Image default
Πρώτο Θέμα

Η Ευρώπη φοβάται τον Τραμπ, όμως θα της ταίριαζε τέλεια

Η Ευρώπη φοβάται τον Τραμπ, όμως θα της ταίριαζε τέλεια

Από τον τόνο της κατακραυγής, θα νόμιζε κανείς πως οι ευρωπαίοι δεν έχουν γνωρίσει ποτέ ξανά κάποιον σαν τον Ντόναλντ Τραμπ. Η γαλλική εφημερίδα Libération τον αποκάλεσε «αμερικανό εφιάλτη». Η γερμανική DerSpiegel έβαλε το πρόσωπό του στο εξώφυλλό της, μπροστά από φλόγες που τύλιγαν την αμερικανική σημεία. Όπου στην ήπειρο κι αν κοιτάξει κανείς, υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία στα μέσα για την πιθανότητα ο Τραμπ να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ.

Ωστόσο, όσο κι αν τα πρωτοσέλιδα τον παρουσιάζουν ως αμερικανικό φαινόμενο, στην Ευρώπη, ο Τραμπ θα ταίριαζε τέλεια. Το μείγμα εθνικισμού και οικονομικού προστατευτισμού του έχει αποδειχτεί συνταγή επιτυχίας για ακροδεξιά κόμματα σε όλη την ήπειρο. Η άνοδος του Τραμπ θυμίζει αυτή του Ζαν-Μαρί Λε Πεν, η οποία εξέπληξε τον γαλλικό Τύπο και την πολιτική τάξη όταν κατάφερε να φτάσει στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2002. Πρώην αλεξιπτωτιστής που αμφισβήτησε την ιστορική σημασία του Ολοκαυτώματος, θεωρούταν ευρέως υπερβολικά αντισυμβατικός, υπερβολικά ωμός – και πράγματι, υπερβολικά ρατσιστής – για να έχει ελπίδες για το υψηλότερο αξίωμα της χώρας.

Οι ψηφοφόροι αποφάσισαν διαφορετικά. Μέχρι τη στιγμή που καταμετρήθηκαν οι ψήφοι, ο υποψήφιος που απορριπτόταν ως αστείο από το κατεστημένο ήταν ένας από τους δύο διεκδικητές της προεδρίας. «Θυμάμαι που έλεγα, ‘προσέξτε, μπορεί να κερδίσει’» θυμάται η Κριστιάν Σομπώ, που κάλυπτε τότε το ακροδεξιό πολιτικό κίνημα για τη LeMonde. «Όμως κανείς δε με πίστευε. Έλεγαν, ‘μην ανησυχείς, δεν πρόκειται να συμβεί’.»

Ο Λε Πεν έχασε στις εκλογές, όμως το κόμμα του κέρδισε σε δημοτικότητα από τότε – ιδιαίτερα όταν αντικαταστήθηκε στην ηγεσία του κόμματος από τη γνώστρια του Τύπου κόρη του, Μαρίν Λε Πεν, το 2011. (Τον έδιωξε από το κόμμα πέρυσι, όταν εκείνος έγινε ακόμη πιο εμπρηστικός.) Ο γηραιότερος Λε Πεν απολαμβάνει αυτό που βλέπει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Στις 27 Φεβρουαρίου είχε γράψει στο Twitter πως, «Αν ήμουν αμερικάνος, θα ψήφιζα τον Ντόναλντ Τραμπ… Ο Θεός να τον φυλάει.»

Η ανάδειξη αυτών που μπορούν να χαρακτηριστούν ως ευρω-Τραμπ έχει πυροδοτηθεί από την αυξημένη σημασία της μετανάστευσης ως πολιτικό ζήτημα, ενισχυμένη από το αίσθημα πως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σταματήσει να ανταποκρίνεται στη βούληση του κόσμου. Αυτοί οι εθνικιστές πολιτικοί έχουν ωθηθεί στην επιφάνεια από τη μακρά οικονομική στασιμότητα που ακολούθησε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Οι ευρωπαίοι ομόλογοι του Τραμπ λαμβάνουν τη στήριξή τους από τους χαμένους της παγκοσμιοποίησης – τους ψηφοφόρους της εργατικής τάξης που αισθάνονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε μια ελίτ που δε μοιράζεται τα συμφέροντά τους και σε μια αυξανόμενη τάξη μεταναστών που ανησυχούν πως δεν μοιράζεται τις αξίες τους. «Είναι άνθρωποι που αισθάνονται πως η φιλελεύθερη δημοκρατία τους έχει απογοητεύσει» λέει ο Ντάνκαν Μακ Ντόνελ, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Γκρίφιθ στο Μπρισμπέιν της Αυστραλίας και συγγραφέας του «Λαϊκιστές στην Εξουσία». «Αισθάνονται εγκαταλελειμμένοι και είναι έτοιμοι να διερευνήσουν άλλες επιλογές.»

Είναι τόσο κοινές οι θέσεις όπως αυτές του Τραμπ στην Ευρώπη που ίσως είναι πιο εύκολο να μετρήσει κανείς τις χώρες που δεν έχουν πολιτικούς που θυμίζουν τον Τραμπ από το να καταγράψουμε αυτές που έχουν. Στην Ιταλία, η αντιμεταναστευτική Λίγκα του Βορρά είναι σημαντικός καθοριστής εξουσίας. Ο ηγέτης της στη Γερουσία, ο Ρομπέρτο Καλντερόλι, παρομοίασε δημόσια και χωρίς να απολογηθεί τη Σεσίλ Κιέντζε, το πρώτο μαύρο μέλος του υπουργικού συμβουλίου της χώρας, με ουραγκοτάγκο. Στη Φινλανδία, η ήπια εκδοχή σκανδιναβικού εθνικισμού του Κόμματος των Φινλανδών έχει αναδείξει τον αρχηγό του ως υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης. Το αυστριακό Κόμμα Ελευθερίας, η Χρυσή Αυγή της Ελλάδας, το Δανικό Λαϊκό Κόμμα, οι Σουηδοί Δημοκράτες, το Κόμμα Ανεξαρτησίας Ηνωμένου Βασιλείου και το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, όλα μετατρέπουν τις φλόγες της ξενοφοβίας σε εκλογική επιτυχία.

Ο ευρωπαίος πολιτικός με τον οποίο συγκρίνεται περισσότερο ο Τραμπ είναι ο πρώην ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Όμως παρ’ ότι οι δύο άνδρες μοιράζονται ένα παρόμοιο στυλ παρουσίασης, η σύγκριση είναι ατυχής σε ότι αφορά τις πολιτικές προτάσεις. Πέραν της προσωπικής συμπεριφοράς, ο Μπερλουσκόνι είναι – σε ότι αφορά τα μηνύματά του, τουλάχιστον – παραδοσιακός συντηρητικός υπέρ της ελεύθερης αγοράς. Ο Τραμπ είναι ασαφώς μετριοπαθής – εάν όχι εντελώς αριστερός – σε ότι αφορά την οικονομία, αντιτιθέμενος στις περικοπές της Κοινωνικής Ασφάλισης και υποσχόμενος να προστατέψει τις αμερικανικές θέσεις εργασίας από τις συμφωνίες ελευθέρου εμπορίου, την ίδια στιγμή που συγχέει τους μεξικανούς μετανάστες με βιαστές και υπόσχεται να απαγορέψει την είσοδο μουσουλμάνων στις ΗΠΑ.

Η θέση του Τραμπ στο πολιτικό φάσμα μοιάζει περισσότερο με αυτή του Γκερτ Βίλντερς, ολλανδό βουλευτή που έχει χτίσει την καριέρα του κατηγορώντας τους μετανάστες γενικά και τους μουσουλμάνους ειδικότερα. «Η στρατηγική του Τραμπ είναι πανομοιότυπη με αυτήν του Βίλντερς. Ποτέ δεν υποχωρεί. Ποτέ δεν απολογείται» λέει ο Μέιντερτ Φένεμα, ο οποίος έγραψε τη βιογραφία του ολλανδού πολιτικού. «Οι δημοσιογράφοι τους δίνουν πολλή σημασία επειδή θα ήθελαν να τους σκοτώσουν.» Όπως ο Τραμπ με τους Ρεπουμπλικάνους, το κόμμα του Βίλντερς βρίσκεται μπροστά στις δημοσκοπήσεις. Με τις εκλογές να αναμένονται στην Ολλανδία μέσα σε έναν χρόνο, θα μπορούσε να λάβει τις διπλάσιες ψήφους από τον κοντινότερο αντίπαλο.

Η πολιτική ιστορία του Βίλντερς είναι διδακτική. Μπήκε στην πολιτική το 1997 ως ένθερμος υποστηρικτής της ελεύθερης αγοράς. Όμως καθώς προχώρησαν τα χρόνια, κινήθηκε προς τα αριστερά στα οικονομικά, αναγνωρίζοντας πως οι ψηφοφόροι που προσέλκυε ενδιαφέρονταν περισσότερο να προστατέψουν τις τσέπες τους παρά να απαλείψουν τις ρυθμίσεις. Πιο πρόσφατα, ο Βίλντερς ξεκίνησε να παρουσιάζει το κράτος πρόνοιας της Ολλανδίας σαν κάτι που θα πρέπει να προστατευτεί από τους μετανάστες.

Εκείνος και ο Τραμπ μοιράζονται μια μαεστρία επί της βρώμικης πολιτικής και ένα χάρισμα για έγκαιρες προσβολές. Ο Βίλντερς κάποτε περιέγραψε τον επικεφαλής της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης ως «εταιρικό πουντλ, που γαυγίζει και ουρεί το δέντρο, αλλά μόλις φτάσει ο πρωθυπουργός πηδάει στα πόδια του». Σε μια ολλανδική πολιτική κουλτούρα που χαρακτηρίζεται συνήθως από ευγένεια, έχει απορρίψει ομιλίες στο Κοινοβούλιο ως «διάρροια» και περιγράψει τζαμιά ως «κέντρα μίσους».

Και φυσικά υπάρχει και το χτένισμα. Και ο Βίλντερς προτιμά ένα άμεσα αναγνωρίσιμο φουσκωμένο χτένισμα, με ξανθές μπούκλες που μοιάζουν χρωματισμένες από τον Βίνσεντ Βαν Γκογκ. «Είναι ένα έξυπνο πολιτικό εργαλείο για εκείνος» λέει ο Τομ-Γιαν Μέους, πολιτικός αρθρογράφος της NRC Handelsblad, μιας από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της χώρας. «Τον παρουσιάζει ως πολιτικό αουτσάιντερ. Είναι ένας από τα μέλη με τη μεγαλύτερη θητεία στο Κοινοβούλιο της χώρας, όμως λόγω των μαλλιών του κανείς δε θα το προσέξει.»

Και ο Βίλντερς έχει εκφράσει τη στήριξή του για τον Τραμπ. Όταν ο ρεπουμπλικάνος υποψήφιος πρότεινε μια προσωρινή παύση της μουσουλμανικής μετανάστευσης, ο Βίλντερς έγραψε στο Twitter, «Ελπίζω ο Ντόναλντ Τραμπ να είναι ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ. Καλό για την Αμερική, καλό για την Ευρώπη. Χρειαζόμαστε γενναίους ηγέτες».

Η Ευρώπη μπορεί επίσης να προσφέρει μια ματιά πώς θα μοιάζει η προεδρία του Τραμπ εάν καταφέρει να μπει στον Λευκό Οίκο και τηρήσει τις προεκλογικές υποσχέσεις του. Στην Ουγγαρία, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν γίνεται ολοένα και πιο απολυταρχική. Πρόσφατα, παρουσίασε τον εαυτό του ως υπερασπιστή του Χριστιανισμού ενάντια στους μουσουλμάνους μετανάστες, απαντώντας στη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο χτίζοντας φράχτη κατά μήκος των συνόρων με τη Σερβία και περνώντας νόμο που τιμωρεί την παράνομη μετανάστευση με φυλάκιση τριών ετών. Κάποτε προασπιστής της δημοκρατίας – ζήτησε την απόσυρση σοβιετικών στρατευμάτων πέντε μήνες πριν τη πτώση του Τείχους του Βερολίνου – ο Όρμπαν έχει στραφεί δεξιά. Ως πρωθυπουργός, έχει περιορίσει τις ελευθερίες του Τύπου, έχει υπονομεύσει τους ελέγχους και τις ισορροπίες της χώρας και έχει κηρύξει την αποτυχία της «φιλελεύθερης δημοκρατίας».

Αναμφίβολα, τα πολιτικά συστήματα στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη είναι πολύ διαφορετικά. Το σύστημα των αναλογικών ψήφων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, για παράδειγμα, διευκολύνει ένα μικρό κόμμα να συνασπιστεί και να επιβιώσει.

Παρ’ όλα αυτά, το μάθημα για τους αμερικανούς από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι ξεκάθαρο. Ακόμη κι αν ο Τραμπ δεν κερδίσει τον Νοέμβριο, η πολιτική ιδεολογία που έχει απελευθερώσει – ή ίσως εκθέσει – είναι απίθανο να εξαφανιστεί μετά την καταμέτρηση των ψήφων. Εάν ακόμη και τα έθνη της Ευρώπης δεν έχουν αναπτύξει αντισώματα στην ακραία δεξιά, τότε καμία χώρα δε θα πρέπει να περιμένει να έχει ανοσία. Εάν η επιδίωξη της προεδρίας από τον Τραμπ αποτύχει, είναι δύσκολο να φανταστούμε πως θα συνεχίσει την εκστρατεία επί δεκαετίες, περιμένοντας μια νέα ευκαιρία. Όμως το εκλογικό σώμα που σχηματίζει μάλλον θα παραμείνει.    

Σχετικα αρθρα

Ο Mark Zuckerberg απέναντι στο «τέρας» που δημιούργησε

admin

Τι σκαρώνει ο Warren Buffett στην Ευρώπη;

admin

Το ισπανικό πολιτικό αδιέξοδο απειλεί με νέες εκλογές και ταραχές στην αγορά

admin

Ομόλογα: Νέα βουτιά στο 1,64% η απόδοση του 10ετους

admin

Έξι τράπεζες… σε μία Πειραιώς

admin

Ευρώπη:Μετά τα μηδενικά επιτόκια,η επόμενη μεγάλη πρόκληση

admin

Handelsblatt: Φοβούνται νέα τραπεζική κρίση σε Ελλάδα και Ιταλία

admin

Το Bitcoin έχει κάτι μαγικό, σε οποιαδήποτε τιμή

admin

Η Γαλλία έπιασε πάτο…

admin

Το Spiegel, ο Μούνχαου και τα ελληνικά ευρώ

admin

Φινλανδία: Λιτότητα, η λέξη που ρίχνει μια βαριά σκιά στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές

admin

ING: Οι αγορές αναγνωρίζουν τη σημαντική βελτίωση της ελληνικής οικονομίας μετά τις εκλογές

admin

To ελληνικό έπος, οι μύθοι και η συμφωνία Ελλάδος – δανειστών

admin

Το Λονδίνο ανοίγει την πόρτα στη Saudi Aramco

admin

Το οικονομικό πλεόνασμα που η Γερμανία πρέπει να δαπανήσει

admin

To «όπλο» του Ντράγκι και ο «βραχνάς» για την Τζάνετ Γιέλεν

admin

Αχίλλειος πτέρνα της Γερμανίας η εξάρτησή της από τις εξαγωγές

admin

Μια περίεργη αποστροφή της Μέρκελ…

admin