Image default
Πρώτο Θέμα

Ποιο το μέλλον της παγκόσμιας ηγεσίας;

angki and xiΜε την παγκόσμια ηγεσία να τίθεται υπό αμφισβήτηση, η επερχόμενη σύνοδος των G20 στο Αμβούργο στις 7-8 Ιουλίου θα μπορούσε να είναι η πιο τεταμένη συνάντηση της ομάδας ως τώρα.

Η διαδικασία της συνόδου κορυφής προηγήθηκε της ίδρυσης των G20 το 1999. Αρχικά σχεδιάστηκε, τη δεκαετία του 1970, για να ευθυγραμμιστούν οι εσωτερικές πολιτικές των μεγάλων οικονομιών, μειώνοντας έτσι την αβεβαιότητα. Αλλά η εγχώρια πολιτική έχει δημιουργήσει τώρα ένα νέο είδος αβεβαιότητας.

Ενώ η διεθνής κοινότητα απομόνωσε τη Ρωσία στη Σύνοδο Κορυφής των G20 στο Μπρίσμπεϊν το 2014, οι Ηνωμένες Πολιτείες απομονώθηκαν το 2017. Αφού έκανε μια θυελλώδη εμφάνιση στη σύνοδο κορυφής των G8 στην Ταορμίνα  τον περασμένο Μάιο, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα του 2015. Σε απάντηση, οι ευρωπαίοι ηγέτες της Ομάδας των 7, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της βρετανικής πρωθυπουργού Τερέζα Μέι, υπέγραψαν δήλωση που καταδικάζει τη θέση του Τραμπ.

 Αφού λειτούργησαν ως κύριοι αρχιτέκτονες του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών και της διεθνούς τάξης μετά το 1945, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται τώρα ότι προτίθενται να αναστρέψουν αυτήν την κληρονομιά. Από την εκλογή του Τραμπ και το δημοψήφισμα του Brexit πέρυσι, και οι δύο χώρες έχουν ξεκινήσει μια ασυνεπή και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη πολιτική πορεία μακριά από τη δεκτικότητα και την πολυμέρεια.

Οι τροχιές τους, αν και ασταθείς, ήταν εντυπωσιακά παρόμοιες. Πράγματι, πολλοί είδαν το δημοψήφισμα του Brexit ως πρόδρομο για την εκλογή του Τραμπ. Όπως και η εκστρατεία του “Leave”, ο Τραμπ εκμεταλλεύτηκε τους φόβους των ψηφοφόρων για τη μετανάστευση. Και, όπως η κυβέρνηση της Μέι μετά το δημοψήφισμα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ζοριστεί μετά την ανάληψη της εξουσίας. Και στις δύο περιπτώσεις, μια κακή εκστρατεία έχει προφτάσει τους νικητές. Και καθώς οι νικητές έχουν αρχίσει να μοιάζουν με ηττημένους, ο αριστερός λαϊκισμός πιο αυθεντικών πολιτικών όπως ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς στις ΗΠΑ και ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει γίνει όλο και πιο δημοφιλής.

Οι κυβερνήσεις Τραμπ και Μέι μοιράζονται επίσης εντυπωσιακές ομοιότητες στις διεθνείς προοπτικές. Και οι δύο επιθυμούν να επαναδιαπραγματευτούν διεθνείς συμφωνίες, όπως οι εμπορικές συνθήκες ή, στην περίπτωση της Βρετανίας, η σχέση με την Ευρώπη. Αλλά η βάση για μια τέτοια επαναδιαπραγμάτευση είναι τόσο ασαφής όσο είναι αντιφατική.

Καθώς οι αμερικανοί και οι βρετανοί εργάτες έχουν φτάσει να συσχετίζουν την παγκοσμιοποίηση με την απώλεια θέσεων εργασίας και την ανισότητα, έχουν ζητήσει μεγαλύτερη προστασία. Αλλά ο προστατευτισμός συνήθως έρχεται με υψηλό κόστος για τους καταναλωτές και ειδικά για τους χαμηλόμισθους. Στην πραγματικότητα, πολλά στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι ομάδες με χαμηλότερο εισόδημα τείνουν να ωφελούνται περισσότερο από την ελευθέρωση του εμπορίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, οποιαδήποτε προσπάθεια για την αλλαγή των υφιστάμενων ρυθμίσεων θα οδηγήσει πιθανώς σε εντυπωσιακά στενές συμφωνίες και στην επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε επιλεγμένες εισαγωγές. Ο κίνδυνος είναι ότι τα αντίποινα από άλλες χώρες θα προκαλέσουν έναν φαύλο κύκλο προστατευτισμού και αποπαγκοσμιοποίησης.

Κατά την μεταπολεμική περίοδο, οι χώρες άρχισαν να συνδέονται ολοένα και περισσότερο μέσω κυβερνητικών και διοικητικών υπηρεσιών, πολυεθνικών εταιρειών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, οι οποίες δημιούργησαν ένα περιβάλλον που ευνοούσε τη συνεργασία. Σήμερα, ωστόσο, οι μηχανισμοί της παγκοσμιοποίησης έχουν ήδη διαβρωθεί. Οι επαγγελματικές γραφειοκρατίες – μεταξύ άλλων και η αμερικανική υπηρεσία εξωτερικών – έχουν μειωθεί. Οι εταιρείες και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης υποχρεώνονται να γίνουν πιο πατριωτικά. Τα οικονομικά καταμερίζονται και επανεθνικοποιούνται. Και οι θεσμοί μαλακής δύναμης, όπως το Χόλιγουντ και τα πανεπιστήμια, έχουν πλέον βυθιστεί σε πόλεμο πολιτισμών.

Τα αμερικανικά και βρετανικά πανεπιστήμια βρίσκονται επί δεκαετίες στην κορυφή της παγκόσμιας κλίμακας και θεωρούν τους εαυτούς τους ως παγκόσμιους θεσμούς με παγκόσμια ευθύνη. Η πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Ντριου Φοστ, συχνά μιλά με ενθουσιασμό για το διεθνή ρόλο του ιδρύματός της. Και το πανεπιστήμιο του Πρίνστον πρόσφατα άλλαξε το σύνθημά του από “στην υπηρεσία του έθνους και την υπηρεσία όλων των εθνών” σε “στην υπηρεσία του έθνους και την υπηρεσία της ανθρωπότητας”.

Όμως, τα τελευταία χρόνια, ο κοσμοπολιτισμός και η παγκόσμια εμβέλεια προκάλεσαν μια αντίδραση. Θυμηθείτε τα αξιομνημόνευτα λόγια της Μέι πριν από τη σύσκεψη του Συντηρητικού Κόμματος τον περασμένο Οκτώβριο: «Αν πιστεύετε ότι είστε πολίτης του κόσμου, δεν είστε πολίτης πουθενά. Δεν καταλαβαίνετε τι σημαίνει η ίδια η λέξη «πολίτης».

Με το μεταπολεμικό πνεύμα της καθολικότητας σε υποχώρηση, η παλιά παγκοσμιοποίηση θα χρειαστεί νέα ηγεσία και μια νέα προσέγγιση στην πολυμέρεια και την ήπια δύναμη. Αυτή η συνειδητοποίηση οδήγησε αναπόφευκτα την Κίνα και την Ευρώπη – συγκεκριμένα τη Γερμανία – να θεωρηθούν οι νέοι υπερασπιστές της παγκόσμιας τάξης.

Στην πραγματικότητα, η Κίνα και η Γερμανία είναι όλο και περισσότερο ευθυγραμμισμένες σε πολλά βασικά ζητήματα. Και οι δύο έχουν επιβεβαιώσει τη δέσμευσή τους να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού και αμφότεροι αντιτάσσονται στην παρεμποδιστική σταυροφορία του Τραμπ εξ ονόματος της βιομηχανίας άνθρακα. Υπάρχει επίσης μια σαφής συμμαχία Κίνας και Γερμανίς που σχηματίζεται για να αντιταχθεί στον εμπορικό προστατευτισμό. Πρόσφατα, αφού ο κινέζος πρόεδρος Σι Τσινπίνγκ χαρακτήρισε τον προστατευτισμό ως κάτι παρόμοιο με τον “κλείσιμο σε ένα σκοτεινό δωμάτιο”, η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ επαίνεσε τα λόγια του ως “πολύ αξιομνημόνευτα”.

Τώρα που η γερμανική προεδρία στους G20 βρίσκεται σε εξέλιξη, οι γερμανοί ηγέτες διερευνούν πώς η χώρα τους μπορεί να προωθήσει την παγκοσμιοποίηση στην Αμερική.      Αλλά η Γερμανία είναι απλά πάρα πολύ μικρή για να λειτουργήσει ως ηγέτης και η θέση της εντός της ευρωζώνης εξακολουθεί να δέχεται πίεση λόγω της κληρονομιάς της οικονομικής κρίσης του 2008.

Η Κίνα επίσης θα αντιμετωπίσει εμπόδια στην επιδίωξη παγκόσμιας ηγεσίας. Ο χρηματοπιστωτικός της τομέας εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένος και επιρρεπής σε κρίσεις. Η μεγάλη της πρωτοβουλία υποδομής, το «One Belt, One Road», θα δημιουργήσει νέα προβλήματα εξάρτησης και θα επιδεινώσει τις υπάρχουσες αντιπαλότητες στην Ασία. Τέλος, η προοπτική της κινεζικής ηγεσίας θα εγείρει φόβους για την τύχη της δημοκρατίας. Στην καρδιά των κριτικών κατά της παγκοσμιοποίησης στις πλούσιες χώρες υπήρξε η έκκληση για περισσότερη δημοκρατία, όχι λιγότερη.

Βεβαίως, ορισμένα από τα συστατικά για μια νέα μορφή παγκόσμιας ηγεσίας υπάρχουν: η Κίνα διαθέτει μεγάλα πανεπιστήμια τα οποία βελτιώνονται γρήγορα. Και η Γερμανία έχει μια ισχυρή δημοκρατία, βασισμένη σε ομοσπονδιακές αρχές και αγκυροβολημένη σε ένα όραμα ευρωπαϊκής ενοποίησης. Αλλά χωρίς κάθε συστατικό, η συνταγή δεν θα είναι πλήρης. Ο αμερικανικός αιώνας βασίστηκε σε ισχυρούς εγχώριους θεσμούς, κοινές αξίες και ζωηρή πολιτιστική ζωή. Η παγκοσμιοποίηση με βάση μόνο την οικονομική λογική δεν θα λειτουργήσει ποτέ.  

Σχετικα αρθρα

Οι πιστωτές της Ελλάδας σε αδιέξοδο για τους όρους της διάσωσης

admin

Γερμανία: Πώς ζει κανείς με τον κατώτατο μισθό;

admin

Οι απρόσμενες συμμαχίες της προεδρικής εκλογής

admin

XA:Προσεχώς ευκαιρίες…

admin

Bloomberg: Η Ελλάδα και πάλι ένας από τους πέντε κινδύνους της Ευρώπης

admin

Spiegel: Επιστροφή του προβληματικού παιδιού στις αγορές

admin

Οριακά αυξημένο τζίρο εμφάνισαν 1.043 επιχειρήσεις το 2014, σύμφωνα με την Icap

admin

ΔΝΤ: Κάποια τμήματα του τραπεζικού συστήματος της ευρωζώνης παραμένουν «ευάλωτα»

admin

Blitzkrieg Σταϊκούρα στους θεσμούς για μείωση φόρων

admin

Το σφάλμα του Brexit που θα μπορούσε να βλάψει την Ευρώπη

admin

Η Ισπανία αξίζει μια κυβέρνηση

admin

Ο «ωρομίσθιος» και οι «ισοϋψείς»

admin

Παράλυση στην Ιταλία, μούδιασμα στην Ευρώπη

admin

Η Ελλάδα και η οδύνη της νέας κανονικότητας

admin

Ε.Ε – Ελλάδα στην κόψη του ξυραφιού…

admin

Ο κορωνοϊός επιστρέφει και στραγγαλίζει τον τουρισμό σε όλο τον ευρωπαϊκό Νότο

admin

Οι εκλογές των ΗΠΑ και η παγκόσμια οικονομία

admin

Ανάσα κατ’ αρχήν για την Τερέζα Μέι

admin