Image default
Πρώτο Θέμα

Η χρονιά-κόλαση της Ευρώπης μπορεί να προοιωνίζει μια χειρότερη

Η χρονιά-κόλαση της Ευρώπης μπορεί να προοιωνίζει μια χειρότερη

Με οποιοδήποτε μέτρο, αυτή ήταν μια χρονιά κόλαση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και αν οι βρετανοί ψηφίσουν για να βγουν από την ένωση, η επόμενη χρονιά θα μπορούσε να είναι χειρότερη.

Από το 1989, τη χρονιά της πτώσης του τείχους του Βερολίνου και της κατάρρευσης του κομμουνισμού σε ολόκληρη την ανατολική Ευρώπη, δεν έχει συγκλονιστεί τόσο έντονα το γεωπολιτικό καλειδοσκόπιο της ηπείρου.

Ωστόσο, σε αντίθεση με εκείνη τη χρονιά ευχάριστων αναταραχών, η οποία άνοιξε τον δρόμο για ένα άλμα προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση, οι κρίσεις του 2015 έχουν απειλήσει με διάσπαση της Ένωσης και την έχουν αφήσει χτυπημένη, μελανιασμένη, αποθαρρυμένη και γεμάτη νέα εμπόδια.

Η κατάρρευση του Σιδηρούν Παραπετάσματος οδήγησε μέσα σε δύο χρόνια σε συμφωνία για τη δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος και, τα επόμενα 15 χρόνια, στην επέκταση προς τα ανατολικά της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, έως τα σύνορα της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας.

Αυτό φάνηκε να επιβεβαιώνει την πρόβλεψη του ιδρυτή Ζαν Μονέ πως μια ενωμένη Ευρώπη θα χτιζόταν μέσα από κρίσεις.

Αντίθετα, τα πολιτικά και οικονομικά σοκ αυτού του έτους, τα οποία προκλήθηκαν από την εισροή των μεταναστών, το χρέος της Ελλάδας, την ισλαμιστική βία και τις δράσεις του ρωσικού στρατού, οδήγησαν σε επιστροφή των συνοριακών ελέγχων σε πολλά μέρη, στην άνοδο των λαϊκιστικών, κατά της ΕΕ, πολιτικών δυνάμεων και τις αλληλοκατηγορίες μεταξύ των κυβερνήσεων της ΕΕ.

Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος περιγράφει την εκτελεστική αρχή της ΕΕ ως «Κομισιόν τελευταίας ευκαιρίας», προειδοποίησε πως η ανοιχτών συνόρων ζώνη Σένγκεν της ΕΕ βρίσκεται σε κίνδυνο και πως και το ίδιο το ευρώ δεν είναι πιθανό να επιβιώσει εάν τα εσωτερικά σύνορα κλείσουν.

Ο Γιούνκερ κατέφυγε σε μαύρο χιούμορ μετά από την τελευταία από τις 12 συνόδους κορυφής της ΕΕ αυτού του χρόνου, με τις περισσότερες να αφορούν τη διαχείριση της κρίσης της τελευταίας στιγμής: «Οι κρίσεις που είναι μαζί μας θα παραμείνουν, και θα έρθουν και καινούριες».

Ο κατηφής τόνος του αποτέλεσε έλεγχο πραγματικότητας απέναντι στο πνεύμα του «μπορούμε να το κάνουμε» που η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ – της διακεκριμένης ηγέτιδας της Ευρώπης – έχει επιδιώξει να χρησιμοποιήσει για την απορρόφηση εκατοντάδων χιλιάδων σύρων κυρίως προσφύγων.

Η Μέρκελ δεν έχει λάβει μεγάλη στήριξη από τους εταίρους της στην Ευρώπη για την κατανομή του μεταναστευτικού βάρους. Οι περισσότεροι επέμειναν πως προτεραιότητα είναι το κλείσιμο των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης και όχι η υποδοχή αριθμού μεγαλύτερου από τον συμβολικό στις δικές τους χώρες.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στη λανθάνουσα πικρία για τη γερμανική κυριαρχία στην ΕΕ και σε αντίποινα για τη διστακτικότητα της χώρας να μοιραστεί περισσότερα χρηματοπιστωτικά ρίσκα στην ευρωζώνη.

Κάποιοι εταίροι κατηγορούν επίσης το Βερολίνο για υποκρισία σε ότι αφορά την ενεργειακή του σχέση με τη Ρωσία, ενώ φιλικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και η Δανία, απλά τρομοκρατούνται από την άνοδο των δεξιών, αντιμεταναστευτικών λαϊκιστικών κινημάτων στο εσωτερικό.

Μία από τις πιο απότομες αποκρούσεις στην κατανομή μεγαλύτερου μέρους του προσφυγικού βάρους προήλθε από κοντινό σύμμαχο, το Παρίσι. Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλ είπε για την πολιτική ανοιχτών πορτών της Μέρκελ προς τους σύρους πρόσφυγες: «Δεν ήταν η Γαλλία που είπε ‘Ελάτε!’».

Οι επικριτές της Μέρκελ την περικύκλωσαν στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ για το τέλος της χρονιάς. Ο Ματέο Ρέντσι της Ιταλίας, με τη στήριξη της Πορτογαλίας και της Ελλάδας, της επιτέθηκε για την άρνηση της να δεχτεί πρόγραμμα εγγύησης τραπεζικών καταθέσεων για την ευρωζώνη.

Τα Βαλτικά κράτη, η Βουλγαρία και η Ιταλία κατέκριναν τη στήριξή της για απευθείας αγωγό φυσικού αερίου από τη Ρωσία ως τη Γερμανία σε μια περίοδο που η ΕΕ επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα για τις στρατιωτικές επεμβάσεις της στην Ουκρανία και έχει ακυρώσει την κατασκευή αγωγού προς τη νότια Ευρώπη.

«Ήταν λίγο πολύ όλοι εναντίον της Μέρκελ στο δωμάτιο» είπε διπλωμάτης που άκουσε τις προαναφερθείσες συζητήσεις.

Ένα πρόβλημα που πιθανώς θα επιδεινωθεί το 2016 είναι πως οι κύριοι ηγέτες της Ευρώπης είναι πολιτικά αδύναμοι και τόσο απασχολημένοι με τις εγχώριες προκλήσεις που δεν μπορούν να προχωρήσουν στις απαραίτητες συλλογικές κινήσεις.

Η επιβίωση της συντηρητικής Μέρκελ στην καγκελαρία εξαρτάται από τη δυνατότητά της να μειώσει τον επόμενο χρόνο τον αριθμό των προσφύγων που φτάνουν κατά κύματα στη Γερμανία και να δείξει πως έχει τη μετανάστευση υπό έλεγχο.

Χωρίς τη «Mutti» (Μαμά), όπως την αποκαλούν στοργικά στο εσωτερικό, η ΕΕ θα βρισκόταν θα βρισκόταν σε ακόμη δυσκολότερες δοκιμασίες.

Η χρονιά του γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολλάντ έχει μπει σε παρένθεση από τις επιθέσεις στους δρόμους του Παρισιού τον Ιανουάριο και τον Νοέμβριο, οι οποίες προκάλεσαν σοκ σε όλη την Ευρώπη, για την ισλαμιστική απειλή από το εσωτερικό και για τις αποτυχίες της ευρωπαϊκής αστυνομίας και των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η επιρροή της Γαλλίας στην Ευρώπη έχει μειωθεί λόγω της οικονομικής αδυναμίας της, καθώς ο Ολλάντ πασχίζει για επανεκλογή το 2017 ενάντια στην αναδυόμενη ακροδεξιά λαϊκίστρια Μαρίν Λε Πεν και τον συντηρητικό προκάτοχό του Νικολά Σαρκοζί.

Ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον ενδιαφέρεται μόνο για μια συμφωνία για τις αλλαγές στους όρους συμμετοχής της Βρετανίας στην ΕΕ τον Φεβρουάριο που θα σώσει την εικόνα του, για να κερδίσει σε ένα δημοψήφισμα στην κόψη του ξυραφιού, το οποίο έχει αφήσει να εννοηθεί πως ελπίζει να πραγματοποιήσει κάποια στιγμή το επόμενο έτος.

Ο Κάμερον έχει στην ουσία υποθηκεύσει το μέλλον της Βρετανίας σε μια προσπάθεια να στερήσει στους μετανάστες από τις ανατολικές χώρες της ΕΕ τα ίδια εργασιακά δικαιώματα με αυτά των χαμηλόμισθων βρετανών εργαζομένων, κάτι που πολλοί εταίροι της ΕΕ θεωρούν παράνομο.

Με δεδομένη τη δημόσια ανησυχία στη Βρετανία για τη μετανάστευση, την αντι-ελιτιστική διάθεση και μια παλαιά καχυποψία απέναντι στην Ευρώπη την οποία ενισχύουν τα σκεπτικιστικά μέσα ενημέρωσης, το δημοψήφισμα είναι ένα ατύχημα που περιμένει να γίνει.

Εάν η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η μία από τις δύο κύριες στρατιωτικές της δυνάμεις γίνει το πρώτο κράτος-μέλος που θα ψηφίσει για να βγει από την ΕΕ, αυτό θα ήταν ένα τεράστιο χτύπημα για την πεποίθηση και τη διεθνή θέση της ένωσης.

Σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές της ομοσπονδιακής Ευρώπης θέλουν να πιστεύουν πως το Brexit θα κινητοποιούσε τα εναπομείναντα μέλη να προχωρήσουν σε στενότερη ένωση με βάση την ευρωζώνη.

Όμως κάτι τέτοιο αγνοεί τις μυριάδες διαφορές ανατολικών και δυτικών, βόρειων και νότιων, ελεύθερων αγορών και κρατιστών, σοσιαλιστών και συντηρητικών, υπερασπιστών της εθνικής κυριαρχίας και υπερμάχων της ενοποίησης, που χωρίζουν τα υπόλοιπα 27 κράτη-μέλη.

Το πιο πιθανό είναι πως το Brexit  θα προκαλούσε απαιτήσεις για δημοψηφίσματα και αλλού, από την Πορτογαλία έως τη Δανία, εν μέσω δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών για τους όρους της αποχώρησης της Βρετανίας και τις μελλοντικές σχέσεις της με την ένωση.

Η Δανία έχει μόλις επιδείξει τον πολιτικό κίνδυνο όταν οι κυβερνήσεις οπουδήποτε στην Ευρώπη ρωτούν τους ψηφοφόρους εάν θέλουν λίγη στενότερη συνεργασία στην ΕΕ. Η απάντηση ήταν «Nej tak» – όχι, ευχαριστώ.

Εάν ο Κάμερον κερδίσει και η Βρετανία παραμείνει με βελτιωμένους όρους, κάποιοι φοβούνται την πολιτική μετάδοση, με άλλους εθνικούς ηγέτες να μπαίνουν στον πειρασμό να μιμηθούν την τακτική του εκβιασμού των Βρυξελλών προς εγχώρια οφέλη.

«Δυστυχώς, χρειαζόμαστε μια νίκη για τον Κάμερον» είπε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. «Όμως είναι γεμάτη κινδύνους για την Ευρώπη ως σύνολο.»    

Σχετικα αρθρα

Έξι αξιωματούχοι της FIFA συνελήφθησαν για δωροδοκία

admin

Η τριπλή απειλή του σαββατοκύριακου για την Ευρώπη

admin

Η νέα παγκόσμια… αταξία

admin

Ποιες επενδύσεις “μιλάνε γαλλικά” στην Ελλάδα και ελληνικά στη Γαλλία

admin

Επιδείνωση του οικονομικού κλίματος τον Ιανουάριο

admin

Η ΕΕ έχει πρόβλημα με το βρώμικο χρήμα

admin

Που έκανε λάθος το ΔΝΤ

admin

Το μυστικό της επιτυχίας αποκαλύπτουν 7 κορυφαίοι Έλληνες επιχειρηματίες

admin

Politico: Οι καλοκαιρινές διακοπές στην Ευρώπη… ακυρώθηκαν

admin

Η Ευρώπη οφείλει να κάνει ό,τι χρειαστεί

admin

Από την έκρηξη στην καταδίκη

admin

La Tribune: Οι Βρυξέλλες δεν απαιτούν από την Ελλάδα να κόψει τις συντάξεις

admin

DW: Αναβιώνει η ιδέα περί Μεγάλης Αλβανίας;

admin

Γαλλία: Σε αναζήτηση πολιτικής απάντησης στα κίτρινα γιλέκα

admin

ΕΚΤ: Περιμένει την επενδυτική βαθμίδα για την Ελλάδα

admin

Νέα ένταση στον «πόλεμο» ΗΠΑ –Κινάς-Ευρώπης

admin

Η Βρετανία αντιμέτωπη με μείωση εισοδημάτων μετά το Brexit

admin

Η Ευρώπη φοβάται τον Τραμπ, όμως θα της ταίριαζε τέλεια

admin