Image default
Πρώτο Θέμα

Η νέα πρόκληση της ΕΕ: οι κανόνες δικαίου

Η νέα πρόκληση της ΕΕ: οι κανόνες δικαίου

Λες κι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είχε ήδη αρκετούς λόγους να ανησυχεί. Ο πιο πρόσφατος προβληματισμός της είναι πως η πολωνική και η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να αψηφούν τους κανόνες δικαίου.

Το κύμα των προσφύγων, ο κίνδυνος η Βρετανία να εγκαταλείψει την ΕΕ και η κρίση του ευρώ είναι αρκετά άσχημα. Όμως εάν οι χώρες σε αυτό που υποτίθεται πως είναι σύλλογος φιλελεύθερων δημοκρατιών υπονομεύουν τους κανόνες δικαίου, αυτό παραβαίνει μια κεντρική αξία. Επίσης, εάν οι άνθρωποι δεν μπορούν να βασιστούν στους κανόνες δικαίου, αυτό επηρεάζει αρνητικά τις επενδύσεις.

Η κατάσταση στην Πολωνία έχει κερδίσει τα περισσότερα πρωτοσέλιδα. Την προηγούμενη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Κομισιόν ξεκίνησε μιαν προκαταρκτική αξιολόγηση του κατά πόσο η νέα δεξιά, εθνικιστική κυβέρνησή της συμμορφώνεται με τους κανόνες δικαίου.

Εν μέρει αυτό συνέβη επειδή η κυβέρνηση πέρασε τον Δεκέμβριο έναν νόμο που απαιτεί από το συνταγματικό δικαστήριο να εξασφαλίζει πλειοψηφία δύο τρίτων για τις περισσότερες αποφάσεις του, αντί για μια απλή πλειοψηφία. Οι επικριτές υποστήριξαν πως αυτή η κίνηση εξουδετέρωσε το δικαστήριο στον ρόλο του να ελέγχει την κυβερνητική εξουσία.

Στη συνέχεια, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση πέρασε έναν νόμο που της έδινε το δικαίωμα να διορίζει τους επικεφαλής των κρατικών ραδιοτηλεοπτικών μέσων. Την επόμενη ημέρα προσγείωσε έναν πρώην βουλευτή του κόμματός της στη διοίκηση της κρατικής τηλεόρασης.

Η Πολωνία δείχνει να ακολουθεί ένα παιχνίδι στο οποίο πρωτοστατεί η Ουγγαρία, της οποίας η εθνικιστική κυβέρνηση μείωσε τη δύναμη του ανώτατου δικαστηρίου της και υπονόμευσε την ανεξαρτησία της κεντρικής της τράπεζας μέσα στη δεκαετία. Ο Βίκτορ Όρμπαν, ο ούγγρος πρωθυπουργός, είπε την προηγούμενη εβδομάδα πως θα σταθεί εμπόδιο σε οποιεσδήποτε κυρώσεις κατά της Πολωνίας.

Η ΕΕ έχει ιδρυθεί με βάση μια σειρά αρχών, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τη δημοκρατία και τους κανόνες δικαίου. Όταν μια χώρα αψηφά αυτές τις αρχές, σε ακραίες περιπτώσεις, η Ένωση μπορεί να άρει τα δικαιώματα ψήφου του συγκεκριμένου κράτους.

Παρ’ ότι η Κομισιόν έχει μόλις ξεκινήσει την προκαταρκτική έρευνα, αυτή έχει ήδη πυροδοτήσει έναν λεκτικό πόλεμο. Ένας πολωνός υπουργός συνέκρινε την «επιτήρηση» της ΕΕ με την ναζιστική κατοχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι επενδυτές αντέδρασαν άσχημα. Το ζλότι έπεσε σε χαμηλά τεσσάρων ετών σε σχέση με το ευρώ στις 15 Ιανουαρίου, και ο Standard & Poor’s μείωσε τον βαθμό πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, λέγοντας πως η κυβέρνηση έχει αποδυναμώσει την ανεξαρτησία βασικών θεσμών.

Τώρα ας δούμε την Ελλάδα. Ο γενικός διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς, της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας, παραιτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου ύστερα από φήμες πως η αριστερή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ τον είχε πιέσει να παραιτηθεί μέσω του ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, του οργανισμού στήριξης των τραπεζών της χώρας. Οι μετοχές της τράπεζας έπεσαν κατά 22% μέσα σε δύο ημέρες.

Όταν άρχισαν να κυκλοφορούν οι φήμες, η Paulson & Co, hedge fund που κατέχει περισσότερο από 9% της Πειραιώς, έγραψε στο ΤΧΣ για να διαμαρτυρηθεί. Ανέφερε πως είχε επενδύσει στην τράπεζα στην έκδοση μετοχών του περασμένου μήνα θεωρώντας πως ο Άνθιμος Θωμόπουλος, ένα στέλεχος που αξιολογείται ως «εξαιρετικά ικανό», θα παρέμενε στη θέση του γενικού διευθυντή.

Η Paulson υποστήριξε πως το ΤΧΣ δεν είχε τη δικαιοδοσία να ζητήσει την παραίτηση του γενικού διευθυντή και πως, εάν είχε μεταφέρει μια τέτοια έκκληση εκ μέρους της κυβέρνησης, τότε «θα πρόκειται ξεκάθαρα περί παραβίασης των νόμων που διέπουν το ΤΧΣ και συγκεκριμένα αυτούς που διασφαλίζουν την ανεξαρτησία του από τις πολιτικές παρεμβάσεις».

Το ΤΧΣ εξέδωσε ανακοίνωση στις 14 Ιανουαρίου, στην οποία αρνήθηκε πως απηύθυνε τέτοιου είδους έκκληση. Αργότερα την ίδια μέρα, το eurogroup των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης ξεκαθάρισε πως ήθελε από την Ελλάδα να αποπολιτικοποιήσει τις τράπεζες και τη δημόσια διοίκησή της. Παρά ταύτα, την επόμενη ημέρα ο Θωμόπουλος παραιτήθηκε.

Με δεδομένο πως η ευρωζώνη έχει δανείσει στην Αθήνα τεράστια ποσά (κάποια από αυτά για να ανακεφαλαιοποιήσει την Τράπεζα Πειραιώς) και πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι πλέον ο επιτηρητής της τράπεζας, οι πιστωτές θα πρέπει να προσδιορίσουν τι ακριβώς συνέβη.

Υπάρχουν και άλλα ανησυχητικά δείγματα πως η ελληνική κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα μπορεί να αθετεί τους κανόνες δικαίου. Πέρυσι, απέλυσε την επικεφαλής της υποτίθεται ανεξάρτητης φορολογικής αρχής. Πέρασε επίσης έναν νόμο που έδινε στην κυβέρνηση περισσότερο έλεγχο επί της τηλεόρασης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος εκλέχθηκε ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης νωρίτερα αυτόν τον μήνα, είπε πως υπάρχει προσπάθεια «ελέγχου της δικαιοσύνης, παρέμβασης σε ανεξάρτητες αρχές, διορισμών φίλων και συγγενών σε κρατικές θέσεις, και αντιστροφής των μεταρρυθμίσεων στην παιδεία».

Όταν ο Τσίπρας απέλυσε την επικεφαλής της φορολογικής αρχής, οι πιστωτές της Ελλάδας στην ευρωζώνης αντέδρασαν ελάχιστα, παρά το γεγονός πως η φοροδιαφυγή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας. Η Ευρωπαϊκή Κομισιόν κατά τα φαινόμενα δεν ήθελε να είναι υπερβολικά αυστηρή με την κυβέρνηση, επειδή θέλει να πιστεύει πως το σχέδιο διάσωσης των 86 δισεκατομμυρίων ευρώ δουλεύει.

Όμως ο σεβασμός για τους κανόνες δικαίου είναι κατά πάσα πιθανότητα σημαντικότερος για το οικονομικό μέλλον της Ελλάδας από την εξισορρόπηση των προϋπολογισμών και την απελευθέρωση των αγορών. Όπως είναι σημαντικός και για την οικονομία της Πολωνίας.

Η ΕΕ βρίσκεται σε δίλημμα για το πώς να αντιδράσει. Δε θέλει να ξεκινήσει νέες διαφωνίες τη στιγμή που ήδη δίνει μάχες σε πολλαπλά μέτωπα. Όμως αν την αγνοήσει, η κακή συμπεριφορά μπορεί να εξαπλωθεί. 

Σχετικα αρθρα

Το ενεργό ρήγμα της συγκυβέρνησης

admin

Χ.Σταϊκούρας: Το Ολοκληρωμένο Σχέδιο αντιμετώπισης των οικονομικών επιπτώσεων

admin

Πώς οι λαϊκιστές μπορούν να καταστρέψουν την παγκόσμια ανάκαμψη

admin

Εrnst & Υoung:Ενισχύεται η αισιοδοξία των στελεχών επιχειρήσεων στην Ελλάδα

admin

O αγώνας δρόμου του κ.Τσίπρα

admin

Υπέρμαχοι και πολέμιοι ενός Grexit

admin

Ήταν η ασφυξία το plan B;

admin

Φρένο στα λουκέτα της βαριάς βιομηχανίας θέλει να βάλει η κυβέρνηση

admin

Ένα βήμα πριν τον «γκρεμό» των ομολόγων η Ιταλία

admin

Γιατί οι Γερμανοί έχουν μπουχτήσει με τον Τραμπ και την Αμερική

admin

Το πολιτικό ρίσκο ανησυχεί τους διεθνείς οίκους

admin

Νομισματικός πόλεμος προ των πυλών;

admin

Η Ευρώπη αστόχησε στο θέμα της Google

admin

Το ελληνικό brand name σε ύφεση

admin

Ώρες σύγχυσης για εκλογές-μνημόνιο-Στο 8,5% το επιτόκιο των ομολόγων-Έκλεισαν ξανά οι αγορές για την Ελλάδα…

admin

Φως στο τούνελ της ύφεσης;

admin

«Βρώμικο» παιχνίδι με την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών;

admin

Σε κίνδυνο το Eurogroup λόγω κρίσης στο Βερολίνο!

admin