Image default
Πρώτο Θέμα

Εξηγώντας την παγκόσμια ανάκαμψη εν μέσω πολιτικής ύφεσης

cityΤο καλοκαίρι, καθώς η ζωή επιβραδύνεται, υπάρχει χώρος για προβληματιστούς για θεμελιώδη ζητήματα. Ένα από τα βασικά αινίγματα που απασχολούν τελευταία είναι η αποσύνδεση μεταξύ της εκτεταμένης πολιτικής δυσλειτουργίας και των σχετικά ισχυρών επιδόσεων της οικονομίας και της χρηματοπιστωτικής αγοράς.

Σήμερα, οι μεγάλες οικονομίες του κόσμου αντιμετωπίζουν μια σταθερή ανάκαμψη, παρά την περιστασιακή καμπή. Βεβαίως, οι οικονομικές επιδόσεις απέχουν πολύ από την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους: ανάλογα πού κοιτάζει κανείς, μπορεί να εντοπιστούν κενά παραγωγής, υπερβολική μόχλευση, εύθραυστοι ισολογισμοί, ανεπαρκής επένδυση και μη χρηματοδοτούμενες μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Παρόλα αυτά, οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν παρουσιάζουν σημάδια σπασμών, ακόμη και όταν αποσύρονται σταδιακά τα νομισματικά κίνητρα.

 Ωστόσο, την ίδια στιγμή, οι πολιτικές συνθήκες φαίνεται να επιδεινώνονται. Η πόλωση έχει ενταθεί, εξαιτίας εν μέρει της αυξανόμενης αντίστασης στην παγκοσμιοποίηση και των μη ισορροπημένων προτύπων ανάπτυξης που προέκυψαν από αυτήν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, το Κέντρο Έρευνας Pew αναφέρει ότι οι άνθρωποι όχι μόνο διαφωνούν έντονα με τους συμπατριώτες τους στην άλλη πλευρά του διαδρόμου, αλλά επίσης δεν του συμπαθούν, ούτε τους σέβονται.

Η πολιτική παρακμή που τροφοδοτείται από τη σύγκρουση αριστεράς-δεξιάς στην Αμερική έχει πλέον εδραιωθεί στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, το οποίο ελέγχει και τα δύο σώματα του Κογκρέσου και τον Λευκό Οίκο. Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει μόνο επιδεινώσει αυτήν την εσωτερική αναταραχή, ενώ δεν προσφέρει καμία από τις αναμενόμενες αλλαγές οικονομικής πολιτικής που θα μπορούσαν να αυξήσουν τις επενδύσεις και την ανάπτυξη και να ενισχύσουν την ποιότητα της απασχόλησης. Παρ’ ότι είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ σε αυτό το σημείο, θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί ότι περιλαμβάνουν μια συντονισμένη και στενή εστίαση στις πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί για να κάνουν τα μοτίβα ανάπτυξης πιο δίκαια και βιώσιμα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ψηφοφορία του περασμένου καλοκαιριού για την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση εξέπληξε πολλούς και οι ανησυχίες σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν όταν η πρωθυπουργός Τερέζα Μέι ανέλαβε και δεσμεύτηκε να εξασφαλίσει ένα «σκληρό» Brexit. Τώρα που οι βρετανοί ψηφοφόροι έχουν απογυμνώσει τη Μέι από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις γενικές εκλογές του Ιουνίου, τα αποτελέσματα των επερχόμενων διαπραγματεύσεων εξόδου – και η τύχη του Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit – έχουν γίνει ακόμα πιο αβέβαια.

Οι ηγέτες στην Ευρώπη, καθώς και σε πολλές αναδυόμενες οικονομίες, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τόσο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και οι ΗΠΑ είναι απρόβλεπτοι και αναξιόπιστοι σύμμαχοι και εμπορικοί εταίροι. Η Ασία, με πρωταγωνιστή την Κίνα, αποφάσισε να ακολουθήσει τον δικό της δρόμο. Η διεθνής συνεργασία σε θέματα οικονομίας και ασφάλειας – ποτέ εύκολη – φαίνεται να φθίνει.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας – τουλάχιστον μέχρι στιγμής – είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη (αν και είναι βέβαια αδύνατο να γνωρίζει κανείς πώς θα απέδιδε η οικονομία σε ένα πιο σταθερό πολιτικό περιβάλλον). Υπάρχουν πολλές πιθανές (και μη αμοιβαία αποκλειόμενες) εξηγήσεις γι ‘αυτή την αντίθετη κατάσταση.

Για αρχή, τα θεσμικά όργανα που δημιουργούνται με την πάροδο του χρόνου, περιορίζουν την ικανότητα των πολιτικών ηγετών και των νομοθετών να επηρεάσουν την οικονομία. Μολονότι αυτά τα ιδρύματα μπορούν να εμποδίσουν την εφαρμογή θετικών πολιτικών, συμβάλλουν επίσης στην ελαχιστοποίηση του οικονομικού και επενδυτικού κινδύνου.

Ιδιαίτερα στο διεθνές μέτωπο, οι πολιτικοί δεν μπορούν εύκολα να επιφέρουν μια δραματική και άμεση ανατροπή των προτύπων παγκοσμιοποίησης που έχουν καθιερωθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Οποιαδήποτε προσπάθεια να το πράξουν – αναμφισβήτητα τροφοδοτούμενη από την εντατικοποίηση των λαϊκιστικών και εθνικιστικών πιέσεων – θα προκαλούσε σοβαρές οικονομικές ζημίες, καταστρέφοντας τελικά το πολιτικό κεφάλαιο εκείνων που την ξεκίνησαν.

Μια άλλη, πιο ανησυχητική πιθανότητα είναι ότι οι κίνδυνοι αυξάνονται γρηγορότερα απ’ ότι τους αντιλαμβανόμαστε. Αν αυτό φαίνεται αβάσιμο, δείτε την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, στην οποία η χαλαρή ρύθμιση και οι πληροφοριακές ασυμμετρίες οδήγησαν σε ένα ρυθμό ταχέως αυξανόμενου κινδύνου και σε εμβάθυνση των ανισορροπιών που ήταν, ως επί το πλείστον, κρυμμένες.

Στο σημερινό πλαίσιο, το σωρευτικό αποτέλεσμα των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, της απώλειας εμπιστοσύνης και της έλλειψης σεβασμού σε βασικούς θεσμούς θα μπορούσε να προκαλέσει είτε μεγάλη ζημιά είτε απλώς επιδεινούμενες συνθήκες για επενδύσεις. Αλλά είναι πιο δύσκολο να κατασκευάσουμε συγκεκριμένα σενάρια παρά να αγνοήσουμε τους πιθανούς κινδύνους που αντιμετωπίζουμε.

Τούτου λεχθέντος, υπάρχει μια πιο ελπιδοφόρα εξήγηση. Η ανισότητα των ευκαιριών και των εισοδημάτων που τροφοδότησε τη λαϊκή δυσαρέσκεια και την πολιτική πόλωση είναι πολύ πραγματική και, μετά από χρόνια παραμέλησης, παίρνει τελικά την προσοχή που της αξίζει.

Μια πιο συντονισμένη προσοχή στην κοινωνική συνοχή δεν θα φέρει γρήγορα αποτελέσματα. Όμως, με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να συμβάλει στη μείωση των κομματικών εντάσεων, να επικεντρώσει εκ νέου την προσοχή των πολιτών στις κοινές τους αξίες και να αποκαταστήσει την ικανότητα των ηγετών να αποφασίζουν υπεύθυνα και να εφαρμόζουν πολιτική. Όπως πάντα, θα υπάρξουν διαφωνίες – μερικές φορές αιφνιδιαστικές διαφωνίες – για το πώς θα επιτευχθούν οι κοινοί στόχοι. Το κλειδί είναι να τις αντιμετωπίσουμε σε ένα πλαίσιο σχετικού αμοιβαίου σεβασμού.

Αυτό το σενάριο δεν είναι καθόλου εγγυημένο, αλλά δεν είναι καθόλου αδύνατο. Εξάλλου, η εκλογή του Εμανουέλ Μακρόν ως πρόεδρος της Γαλλίας, η οπισθοχώρηση της Μέι για το σκληρό Brexit και η σχεδόν καθολική απόρριψη της στάσης της κυβέρνησης Τραμπ για την κλιματική αλλαγή και μια παγκόσμια οικονομική τάξη που βασίζεται σε κανόνες, τόσο εντός όσο και εκτός των ΗΠΑ, δείχνει ότι το κέντρο μπορεί να αντέχει.

Εν τω μεταξύ, τα εθνικά και διεθνή θεσμικά πλαίσια πρέπει να συνεχίσουν να προφυλάσσονται από καταστροφικές ενέργειες πολιτικών ηγετών. Σε τελική ανάλυση, η εμπιστοσύνη στην ανθεκτικότητα αυτών των θεσμών – και σε ένα ενδεχόμενο τέλος της τρέχουσας πολιτικής δυσλειτουργίας – είναι αυτή όπου φαίνεται να στηρίζονται οι αγορές.

Σχετικα αρθρα

Τέλος ο Ματέο Ρέντσι

admin

Οι 5 ταυτόχρονες κρίσεις που σπρώχνουν την Ευρώπη στο χάος

admin

«Μαύρα σύννεφα» στην Wall street τρομάζουν την Ευρώπη

admin

Ο καιρός της ελληνικής μπύρας

admin

Μια λετονική δοκιμασία για την ΕΚΤ

admin

Die Welt: Noμπελίστες οικονομολόγοι επικρίνουν την γερμανική κυριαρχία στην Ευρώπη

admin

Οι συμβολικές νίκες επί της ΕΕ δε θα βοηθήσουν τους βρετανούς εργαζόμενους

admin

Ιστορία δύο θεωριών

admin

ICAP: Η κρίση «βούλιαξε» την αγορά ηλεκτρικών οικιακών συσκευών

admin

Φορολογικοί παράδεισοι: Ο λόγος της εκρηκτικής ανάπτυξης των πολυεθνικών;

admin

DW: Ένα ακόμη δυνατό τουριστικό καλοκαίρι

admin

Ο Buffett και ο Dimon είναι κοντόφθαλμοι σε σχέση με τους επενδυτές

admin

Για να σωθεί η Ευρώπη πρέπει να απελευθερωθούν οι αγορές

admin

Μαύρη Πρωτοχρονιά για τους κόκκινους δανειολήπτες

admin

Νέες αποφάσεις για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο

admin

Σε αναπτυξιακή πορεία το ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ελλάδα

admin

DW: Προβληματικές οι κοινωνικές παροχές της Ρώμης

admin

Reuters: Στο 3,27% η απόδοση των 10ετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου

admin