Image default
Πρώτο Θέμα

Η παράξενη άνθιση χαμηλόμισθης απασχόλησης της ευρωζώνης

astuff work stuffΟ Αλεξάντρου είναι ένας από τους πιο τυχερούς. Ένας 24χρονος που μετανάστευσε στην Ιταλία από τη Ρουμανία σε ηλικία 12 ετών, εξασφάλισε πρόσφατα εργασία με μόνιμη σύμβαση ως εκτυπωτής σε τυπογράφο σε μικρή πόλη κοντά στο Μιλάνο.

«Είναι ένα καλό μέρος», λέει για τον νέο εργοδότη του. «Τώρα αν είμαι άρρωστος, με πληρώνουν. Έχω άδεια, έχω ασφάλεια. Στην εταιρεία που δούλευα πριν δεν είχα τίποτα.»

Η κατάσταση του Αλεξάντρου αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση στην Ευρώπη, όπου η κατάπτωση στην αγορά εργασίας αρχίζει να αντιστρέφεται μετά από σχεδόν μια δεκαετία. Το ποσοστό ανεργίας στην ευρωζώνη έπεσε φέτος κάτω από το 10% για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης στην ήπειρο, φτάνοντας το χαμηλό του 9,3% τον Μάιο και από τις αρχές του 2013 δημιουργήθηκαν περίπου 6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η ανάκαμψη ήταν ευρεία, με την Ισπανία και την Πορτογαλία – δύο από τις χώρες που χτυπήθηκαν περισσότερο – να σημειώνουν απότομη πτώση στην ανεργία μετά το ναδίρ των οικονομικών προβλημάτων της περιοχής.

Ωστόσο, υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος. Στη Βόγκερα, μια πόλη κοντά εκεί που ζει ο Άλεξ, περίπου 50 χιλιόμετρα νότια του Μιλάνου, τα ποσοστά ανεργίας των νέων παραμένουν υψηλά. Για πολλούς από αυτούς που εργάζονται, είναι ανασφαλής και βραχυπρόθεσμα.

«Από τους 10 φίλους μου, μόνο ένας εργάζεται. Δεν είναι μια καλή κατάσταση για τη γενιά μου», λέει ο Άλεξ. Αυτός και πολλοί από τους φίλους του εξακολουθούν να ζουν στο σπίτι με τους γονείς τους. «Όταν τους μιλάω για το παρελθόν, ακούγεται καλύτερα. Όλοι είχαν δουλειά και την ευκαιρία να κάνουν οικογένεια.»

1

2

Η ανάκαμψη στην αγορά εργασίας της ευρωζώνης έχει προκαλέσει έκπληξη στους οικονομολόγους. Οι επιχειρήσεις δημιουργούν θέσεις εργασίας με ρυθμούς που λίγοι είχαν προβλέψει. Όμως, ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η περιοχή επιστρέφει στην απασχόληση, υπάρχουν μεγάλα ερωτηματικά σχετικά με την ποιότητα των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται.

Η αύξηση των μισθών παραμένει ελάχιστη, ακόμη και στις ισχυρότερες οικονομίες όπως η Γερμανία. Υπάρχουν ενδείξεις υψηλών ποσοστών υποαπασχόλησης, όπου πολλοί εργαζόμενοι με μερική απασχόληση επιθυμούν να εργάζονται πολύ περισσότερες ώρες από όσες προσφέρονται. Και πολλά από τα έργα που δημιουργούνται παραμένουν επισφαλή, με τις προσωρινές συμβάσεις να είναι ο κανόνας σε πολλά κράτη μέλη. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες υποπτεύονται ότι η κρίση της απασχόλησης συνεχίστηκε για τόσο πολύ καιρό, ώστε πολλοί ενδεχομένως εργαζόμενοι έχουν παραιτηθεί και εγκαταλείψει την αγορά εργασίας για τα καλά.

Και ενώ οι πολιτικοί παράγοντες στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χαιρέτισαν τα σημάδια ανάκαμψης των θέσεων εργασίας, εξακολουθούν να ανησυχούν για την υποτονική φύση της αύξησης των μισθών – ένας βασικός δείκτης για το αν η οικονομία είναι αρκετά ισχυρή ώστε να ξεκινήσουν να απαλείφουν τα έκτακτα μέτρα τόνωσης.

“Υπάρχει σίγουρα μια πολύ σημαντική αύξηση στο [μέγεθος] του εργατικού δυναμικού”, δήλωσε ο Μάριο Ντράγκι, πρόεδρος της ΕΚΤ, τον περασμένο μήνα. «Ταυτόχρονα, έχουμε ενδείξεις ότι. . . πολλές από αυτές τις νέες θέσεις εργασίας είναι οι λεγόμενες “χαμηλής ποιότητας” θέσεις εργασίας. Μιλάμε για προσωρινή απασχόληση, μιλάμε για μερική απασχόληση.»

Οι οικονομολόγοι της τράπεζας βρήκαν πρόσφατα έναν τρόπο να μετρήσουν την υποαπασχόληση, η οποία περιλαμβάνει τους εργαζόμενους με μερική απασχόληση που θα ήθελαν περισσότερες ώρες και όσους έχουν εγκαταλείψει την αγορά εργασίας ολοκληρωτικά. Με το μέτρο αυτό, το ποσοστό υποαπασχόλησης ανέρχεται στο 18% ή σχεδόν στο διπλάσιο του επίσημου ποσοστού ανεργίας.

Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ είναι πεπεισμένοι ότι οι πληγές που προκλήθηκαν από την κρίση θα θεραπευθούν και η αγορά εργασίας θα ενισχυθεί με την πάροδο του χρόνου. Μια διάθεση επιφυλακτικής αισιοδοξίας αντικαθίσταται από ένα πιο ανοδικό αφήγημα, καθώς η ανάκαμψη της ευρωζώνης κερδίζει σε δύναμη και ευρύτητα. Οι επενδυτές έχουν οδηγήσει τους πιο κρίσιμους ευρωπαϊκούς δείκτες προς τα πάνω, με τον Euro Stoxx 50 να έχει ανέβη σχεδόν 15% μέχρι στιγμής φέτος. Τα σχόλια του κ. Ντράγκι την περασμένη εβδομάδα οδήγησαν το ευρώ σε υψηλά επίπεδα έναντι του δολαρίου και αύξησαν τις αποδόσεις των γερμανικών 10ετών ομολόγων, καθώς οι αγορές αντέδρασαν στην υπόνοια ότι η ΕΚΤ θα μειώσει τις πολιτικές ενίσχυσής της εάν συνεχιστεί η ανάκαμψη.

Το αίσθημα έχει επίσης ενισχυθεί από την εκλογή του Εμανουέλ Μακρόν ως πρόεδρος της Γαλλίας. Πολλοί ελπίζουν ότι ο κ. Μακρόν θα μπορέσει να περάσει τις μεταρρυθμίσεις στην αγοράς εργασίας που θα ενισχύσουν την απασχόληση και την ανάπτυξη στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης. Η Γαλλία είναι μοναδική δεδομένου ότι εμφανίζει πολλά από τα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τον ευημερούντα “πυρήνα” της περιοχής, αντιμετωπίζοντας παράλληλα το βάρος της υψηλής ανεργίας.

Παρά το βελτιωμένο συναίσθημα, ο Κάρστεν Μπρζέσκι, οικονομολόγος της ING-DiBa, λέει ότι υπάρχουν λίγοι λόγοι να πιστεύουμε ότι θα υπάρξει ταχεία ανάκαμψη.

«Η ΕΚΤ φαίνεται να πιστεύει ότι τα προβλήματα στην αγορά εργασίας είναι προσωρινά. Αλλά όλα είναι θέμα ορισμού. Τα προσωρινά προβλήματα θα μπορούσαν να παραμείνουν προσωρινά για αρκετό καιρό», προσθέτει. «Είναι δύσκολο να δούμε τους μισθούς να αυξάνονται γρήγορα τα επόμενα χρόνια.»

Ενώ οι αξιωματούχοι συζητούν την αύξηση των μισθών, το κέντρο της Λισαβόνας είναι γεμάτο ζωή. Ο αυξανόμενος αριθμός τουριστών και η αύξηση της δημοτικότητας της ζωής στην πόλη – εν μέρει λόγω του ενδιαφέροντος των γάλλων αγοραστών, πολλοί από τους οποίους συνταξιοδοτούνται στην Πορτογαλία για να επωφεληθούν από την ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των συνταξιούχων – συνέβαλαν στη δημιουργία μιας ζωντανής ατμόσφαιρας στην πρωτεύουσα.

Η οικονομία της χώρας αναμένεται να επεκταθεί φέτος περίπου στο 2,5%, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, υπερβαίνοντας άνετα τις μέσες προβλέψεις της ΕΕ για την ανάπτυξη. Οι αποδόσεις του δεκαετούς κρατικού χρέους έπεσαν κάτω από το 3%, το χαμηλότερο επίπεδο σε σχεδόν έναν χρόνο.

3

4

Πρόκειται για μια απότομη στροφή σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια. Η Πορτογαλία χτυπήθηκε βάναυσα από οικονομικά προβλήματα που το 2011 την ανάγκασαν να εφαρμόσει πρόγραμμα διάσωσης, το οποίο μείωσε τους μισθούς και τις συντάξεις του δημόσιου τομέα. Η ανεργία εκτοξεύτηκε, φτάνοντας το εντυπωσιακό 17,5% στις αρχές του 2013.

Η περίπτωση της Πορτογαλίας ήταν χαρακτηριστική για την κρίση απασχόλησης που ξέσπασε στην ευρωζώνη, ιδιαίτερα στον νότο. Όπως συμβαίνει συχνά σε περιόδους υψηλής ανεργίας, οι νεαροί εργαζόμενοι πλήττονται περισσότερο, με την ανεργία των νέων να ξεπερνά το 40% στην Πορτογαλία – με ακόμη υψηλότερα επίπεδα στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα.

Ο αριθμός των ευρωπαίων σε θέσεις εργασίας ανέβηκε πάνω από τα επίπεδά του ρπιν από την κρίση για πρώτη φορά στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Ωστόσο, στο 9,4% του Μαΐου, το ποσοστό ανεργίας στην Πορτογαλία καθώς και σε άλλα μέρη παραμένει πολύ υψηλότερο από ό, τι στις ισχυρότερες οικονομίες, όπως η Γερμανία.

Ο Αντόνιο Κόστα, ο κεντροαριστερός πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, ήταν ένας πολύ πιο επιτυχημένος διαχειριστής της οικονομίας από ό, τι αναμενόταν, διαψεύδοντας τους επικριτές του που θεωρούσαν ότι η προσπάθειά του κατά της λιτότητας και η αναστροφή ορισμένων μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας θα οδηγούσαν σε μια νέα κρίση χρέους. Η νίκη για την ποδοσφαιρική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα το περασμένο καλοκαίρι και στον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision, βοήθησε επίσης βελτίωση της διάθεσης στη χώρα.

«Υπήρξε μια ψυχολογική αλλαγή», λέει η Καταρίνα Σαμπάιο, 40χρονη αρχιτέκτονας που εργάζεται στη Λισαβόνα. «Το μήνυμα της προηγούμενης κυβέρνησης ήταν καταθλιπτικό και άφησε τους ανθρώπους χωρίς ελπίδα. Η διάθεση είναι διαφορετική τώρα, οι άνθρωποι γίνονται όλο και πιο αισιόδοξοι.»

Η αναζωογόνηση του κέντρου της πόλης της Λισαβόνας οδήγησε σε απότομη αύξηση των τιμών των ακινήτων. Η κα Σαμπάιο αναφέρει ότι υπάρχει κίνδυνος τα οφέλη από την αναβίωση της πόλης να μη διανεμηθούν ισότιμα. «Έχω περισσότερη δουλειά φέτος, αλλά δεν έχει σχέση με εξυγίανση. Η εξυγίανση μοιάζει με παράλληλο σύμπαν όπου δεν μπορούμε να μπούμε.»

Αναφέρει ότι οι εταιρείες επωφελούνται από ένα σύστημα «recibos verdes», ή πράσινων αποδείξεων, το οποίο τους επιτρέπει να αποφεύγουν να παρέχουν στο προσωπικό τους μακροπρόθεσμες συμβάσεις μέχρι και για τρία έτη – αν και σε ορισμένες περιπτώσεις καλύπτονται οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων. Η πορτογαλική κυβέρνηση εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος και αποσκοπεί στη μετατόπιση περισσότερων από 100.000 ευάλωτων εργαζομένων σε ρόλους με μόνιμες συμβάσεις.

«Έχω ζήσει σε επισφαλή κατάσταση από τότε που έλαβα το πτυχίο αρχιτεκτονικής μου. Δεν έχω εργαστεί ποτέ για μια εταιρεία και δεν είχα ποτέ τα οφέλη που έρχονται με την εργασία για μια εταιρεία. Έπρεπε να τα πληρώσω μόνη μου. Η κατάστασή μου είναι συνηθισμένη. Οι περισσότεροι από εμάς είναι αυτοαπασχολούμενοι τώρα», λέει η κα Σαμπάιο.

«Αλλά αυτό είναι ένα νέο είδος ανασφάλειας. Οι συνθήκες ήταν πάντα τέτοιες για πολλούς κατασκευαστές, τώρα είναι το ίδιο και για τους αρχιτέκτονες.»

Η εμπειρία της είναι συνηθισμένη στην περιοχή. Από τις 5,2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν μεταξύ του δεύτερου τριμήνου του 2013 και του τελευταίου τριμήνου του 2016, τα 2,1 εκατομμύρια αφορούσαν προσωρινές συμβάσεις. Το ποσοστό ήταν υψηλότερο στις μεσογειακές οικονομίες.

Οι οικονομολόγοι ελπίζουν ότι καθώς η ανάκαμψη θα σταθεροποιείται οι επιχειρήσεις θα αισθάνονται αρκετή αυτοπεποίθηση ώστε να προσφέρουν στους εργαζομένους περισσότερες ώρες και μόνιμες συμβάσεις.

«Πρέπει να είμαστε υπομονετικοί», είπε ο κ. Ντράγκι. «Γνωρίζουμε ότι η αναδουλειά στην αγορά εργασίας είναι σε υποχώρηση, το χάσμα παραγωγής κλείνει και γνωρίζουμε ότι με όλους αυτούς τους παράγοντες τελικά οι επιπτώσεις τους θα εξασθενίσουν. Η ποιότητα της εργασίας θα βελτιωθεί, η παραγωγικότητα θα αυξηθεί.»

Σε ορισμένες περιοχές της περιφέρειας της ευρωζώνης, ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι τα σημάδια της κρίσης είναι μόνιμα.

Ο Μισέλ Φοντεφραντσέσκο, οικονομικός ανθρωπολόγος και επίτιμος συνεργάτης του πανεπιστημίου Durham, λέει: «Οι θέσεις εργασίας έχουν γίνει όλο και πιο επισφαλείς στην Ιταλία από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Αυτό που γίνεται ολοένα και πιο συνηθισμένο στην Ιταλία και σε άλλες μεσογειακές χώρες είναι η πλανόδια μετακίνηση των εργαζομένων από επιχείρηση σε επιχείρηση».

Προσθέτει: «Είναι όλο και πιο δύσκολο να έχει κανείς πρόσβαση σε επαγγέλματα με κοινωνικό κεφάλαιο. Σπουδάζεις για τρία ή τέσσερα χρόνια περισσότερα από τον πατέρα σας και βγάζεις λιγότερα χρήματα από αυτόν.»

Για την Αγκνές Μπελιένι,  31χρονη κάτοικος της Αλεσσάντρια, στα βορειοδυτικά της Ιταλίας, τα χρόνια σπουδών της δεν αποδίδουν, και η ανάκαμψη της ευρωζώνης φαίνεται άπιαστη.

Αφού ολοκλήρωσε τις διδακτορικές της σπουδές στη λογοτεχνία, το όνειρό της ήταν να γίνει καθηγήτρια πλήρους απασχόλησης, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει κολλήσει σε μια σειρά συνεχών αλλά μερικής απασχόλησης, επισφαλών εργασιών – από έρευνα αγοράς μέχρι μαθήματα λατινικών και αρχαίων ελληνικών – που, στην καλύτερη περίπτωση, της προσέφεραν € 1.500 το μήνα.

«Γνωρίζω μερικούς ανθρώπους που έχουν αρχίσει να δουλεύουν περισσότερο, αλλά δεν αισθάνομαι ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ», λέει η κα Μπελιένι.

Ζει με το μικρό παιδί και τον σύζυγό της, ο οποίος κάνει επίσης πολλές προσωρινές εργασίες, σε ένα ακίνητο που ανήκει στους γονείς του. «Διαφορετικά δεν θα μπορούσαμε να το καταφέρουμε», λέει. «Θα ήθελα να έχω περισσότερη σταθερότητα, σε οικονομικό και συναισθηματικό επίπεδο».

Η κα Μπελιένι λέει ότι πολλοί Ιταλοί στην ηλικία της αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, αποθαρρυμένοι από τις προοπτικές τους. Άλλοι απλά χάνουν την ελπίδα. Ωστόσο, λέει ότι είναι ζωτικής σημασίας να παραμείνει στο εργατικό δυναμικό. Μάλιστα δέχτηκε μια χαμηλόμισθη εργασία διδασκαλίας μια ώρα μακριά σε ένα μικρό ορεινό χωριό μόνο με αυτόν τον σκοπό. «Αυτοί που είναι αποφασισμένοι και δεν απογοητεύονται θα τα καταφέρουν αργά ή γρήγορα. Όσοι παραιτούνται δεν θα το κάνουν.»  

Σχετικα αρθρα

Οι πιστωτές ελπίζουν σε ελληνική κυβέρνηση ευρείας συνεργασίας

admin

Η κυβέρνηση έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης με 155 ψήφους υπέρ, 131 κατά και 2 παρών

admin

Handelsblatt: «Oχι» του FDP στην εκταμίευση της δόσης

admin

Η ΕΚΤ χρειάζεται ένα σχέδιο για τον πληθωρισμό

admin

Σταματήστε να αμφιταλαντεύεστε για την Ελλάδα

admin

ALPHA BANK: Δεδομένη η έξοδος στις αγορές

admin

Στο 3,5% επί του ΑΕΠ ανέβηκε το 2016 η συνεισφορά του ξενοδοχειακού τουρισμού

admin

Πόσο κοστίζει να ζει κανείς σαν μεγιστάνας

admin

ΕΕ: Οι ψηφοφόροι θεωρούν ότι η χώρα τους οδεύει σε λάθος κατεύθυνση

admin

Διευρύνεται το spread των ελληνικών ομολόγων

admin

ΕΕ: η Ελλάδα σημειώνει πρόοδο στα σύνορα αλλά δεν αρκεί

admin

Tράπεζες: Γιατί έχασαν το 50% της αξίας τους μέσα σε 3 μήνες;

admin

Οι αναδυόμενες φούσκες της Ευρώπης

admin

Σταύρος-ΣΥΡΙΖΑ: Βίοι παράλληλοι;

admin

Οι γερμανοί φοβούνται … αλλά ακόμη πιστεύουν

admin

OTE: Σταθερή αύξηση εσόδων στην Ελλάδα -Αύξηση-ρεκόρ των πελατών οπτικής ίνας!

admin

Πώς το Netflix άλλαξε τις ισορροπίες σε Hollywood και βιομηχανία των media τη δεκαετία του 2010

admin

Έκλεισε το deal για το χρέος!

admin