ρύθμιση

admin

Ώρα για πολιτική δράση διαρκείας

admin

Παρέμβαση Στουρνάρα άλλαξε το κλίμα στο ΧΑ

admin

Το παιδί-θαύμα της λιτότητας φτάνει σε προ κρίσης επίπεδα

admin

ΕΛΣΤΑΤ: Αυξήθηκε το 2018 η μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών, κατρακύλα 32% από το 2008

admin

Εξαγωγές και μείωση κόστους οι κύριες προτεραιότητες των Ελλήνων επιχειρηματιών

admin

Θα πουληθούν Εθνική Ασφαλιστική και Eurolife;

admin

Τι θα συμβεί στο πετρέλαιο αν ΗΠΑ και Κίνα καταλήξουν σε οριστική συμφωνία

admin

Με τις παγκόσμιες εχθρότητες να εντείνονται, ο Τραμπ δε βοηθά

admin

Φοβούνται οι Ευρωπαίοι τον Πούτιν;

admin

Συμφέρει ή όχι τους δανειστές το Grexit;

admin

Economist: Η εύθραυστη τροφική «αλυσίδα» δοκιμάζεται εν μέσω πανδημίας

admin

Σ. Θεοδωράκης :Η Ελλάδα χρειάζεται καινούργιες συναινέσεις

admin

Πώς είδαν τα διεθνή ΜΜΕ την αναβάθμιση της Ελλάδας από τον Fitch

admin

Αύξηση μεταναστευτικών ροών και στην Ιταλία

admin

Η παγκόσμια οικονομία πετά με πολλαπλές μηχανές

admin