Image default
Πρώτο Θέμα

Το ιμπεριαλιστικό ένστικτο της Ρωσίας

putin ussr like propΗ Ρωσία είναι για μια ακόμη φορά στο επίκεντρο των πολιτικών συζητήσεων σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες.

Και για τρίτη φορά στη σειρά, ένας νέος πρόεδρος των ΗΠΑ θα ξεκινήσει τη διακυβέρνησή του με φιλοδοξία να βελτιώσει τις διμερείς σχέσεις. Για να κατανοήσουμε γιατί η επίτευξη αυτού του στόχου υπήρξε τόσο δύσκολη, βοηθά να ρίξουμε μια ιστορική ματιά στο ρωσικό κράτος.

Έχει περάσει πλέον ένα τέταρτο του αιώνα από την αποσύνθεση της Σοβιετικής Ένωσης, και το 2017 θα κλείσει έναν αιώνα από τη Ρωσική Επανάσταση, η οποία ανέτρεψε την ταλαντευόμενη, προαιώνια τσαρική αυτοκρατορία. Όλως τυχαίως, υπάρχουν χαρακτηριστικές ομοιότητες ανάμεσα στις περιόδους που ακολούθησαν κάθε μία από αυτές τις αυτοκρατορικές πτώσεις.

Η ιστορία της Ρωσίας έχει χαρακτηριστεί από τη συνεχή επέκταση στην ευρασιατική ήπειρο. Η τσαρική ώθηση προς τα ανατολικά και ως τη Σιβηρία αντικατόπτριζε την ώθηση της Αμερικής προς τα δυτικά τον 19ο αιώνα, και η επέκταση της Ρωσίας στην Κεντρική Ασία συνέπεσε με τον αποικισμό της Αφρικής από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις.

Όμως καθώς η Αυτοκρατορική Ρωσία επεκτεινόταν δυτικά και νότια, πάντα έβρισκε αντίσταση, και χρειαζόταν να χρησιμοποιήσει βία για να κρατήσει υπό έλεγχο τις νέες περιοχές. Μετά την επανάσταση του 1917, πολλές από αυτές τις περιοχές – από την Τασκένδη ως την Τιφλίδα και από το Κίεβο ως το Ελσίνκι – προσπάθησαν να εξασφαλίσουν την ανεξαρτησία τους.

Αρχικά, ο Βλαντιμίρ Λένιν φάνηκε δεκτικός σε αυτές τις απαιτήσεις, όμως σύντομα απέστειλε τον νέο Κόκκινο Στρατό για να επιβάλει τη Σοβιετική εξουσία σε όλη την πρώην Ρωσική Αυτοκρατορία. Τα κατάφερε στην Ουκρανία, τον νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Απέτυχε ωστόσο στη Φινλανδία και τα Βαλτικά κράτη, και υπέστη κρίσιμη ήττα έξω από τη Βαρσοβία το 1920. Αυτό επέτρεψε σε μια σειρά ανεξάρτητων κρατών να αναδειχθούν από το δυτικό άκρο της πρώην Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Όμως στη συνέχεια ανήλθε ο Στάλιν στην εξουσία. Χρησιμοποιώντας τον τρόμο και την υποχρεωτική βιομηχανοποίηση για να κάνει τη Ρωσία μεγάλη ξανά, προσπάθησε να αποκαταστήσει τον αυτοκρατορικό έλεγχο στις πρώην κτήσεις της. Ο Στάλιν βρήκε ευκαιρία σε μυστικές συνομιλίες με τον Αδόλφο Χίτλερ, όπου απαίτησε την επιστροφή όσων χάθηκαν το 1917, συμπεριλαμβανομένων των Βαλτικών κρατών, της Φινλανδίας και μέρους της Πολωνίας.

Στο τέλος τα κατάφερε. Όταν κατέρρευσε το Τρίτο Ράιχ του Χίτλερ, μεταξύ άλλων και χάρη στις θυσίες του Κόκκινου Στρατού, ο Στάλιν είχε ελεύθερο πεδίο να επεκτείνει τη Σοβιετική εξουσία μέχρι την καρδιά της Ευρώπης. Μόνο η Φινλανδία διατήρησε την ανεξαρτησία της – ως εκ θαύματος, με τη δύναμη των όπλων. Οι Βαλτικές χώρες επανήλθαν βίαια κάτω από τη Σοβιετική κυριαρχία, και οι Πολωνία και άλλες χώρες μετατράπηκαν σε κράτη δορυφόρους.

Το 1976, ανώτερος σύμβουλος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών του Χένρι Κίσινγκερ υποστήριξε αμφιλεγόμενα πως η Ρωσία είχε αποτύχει να δημιουργήσει «οργανικές» σχέσεις με αυτές τις χώρες. Και είναι γεγονός πως καθώς η Σοβιετική Ένωση κατέρρεε, τα δορυφορικά κράτη επέσπευσαν την καταστροφή της επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία τους. Πολύ σύντομα, σχεδόν κάθε δημοκρατία εκτός της Ρωσίας στην πρώην ΕΣΣΔ απαίτησε και εξασφάλισε την ανεξαρτησία. Με την Ουκρανία και τις χώρες του Νότιου Καυκάσου να γίνονται κράτη, η Ρωσία έλεγχε λιγότερες περιοχές απ’ όσες είχε μετά την επανάσταση του 1917.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, όπως και Λένιν έναν αιώνα νωρίτερα, είναι αποφασισμένος να το αλλάξει αυτό. Από τη στιγμή που ανήλθε στην εξουσία ύστερα από τις ανάστατες προσπάθειες της Ρωσίας για φιλελεύθερες και δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις τη δεκαετία του 1990, γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρο πως ο Πούτιν φιλοδοξεί να κάνει τη Ρωσία μεγάλη ξανά, τόσο οικονομικά όσο και γεωπολιτικά. Παρά κάποιες προφανείς διαφορές ανάμεσα στην ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης και του σήμερα, ο ιστορικός παραλληλισμός είναι πολύ εμφανής για να τον αγνοήσουμε.

Υπό τον Πούτιν, η Ρωσία εισέβαλε και κατέλαβε περιοχές στη Γεωργία, προσάρτησε την Κριμαία από την Ουκρανία και ενίσχυσε στρατιωτικά δύο ψευδείς «δημοκρατίες» στην ανατολική Ουκρανία.

Βήμα με το βήμα, όποτε παρουσιάζονται ευκαιρίες, το Κρεμλίνο είναι έτοιμο να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για να ξανακερδίσει όσα θεωρεί πως του ανήκουν. Ο Πούτιν μπορεί να μην έχει σταθερό ή ολοκληρωμένο σχέδιο αυτοκρατορικής αποκατάστασης, έχει όμως αναμφίβολα μια αμετάκλητη τάση να κάνει ιμπεριαλιστικές προωθήσεις όποτε το ρίσκο είναι ανεκτό, όπως στη Γεωργία το 2008 και την Ουκρανία το 2014.

Συνεπώς, ποια μαθήματα μπορούμε να πάρουμε από το παρελθόν; Για αρχή, ο ρωσικός ιμπεριαλισμός έχει ανθίσει όποτε η Ευρώπη και η Δύση βρίσκονταν σε διχασμό. Αυτό ίσχυε όταν ο Χίτλερ και ο Στάλιν έκαναν τη συμφωνία τους το 1939, και όταν ο Ναπολέων και το Τσάρος Αλέξανδρος τη έκαναν τη δική τους το 1807. Και σίγουρα δεν πρέπει να ξεχνάμε τη Σύνοδο της Γιάλτα το 1945.

Η επέκταση τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να συμπεριλάβουν χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και της Βαλτικής είναι κρίσιμη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Σε οποιοδήποτε άλλο σενάριο, πιθανότατα θα βρισκόμασταν ήδη παγιδευμένοι σε μια αντιμαχία με μια ρεβανσιστική Ρωσία, που θα προσπαθούσε να αποκαταστήσει όσα έχασε.

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 και η Ρωσική Επανάσταση του 1917 αναμόρφωσαν την τοπική και την παγκόσμια πολιτική. Αμέσως μετά από κάθε ένα από αυτά τα γεγονότα, η Ρωσία επέδειξε την ιστορική της ανικανότητα να δημιουργήσει αρμονικές σχέσεις με τις χώρες της περιφέρειάς της. Και στο μεσοδιάστημα, προσπάθησε να υλοποιήσει τις ιμπεριαλιστικές της φιλοδοξίες σε βάρος αυτών των χωρών.

Όμως η Ρωσία θα συμβιβαστεί μόνο εάν η Δύση στηρίξει αποφασιστικά την ανεξαρτησία αυτών των χωρών για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Εν τέλει, η Ρωσία θα καταλάβει πως είναι δικό της μακροπρόθεσμο συμφέρον να ξεφύγει από το ιστορικό της μοτίβο, να συγκεντρωθεί στην εσωτερική της ανάπτυξη και να χτίσει ειρηνικές και βασισμένες στον σεβασμό σχέσεις με τους γείτονές της.

Σίγουρα δεν έχουμε φτάσει εκεί ακόμη, όμως αυτός δεν είναι λόγος να παραιτηθούμε – ή να ξεχάσουμε τα μαθήματα της ιστορίας. Χρειαζόμαστε μια σταθερή, ευήμερη και ειρηνική Ρωσία. Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αποφασιστική στήριξη της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας όλων των γειτόνων της.

Σχετικα αρθρα

Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ δοκιμάζει το δυτικό δημοκρατικό μοντέλο

admin

Ο οικονομικός Αρμαγεδδών που έρχεται…

admin

Επικίνδυνες ρωγμές στο κέντρο της Ευρώπης

admin

DW: Η Ιταλία ένα βήμα πριν από τις επαναληπτικές εκλογές

admin

75 χρονών γίνεται ο κύριος ευρώ

admin

Τουρκία: Αυξάνεται η πόλωση ενόψει του δημοψηφίσματος

admin

Ιταλία: Πρόωρες εκλογές το καλοκαίρι;

admin

Το Χ.Α., το stock picking και το… μεροκάματο

admin

ΤτΕ: Πτώση 38%, σημειώνουν οι τιμές των ακινήτων από την έναρξη της κρίσης

admin

Bloomberg:Η πληγωμένη ευρωζώνη οδεύει προς την ισχυρότερη τονωτική ένεση της 10ετίας

admin

Αλλάζει σελίδα η Fed

admin

Το πρόβλημα του Χ.Α. είναι πολιτικό…

admin

OTE:Μέρισμα €0,55 ανά μετοχή

admin

Παγιώνεται το προβάδισμα Μέρκελ έναντι Σουλτς

admin

Τα ανοιχτά μέτωπα του Ασφαλιστικού

admin

Η Βενεζουέλα βυθίζεται βαθύτερα σε κρίση μετά τη χρεοκοπία

admin

Ιπτάμενα «Γουρούνια» οι περιφερειακές οικονομίες της Ευρώπης…

admin

Σφίγγει ο κλοιός για τις ασφαλιστικές

admin