Image default
Πρώτο Θέμα

Η επόμενη φάση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή

aleppo missileΜε τις μάχες στη Μοσούλη και τη Ράκκα να απομακρύνουν το Ισλαμικό Κράτος (ISIS) από τα οχυρά του στη Συρία και το Ιράκ, και τον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας να έχει γίνει πόλεμος φθοράς, οι πιο οξείς συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή εξελίσσονται γρήγορα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα επιλυθούν σύντομα.

Το αυτοαποκαλούμενο χαλιφάτου του ISIS δεν ήταν ποτέ κράτος που θα οδηγηθεί σε άνευ όρων παράδοση, πράγμα που σημαίνει ότι οι μάχες της Μοσούλης και της Ράκκα δεν θα ήταν ποτέ αποφασιστικές, ακόμα κι αν είχαν εξαλείψει τα ιερά του ISIS. Όπως υποδεικνύει η εξάπλωση του ISIS στη Λιβύη και τη χερσόνησο του Σινά στην Αίγυπτου, υπάρχουν αρκετοί χαλαρά ελεγχόμενοι χώροι που διατίθενται για διείσδυση.

 Προς το παρόν, το ISIS έχει μετατοπίσει τη στρατηγική του προς τον σχεδιασμό και την ενθάρρυνση των τρομοκρατικών επιθέσεων στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και ακόμη και τη Νοτιοανατολική Ασία. Το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η αποσταθεροποίηση των αραβικών καθεστώτων εκ των έσω – μια στρατηγική που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από τις διεθνείς συμμαχίες που περικυκλώνουν τώρα τη Ράκκα.

Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο, δεδομένης της ασυνέπειας και της ευθραυστότητας των συνασπισμών. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει βασίσει ολόκληρη τη στρατηγική του για τη Μέση Ανατολή στους φόβους της Σαουδικής Αραβίας όχι μόνο για το ISIS, αλλά και για το Ιράν. Οι σουνιτικές δυνάμεις της περιοχής, ενθουσιασμένες από την προσέγγιση του Τραμπ, έχουν πλέον συνασπιστεί τόσο εναντίον του ISIS όσο και του Ιράν, παρόλο που οι ίδιοι είναι συχνά θανάσιμοι εχθροί.

Το Ιράν, από την πλευρά του, αναγνωρίζει ότι οι περιοχές που απελευθερώνονται από τον έλεγχο του ISIS είναι απίθανο να επιστρέψουν στα προηγούμενα κράτη τους. Έχει αρχίσει λοιπόν να ενισχύει τη θέση του στη νότια Συρία κατά μήκος των συνόρων με την Ιορδανία, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για δημιουργία μιας λωρίδας ελεγχόμενης από  Σιίτες, η οποία θα εκτείνεται από το Ιράν μέσω του Ιράκ (ήδη πρακτικά ιρανικής σωματοφυλακής) ως τη Συρία και το Λίβανο.

Αλλά το Ισραήλ, ένα σιωπηλό μέλος της αμερικανικής σουνιτικής συμμαχίας, δεν θα μείνει αδρανές να παρακολουθεί έναν τέτοιον σχηματισμό. Πράγματι, το Ισραήλ έχει καταστήσει σαφές ότι μια ιρανική παρουσία κατά μήκος των συνόρων των Υψιπέδων του Γκολάν θα αυξήσει τον κίνδυνο του πολέμου.

Οι ΗΠΑ επίσης καταβάλλουν προσπάθειες για να εμποδίσουν τις σιιτικές δυνάμεις να επιτύχουν εδαφική συνοχή από τον Κόλπο προς τη Μεσόγειο, μεταξύ άλλων με τη χρήση εναέριων επιδρομών στην περιοχή των συνόρων που μοιράζονται το Ιράκ, η Ιορδανία και η Συρία. Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταρρίψει επίσης ένα συριακό πολεμικό αεροπλάνο και δύο ιρανικά ένοπλα drones υπό τη λειτουργία της Χεζμπολάχ.

Το Ιράν δεν είναι η μόνη χώρα που προσπαθεί να ανασυγκροτήσει τα σύνορα προς όφελός της. Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστηρίζει ρητά την πρόκληση του ISIS στην 100ετή Συμφωνία Σάικς –Πικό που δημιούργησαν οι βρετανοί και οι γάλλοι μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι Κούρδοι – βασικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στον αγώνα κατά του ISIS – θέλουν επίσης να αλλάξουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, αν και σίγουρα όχι με τον ίδιο τρόπο με την Τουρκία. Θέλουν το δικό τους κράτος και, σε κάποιο βαθμό, το περιμένουν, δεδομένης της συμβολής τους στη νίκη κατά του ISIS. Ο Μασούντ Μπαρζάνι, πρόεδρος της αυτόνομης περιοχής του Κουρδιστάν στο Ιράκ, έχει ήδη ανακοινώσει ότι τον Σεπτέμβριο θα διεξαχθεί δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία των Ιρακινών Κούρδων.

Για την Τουρκία, η αποτροπή αυτού του αποτελέσματος είναι υψηλότερη προτεραιότητα από τη νίκη έναντι του ISIS ή την κατάργηση του καθεστώτος του προέδρου Μπασάρ Αλ Ασάντ. Ο Ερντογάν ανησυχεί ότι, αν οι Ιρακινοί Κούρδοι αποκτήσουν ανεξαρτησία, θα μπορούσαν να εμπνεύσουν τους Κούρδους επαναστάτες της Τουρκίας, το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (ΡΚΚ), να αναβιώσει την προσπάθειά τους για ανεξαρτησία που μαίνεται εδώ και δεκαετίες. Ο σεβασμός που έχουν κερδίσει οι συριακές κουρδικές πολιτοφυλακές, που συνδέονται με το ΡΚΚ, κάνει την Τουρκία, να φοβάται τη νομιμοποίηση της ομάδας σε διεθνές επίπεδο. Εξ ου και οι προσπάθειες της Τουρκίας να την καταστείλει.

Δεδομένων αυτών των ανησυχιών, οι τουρκικές δυνάμεις που ήδη αναπτύχθηκαν στη βόρεια Συρία είναι πιθανό να παραμείνουν εκεί ακόμη και μετά την πτώση της Ράκκα, προκειμένου να λειτουργήσουν ως αποθέματα ασφαλείας μεταξύ των εκεί Κούρδων και εκείνων της Τουρκίας. Όμως, ενώ οι ανησυχίες της Τουρκίας για την αντίσταση των Κούρδων δεν είναι αβάσιμες, οι πιθανότητες ενός πραγματικού, κυρίαρχου κουρδικού κράτους παραμένουν αδύναμες, διότι ένα τέτοιο κράτος θα σφηνωθεί ανάμεσα σε τέσσερις χώρες – το Ιράν, το Ιράκ, την Τουρκία και τη Συρία – που του αντιτίθενται με σθένος.

Η Ρωσία είναι ένας ακόμη βασικός παίκτης στη σημερινή Μέση Ανατολή, αν και το Κρεμλίνο φαίνεται να ενδιαφέρεται ελάχιστα να αναμειχθεί στην αναμέτρηση σουνιτών-Ιράν (πόσο μάλλον να παρέμβει στη σχέση Τουρκίας-PKK). Το Κρεμλίνο, προς το παρόν, μοιράζεται το στόχο του Ιράν να εξασφαλίσει την επιβίωση του καθεστώτος του σύριου προέδρου Μπασάρ Αλ Ασάντ. Όμως, μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση, η σιωπηρή συμμαχία σίγουρα θα αντικατασταθεί με έναν πικρό ανταγωνισμό για τον πολιτικό έλεγχο της Συρίας.

Σε αυτό το περίπλοκο πλαίσιο, υπάρχει λίγη υπομονή για πρόσθετη αβεβαιότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Σαουδική Αραβία – μαζί με το Μπαχρέιν, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – μείωσε πρόσφατα τους διπλωματικούς και τους εμπορικούς δεσμούς με το Κατάρ, το οποίο κατηγορούν ότι αποσταθεροποιεί την περιοχή υποστηρίζοντας τόσο τις ιρανικές δυνάμεις όσο και τους σουνίτες μαχητές της Αλ Κάιντα και του ISIS . Από τη σκοπιά της Σαουδικής Αραβίας και των εταίρων της, είναι καιρός το Κατάρ να επιλέξει το πού βρίσκεται όσον αφορά το Ιράν και τους ισλαμιστές.

Προς το παρόν, ωστόσο, το Κατάρ προχωρά με λίγη βοήθεια από τους απομένοντες φίλους του. Τόσο το Ιράν όσο και η Τουρκία είναι έτοιμες να καλύψουν το κενό που άφησε ο Σαουδικός συνασπισμός. Η Τουρκία έχει επίσης αναπτύξει στρατεύματα στη στρατιωτική της βάση στο Κατάρ.

Σε κάθε περίπτωση, το Κατάρ δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα της Σαουδικής Αραβίας. Ούτε το Ιράν, παρεμπιπτόντως. Η χρήση εξωτερικών εχθρών για την εκτροπή της προσοχής από τα ανεπίλυτα εσωτερικά προβλήματα είναι μια τακτική απ’ ευθείας από το εγχειρίδιο ενός αυτοκράτη. Για να μετατρέψει ένα φεουδαρχικό βασίλειο σε ένα σύγχρονο έθνος-κράτος, η Σαουδική Αραβία πρέπει να αντιμετωπίσει τις εσωτερικές αδυναμίες της. Δεν χρειάζεται περισσότερες μαχητικές συμμαχίες και τεράστιες συμφωνίες όπλων όπως αυτή που υπέγραψαν οι ηγέτες της με το Τραμπ στο πρόσφατο ταξίδι του στο Ριάντ.

Η Αίγυπτος επίσης πρέπει να επικεντρωθεί στην άμβλυνση της σοβαρής κοινωνικής και πολιτικής ένδειας. Μόνο τότε μπορεί να ασκήσει έλεγχο στη χερσόνησο του Σινά, από την οποία εκπορεύονται τρομοκρατικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένου του ISIS.

Οι σουνίτες σύμμαχοι της Αμερικής έλκονται από τον Τραμπ, εν μέρει επειδή ενδιαφέρεται ελάχιστα για τα είδη των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων που ακολούθησε ο προκάτοχός του Μπαράκ Ομπάμα. Αλλά εάν συνεχίσουν στην τρέχουσα πορεία τους, μπορεί να καταλήξουν να αντιμετωπίζουν κοινωνικοπολιτικές εκρήξεις στο εσωτερικό – και να εμβαθύνουν τις συγκρούσεις στο εξωτερικό.   

Σχετικα αρθρα

Το προς τα πίσω βήμα της Ευρώπης για την τραπεζική ένωση

admin

Ο Τσίπρας πάει για… ψάρεμα

admin

Νέα ρύθμιση για οφειλές στα Ταμεία

admin

Κάτω από το 5% υποχώρησε το spread των 10ετών ομολόγων

admin

Bloomberg: O άγριος πόλεμος του Ερντογάν με τις αγορές

admin

Πόσο πιθανή είναι τελικά μια ανάτπυξη V;

admin

Οι δημοσιονομικές κρίσεις αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τις επιχειρήσεις

admin

New York Times: Τελειώνει η οικονομική κρίση στην Ελλάδα

admin

Χ.Α. : Εβδομάδα ελεγχόμενης τεχνικής εκτόνωσης (-1%)

admin

Οι εκλογές με τα μάτια των ξένων

admin

Η ΕΚΤ θα είναι στήριγμα σταθερότητας σε μια επισφαλή χρονιά

admin

Διορθώστε τη δομή του ευρώ – Η Ευρωζώνη δεν θα αντέξει μια νέα δομική κρίση

admin

1 στα 5 νοικοκυριά δεν θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις οφειλές του προς τις τράπεζες

admin

Ανατολική Ευρώπη και το γράμμα του νόμου

admin

Η Ιταλία ψάχνει απεγνωσμένα χρήματα: Πουλά ομόλογο στην καρδιά του Αυγούστου

admin

DW: Σιωπά, αλλά… ωφελείται η Μόσχα στη Συρία

admin

Οι αριστεροί ευρωσκεπτικιστές κάνουν λάθος με την Ελλάδα

admin

Η Γερμανία είναι έτοιμη να ηγηθεί της Ευρώπης

admin