Image default
Πρώτο Θέμα

Πώς η Ιταλία ξε-ερωτεύτηκε την ΕΕ

Πώς η Ιταλία ξε-ερωτεύτηκε την ΕΕ

Ο Ρομπέρτο Λεόνι, ο μεγαλόσωμος πωλητής προσούτο στην πλούσια πόλη του ιταλικού βορρά την Πάρμα, μπορεί να εντοπίσει την αυξανόμενη απογοήτευση της χώρας του με την ΕΕ μέσα από ένα απλό χρονοδιάγραμμα.

Η απώλεια του ενθουσιασμού ξεκίνησε περισσότερο από μια δεκαετία πριν, όταν η λιρέτα αντικαταστάθηκε από το κοινό νόμισμα και, στο μυαλό του, οι τιμές διπλασιάστηκαν μέσα σε μία νύχτα. Στη συνέχεια, πιο πρόσφατα, η τριπλή βουτιά της Ιταλίας σε ύφεση και η αργή ανάκαμψη – για την οποία κάποιοι κατηγορούν την επιβεβλημένη από την ΕΕ λιτότητα – έκαναν τα πράγματα χειρότερα.

Όμως η πίστη του κ. Λεόνι στην ευρωπαϊκή ενότητα – και πολλών άλλων ιταλών – δέχτηκε ένα ακόμη και ίσως αποφασιστικό χτύπημα με την προσφυγική κρίση. Η Ιταλία έχει υποδεχτεί περισσότερους από 300.000 μετανάστες από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική μέσα στα τελευταία δύο χρόνια, κάτι που της κόστισε περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια ευρώ ανά έτος. Ο κ. Λεόνι πιστεύει πως η Ιταλία δεν έχει τη «δυνατότητα» να «υποδεχτεί όλους αυτούς τους ανθρώπους που πηγαίνουν και μένουν κάτω από τις γέφυρες», εν μέρει επειδή έχει ελάχιστη βοήθεια από τα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ.  

«Ο σκεπτικισμός μας δεν αφορά την Ευρώπη, αφορά τον τρόπο που έχουν εξελιχθεί τα πράγματα» λέει ο κ. Λεόνι. «Δε θα πρέπει να επιδιώξουμε μιαν έξοδο, όμως δεν αισθανόμαστε προστατευμένοι από την Ευρώπη και χρειαζόμαστε λίγη περισσότερη εκτίμηση» προσθέτει.

Τα λόγια του κ. Λεόνι δεν μπορούν να θεωρηθούν μαχητική αντιευρωπαϊκή ρητορική, αντικατοπτρίζουν όμως μια μεγάλη στροφή στην κοινή γνώμη στην Ιταλία τα τελευταία χρόνια που έχει αποτελέσει πρόκληση για την κυβέρνηση του Ματέο Ρέντσι, του κεντροαριστερού πρωθυπουργού της, και τον έχει αναγκάσει να υιοθετήσει ένα πιο συγκρουσιακό τόνο στις δοσοληψίες του με τις Βρυξέλλες σε σχέση με πολλούς από τους προκατόχους του.

Προς ενόχληση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κομισιόν, και της Άνγκελα Μέρκελ, της γερμανίδας καγκελάριου, ο 41 πρώην δήμαρχος της Φλωρεντίας έχει επιπλήξει την ΕΕ και τα κράτη-μέλη της για επιμονή σε ένα αποτυχημένο οικονομικό μοντέλο λιτότητας που απειλεί να οδηγήσει την ήπειρο προς την πολιτική παράλυση και την ανάληψη από τους λαϊκιστές.

Σε σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον Δεκέμβριο, ο κ. Ρέντσι είπε σαρκαστικά στην κυρία Μέρκελ πως «δεν μπορείτε να πείτε πως δίνετε το αίμα σας για την Ευρώπη», καθώς κατέδειξε τα διπλά πρότυπα που ευνοούσαν τα γερμανικά συμφέροντα εις βάρος της Ιταλίας σε ότι αφορά τη ρυθμιστική πολιτική της ΕΕ, από τον τραπεζικό τομέα μέχρι την ενέργεια.

Ο κ. Ρέντσι έχει από τότε πει πως αρνείται να «τηλεκατευθύνεται» από τις Βρυξέλλες. Έχει επίσης απειλήσει να μπλοκάρει δομικούς πόρους για τις χώρες της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης αν δεν υποδεχτούν περισσότερους πρόσφυγες, και προβάλει αμφιβολίες για τη συμφωνία με την Τουρκία – σχεδιασμένη για να περιορίσει τις ροές των μεταναστών – που θα τεθεί υπό τεταμένη συζήτηση στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ την Πέμπτη.

«Είναι σωστό να γίνει συμφωνία με την Τουρκία, αλλά όχι με οποιοδήποτε κόστος» είπε ο κ. Ρέντσι στο κοινοβούλιο την Τετάρτη. «Υπάρχουν αρχές στη διαπραγμάτευση που είναι θεμελιώδεις, ξεκινώντας από το ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία του Τύπου» είπε.

Ο κ. Ρέντσι έχει επίσης εκφράσει τις δικές του απαιτήσεις, κάποιες από τις οποίες εξετάζονται από την ΕΕ. Αυτές συμπεριλαμβάνουν την κοινή πολιτική ασύλου για να μειωθεί η επιβάρυνση στις χώρες της πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, την περαιτέρω πολιτική ενοποίηση της ευρωζώνης και μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια που θα συμβάλουν στην κινητοποίηση της ανάπτυξης, την αναζωογόνηση των επενδύσεων και τη μείωση της ανεργίας.

«Είμαστε πεπεισμένοι πως η Ευρώπη είναι η μόνη λύση που έχει διαθέσιμη η Ιταλία» υποστηρίζει η Ντέμπορα Σερατσιάνι, αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Δημοκρατικού κόμματος του κ. Ρέντσι και κοντινός σύμμαχος του πρωθυπουργού. «Όμως θέλουμε η Ευρώπη να έχει μέλλον, όχι μόνο ένα δύσκολο παρόν. Εάν μπορούμε να αναπτύξουμε μια εναλλακτική πρόταση που θα δημιουργήσει έναν διαφορετικό δρόμο για την Ευρώπη, οι ευρωσκεπτικιστές δε θα έχουν περιθώρια.»

11

Η αποκατάσταση της πίστης των ιταλών δε θα είναι εύκολο έργο για τον κ. Ρέντσι, με δεδομένο πως μεγάλο τμήμα της χώρας έχει χάσει την αγάπη του για την Ευρώπη. Σύμφωνα με την Ipsos, δημοσκοπική εταιρεία, το ποσοστό των ιταλών που δηλώνουν πως έχουν εμπιστοσύνη στην ΕΕ έχει μειωθεί από το 73% του 2010 – προτού γίνει αισθητή η ύφεση – σε 54% όταν ο κ. Ρέντσι ανέλαβε την εξουσία το 2014, και σε μόλις 40% τον Ιανουάριο.

Η απογοήτευση με την ΕΕ έχει ευρεία βάση: είναι εξίσου ισχυρή στον πλουσιότερο βορρά όσο και στις φτωχότερες νότιες περιοχές, και εξίσου οργιαστική στους νέους όσο και στους μεγαλύτερους. Βρίσκεται επίσης σε υψηλότερα επίπεδα στους πολίτες στην Ιταλία απ’ ότι σε άλλα μεγάλα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Γερμανίας, ακόμη και του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο θα διεξάγει δημοψήφισμα για το αν θα παραμείνει στην ΕΕ αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Demos.

Είναι εντυπωσιακό πως μια πλειοψηφία των ιταλών είναι υπέρ της αποκατάστασης των συνοριακών ελέγχων μέσα στη ζώνη Σένγκεν, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει πως οι μετανάστες μπορεί να παγιδευτούν στην Ιταλία και δε θα μπορούν να προχωρήσουν βορειότερα.

«Η ΕΕ όχι μόνο φαίνεται απόμακρη, αλλά κατά κάποιον τρόπο θεωρείται ως διώκτης» λέει ο Λούκα Κόμοντο, διευθυντής του πολιτικοκοινωνικού τμήματος της Ipsos.

Μια τόσο καταδικαστική κρίση για την ΕΕ θα ήταν ιεροσυλία στην Ιταλία μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα. Επί δεκαετίες, οι Βρυξέλλες θεωρούνταν από τη Ρώμη ως σύμβολο οικονομικών ευκαιριών, ανθεκτικής ειρήνης και, ίσως το πιο σημαντικό, «vincolo esterno», δηλαδή εξωτερικό περιορισμό που προστατεύει τη χώρα από τις δικές της αδυναμίες, όπως η δημοσιονομική χαλαρότητα, η διαφθορά και οι αδύναμοι θεσμοί.

Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο τρεις φορές πρώην πρωθυπουργός, απαξιωμένος λόγω ερωτικών σκανδάλων, άρχισε να υπονομεύει αυτή τη συναίνεση αψηφώντας προκλητικά την ΕΕ, ιδιαίτερα προς το τέλος της θητείας του 2011, όταν αυξανόταν η πίεση για να αποχωρήσει.

Ο κ. Ρέντσι υποστηρίζει πως η απόρριψη από την πλευρά του μιας εξαιρετικά ευλαβικής σχέσης με τους θεσμούς της ΕΕ είναι εκ βαθέως διαφορετική. Πιστεύει πως η επιδίωξή του για μεταρρυθμίσεις από την πλευρά της προσφοράς και οι αλλαγές στο μποτιλιαρισμένο πολιτικό σύστημα της Ιταλίας θα πρέπει να κάνουν τις παρατηρήσεις του πιο αξιόπιστες στις Βρυξέλλες.

«Όταν ήρθε ο Ρέντσι είπε ουσιαστικά ‘Κοιτάξτε, θα κάνω το καλύτερο για την Ιταλία ότι κι αν λέει η Ευρώπη και όταν το κάνω αυτό και έχει δείξει την ικανότητά μου στις μεταρρυθμίσεις θα γυρίσω και θα πω στην Ευρώπη τι είναι καλό για την Ευρώπη» είπε ο Έρικ Τζόουνς, καθηγητής πολιτικής στη Σχολή Ανώτερων Διεθνών Σπουδών στο Μπολόνια.

2

Ο κίνδυνος για τον κ. Ρέντσι είναι πως ο ωμός και ευθύς τόνος του με την ΕΕ μπορεί να του βγει σε κακό. «Νομίζω πως η αντιμετώπιση των ευρωσκεπτικιστών με ευρωσκεπτικισμό είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι» αναφέρει διπλωμάτης της ΕΕ στη Ρώμη. «Το ζήτημα είναι αν ο Ρέντσι απλά εκφράζει τη δυσαρέσκεια με την ΕΕ ή την αυξάνει.»

Ο Μάριο Μόντι, ο πρώην πρωθυπουργός και επίτροπος ανταγωνισμού της Ευρώπης, ήταν ξεκάθαρος στην κριτική του μπροστά στην ιταλική γερουσία τον προηγούμενο μήνα, λέγοντας πως η προσέγγιση του κ. Ρέντσι συνέβαλε στη «συστηματική καταστροφή όσων η ΕΕ σήμαινε ως τώρα». Προσέθεσε πως αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια «επικίνδυνη αποξένωση» των ιταλών από την ΕΕ.

Ο Ενρίκο Λέτα, τον οποίο ο κ. Ρέντσι εκτόπισε από τη θέση του πρωθυπουργού ύστερα από μία μάχη για την εξουσία, επανέλαβε την κριτική τον περασμένο μήνα στην εφημερίδα La Stampa. «Αυτού του είδους η ιταλική πολιτική προς την Ευρώπη, η οποία είναι επιθετική και μοχθηρή, θα καταλήξει να μας απομονώνει και απειλεί να μας μετατρέψει σε μια νέα Ελλάδα, αντί για κέντρο της Ευρώπης» επισήμανε.

Άλλα τμήματα του κατεστημένου, όπως η Confindustria, το μεγαλύτερο επιχειρηματικό λόμπι, επίσης αρχίζουν να οργίζονται με τις αποφάσεις που λαμβάνονται στις Βρυξέλλες. Αυτές συμπεριλαμβάνουν τους νέους κανόνες bailin, οι οποίοι πυροδότησαν μιαν κρίση επενδυτικής εμπιστοσύνης στις ιταλικές τράπεζες φέτος, και την πιθανή πρόκριση της Κίνας σε «οικονομία αγοράς» που θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα της ένωσης να επιβάλει καθήκοντα αντιντάμπινγκ κατά του ασιατικού κράτους.

«Είμαι σε απόλυτη συμφωνία με τον πρωθυπουργό μας. Στην πραγματικότητα, έχει υπάρξει υπερβολικά καλός» λέει η Λίσα Φεραρίνι, αντιπρόεδρος για τα ευρωπαϊκά θέματα στην Confindustria και διευθύνουσα σύμβουλος της Ferrarini Group, παραγωγός αλλαντικών και τυριών κοντά στην Πάρμα. «Είμαι πεπεισμένη φιλοευρωπαία, είμαι ευτυχείς να γράφει ΕΕ το διαβατήριό μου. Όμως αυτή τη στιγμή λαμβάνουμε αυτό που αποκαλούμε ‘χαστούκια στο σκοτάδι’ – και μας ενοχλεί» προσέθεσε.

Για να ενισχύσει τη θέση του, ο κ. Ρέντσι έχει προχωρήσει σε ενδυνάμωση συμμαχιών, ιδιαίτερα με επίσης κεντροαριστερούς ηγέτες όπως ο Φρανσουά Ολλάντ, ο πρόεδρος της Γαλλίας, καθώς και με σοσιαλιστές του Ευρωπαϊκού Κονοιβουλίου. «Δημιουργούμε ένα δίκτυο που θα ενισχύσει τη θέση της ιταλικής κυβέρνησης» λέει η κυρία Σερατσιάνι.

Μια μεγάλη δοκιμασία για το βάθος των εντάσεων μεταξύ Ρώμης και Βρυξελλών θα έρθει τον Μάιο, όταν η ΕΕ θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα δεχτεί τις απαιτήσεις της Ρώμης για περισσότερη ελαστικότητα στον προϋπολογισμό αυτού του έτους. Η Ιταλία έχει ζητήσει να αποφέρει μεγαλύτερα ελλείμματα λόγω των μεταρρυθμιστικών της προσπαθειών, των επενδυτικών προγραμμάτων και των δαπανών για τους μετανάστες και τα αντιτρομοκρατικά μέτρα.

Μια απόρριψη από την ΕΕ θα έθετε τον κ. Ρέντσι στην άβολη θέση να πρέπει να επιλέξει μεταξύ νέας περικοπής δαπανών ή της μείωσης της φορολογικής ελάφρυνσης για να καλύψει τη διαφορά, ή να κλιμακώσει την ανυπακοή του στην ΕΕ.

Ένα τέτοιο σενάριο θα γίνει δεκτό με ενθουσιασμό από το λαϊκιστικό Κίνημα Πέντε Αστέρων και την αντιμεταναστευτική Λίγκα του Βορρά, τα οποία έχουν αναδειχθεί σε δεύτερο και τρίτο μεγαλύτερο κόμμα της Ιταλίας χάρη στις ευρωσκεπτικιστικές τους πλατφόρμες. Βλέπουν τον σκληρό του τόνο εναντίον των Βρυξελλών τους ως πολιτικό τέχνασμα σχεδιασμένο για να εκτρέψει τις κατηγορίες για τη δική του αδυναμία απέναντι στη μετανάστευση και την αδύναμη οικονομία, η οποία αναπτύχθηκε κατά μόλις 0,1% στο τέταρτο τρίμηνο του 2015.

3

Ακόμη και το Κίνημα των Πέντε Αστέρων και η Λίγκα του Βορρά προσέχουν να μην υποστηρίξουν ανοιχτά την αποχώρηση της Ιταλίας από την ΕΕ, ή ακόμη και το ευρώ, καθώς η κοινή γνώμη δεν είναι ακόμη έτοιμη για ένα τέτοιο άλμα.

Ο Φεντερίκο Πιτσαρότι του Κινήματος των Πέντε Αστέρων, που εκλέχθηκε δήμαρχος της Πάρμα το 2012 χάρη στη δυσαρέσκεια με τα σκάνδαλα διαφοράς στην πόλη, λέει πως η ύφεση και η μεταναστευτική κρίση έχουν εκθέσει την Ευρώπη ως «οντότητα που δε βρίσκει λύσεις αλλά μας αφήνει με τα προβλήματά μας».

Ακόμη και ο κ. Πιτσαρότι, ωστόσο, δεν είναι σίγουρος πως υποστηρίζει το σχέδιο του κόμματός του για δημοψήφισμα για τη συμμετοχή στην ευρωζώνη. «Δε γνωρίζω αν είναι καλύτερο ή χειρότερο να είμαστε μέσα ή έξω, όμως κανείς δεν έχει ρωτήσει ποτέ ‘και μετά τι; Τι θα κάνουμε μόλις είμαστε μόνοι;’»

Ο φόβος στη Ρώμη είναι πως εάν η Ευρώπη δεν αρχίσει να αλλάζει, το λαϊκιστικό κύμα στην Ιταλία θα μπορούσε να γίνει πολύ μεγαλύτερο, ίσως ακόμη και ανατρέποντας τον κ. Ρέντσι. Οι εκλογές αναμένονται το 2018, όμως μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με μια κρίση νωρίτερα εάν οι ψηφοφόροι απορρίψουν τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις του σε δημοψήφισμα που είναι προγραμματισμένο για το φθινόπωρο. Σε ένα τέτοιο σενάριο, δεν αποκλείεται η Ιταλία να καταλήξει να βγει από την ΕΕ ή το ευρώ.

«Οι άνθρωποι δε μένουν προσκολλημένοι σε ένα σχέδιο απλά επειδή τους αρέσει» λέει ο Σεζάρε Ατσάλι, επικεφαλής της Ένωσης Βιομηχάνων της Πάρμα. «Μιλάμε για τα προς το ζην των ανθρώπων. Είτε θα δώσουμε πραγματικές απαντήσεις στον κόσμο, ή η Ευρώπη δε θα έχει μια καρποφόρα ή μακροπρόθεσμη ύπαρξη.»

Στη Salumeria Garibaldi, μία ακόμη ντελικατέσεν της Πάρμα, ο διευθυντής Βιντσέντζο Σαλβαντόρι έχει τη συνταγή για την αναζωπύρωση της σχέσης αγάπης μεταξύ Ιταλίας και ΕΕ.

«Η ισχυρότερη χώρα, η Γερμανία, θα πρέπει να είναι πολύ αυστηρή, αλλά και να μας δίνει τα μέσα για να γινόμαστε ισχυρότεροι μαζί, όχι μόνο οικονομικά και χρηματοπιστωτικά, αλλά και κοινωνικά» λέει. «Χρειαζόμαστε πολύ περισσότερη ενότητα.»    

Σχετικα αρθρα

Το παράδοξο του Brexit

admin

Με ποιους όρους θα κάνει πίσω ο Τσίπρας για το «κούρεμα»

admin

Στην αγκαλιά του ΕLA Alpha-Eurobank – Πυλώνας ΙΙ για Πειραιώς – ΕΤΕ (UPD)

admin

Ο «παγωμένος» Γενάρης των «καυτών» ανατροπών

admin

Τουρκία: Μαγειρεύοντας εκλογικούς καταλόγους

admin

«Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο»

admin

Κάτι κινείται στο Βερολίνο: Ποιοι και γιατί μιλούν για «κούρεμα»

admin

Ο Mario Draghi παίρνει ξανά στα χέρια του το μπαζούκα…

admin

Οι ρυθμιστές πρέπει να εξετάσουν αυστηρά το Bitcoin

admin

Πληγή για τις φαρμακοβιομηχανίες οι αυξανόμενες επιστροφές

admin

Ο Κινεζικός «δράκος» απειλεί – ξανά – την παγκόσμια οικονομία

admin

Stress και η επιδημία κορονοϊού-Dr.N.Καλλιακμάνης

admin

Μαρκ Κάρνεϊ: η ΕΕ έχει περισσότερα να χάσει από ένα σκληρό Brexit

admin

Πώς να εκμεταλλευτούμε την ανάκαμψη της Ευρώπης

admin

Welt: Ελλάδα, η κρυφή αδυναμία των επενδυτών

admin

Οι γερμανοί συμπαθούν τον Μακρόν αλλά όχι τις ιδέες του

admin

Πώς η κοινωνία των πολιτών της Ευρώπης μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της

admin

Ο Ιταλός δισεκατομμυριούχος των Ray-Ban εισέρχεται ορμητικά στις τράπεζες

admin