Image default
Πρώτο Θέμα

Η ηθική εξουσία της Μέρκελ θέτει την κατεύθυνση της Ευρώπης

Angela Merkel Leading Germany Foreign Policy Via MerkalizationΟι γερμανοί θα επιλέξουν κυβέρνηση στις 24 Σεπτεμβρίου, και σε αυτήν την κυβέρνηση είναι πιθανό να ηγείται, για δωδέκατη χρονιά, η Άνγκελα Μέρκελ.

Η μη χαρισματική 63χρονη από την Ανατολική Γερμανία μπορεί να μην έχει κερδίσει τις καρδιές των συμπολιτών της, αλλά έχει προσελκύσει τόσο έντονα την ορθολογική τους πλευρά που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι να μην έχουν κανέναν λόγο να την αντικαταστήσουν.

Υπό από την καγκελαρία της, η Γερμανία άλλαξε θεμελιωδώς. Ο πρώην σύμβουλός της, Νίκολαους Μάγερ-Λάντρουτ (πλέον πρεσβευτής του Βερολίνου στο Παρίσι) είπε σε μια μικρή ομάδα πριν από δύο χρόνια ότι – σύμφωνα με το περιοδικό Spiegel – «σήμερα, με θέματα που αφορούν το ευρώ, η Γερμανία βρίσκεται σε διαφορετική θέση. Πρέπει τώρα να επιβάλει μια πολιτική (λιτότητας) την οποία θεωρούν οι εταίροι της ως ακραία. Αυτό αναπόφευκτα αλλάζει τις αντιλήψεις για τη χώρα». Οι «επιβολή» και «ακραία» δεν είναι λέξεις με τις οποίες η Γερμανία θα ήθελε να συνδεθεί και η ίδια η Μέρκελ δεν θα τις χρησιμοποιούσε ποτέ δημόσια. Αλλά ο Μάγερ-Λάντρουτ έλεγε την αλήθεια. Η Γερμανία είναι ηγέτης της Ευρώπης.

Το γεγονός ότι η γερμανική λέξη για τον ηγέτη είναι «führer», είναι ένας μεγάλος λόγος πίσω από τις ευαισθησίες. Οι φρικαλεότητες που ο «Der Führer» Άντολφ Χίτλερ και οι Ναζί του επέφεραν στην Ευρώπη, ειδικά το Ολοκαύτωμα, παραμένουν βαθιά στην παγκόσμια συνείδηση. Οι σβάστικες που εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια μιας νεοναζιστικής πορείας στα μέσα Αυγούστου υποστηρίζοντας αγάλματα της Συνομοσπονδίας στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια, άρχισαν να προκαλούν περισσότερη αηδία από άλλα σύμβολα, επειδή έχουν καταλήξει να είναι σύμβολου του κακού.

Ωστόσο, η χώρα που δημιούργησε τον führer και το ναζιστικό κόμμα έχει υιοθετήσει τις δημοκρατικές πρακτικές και τα ανθρώπινα δικαιώματα πιο πειστικά από πολλές άλλες – σίγουρα περισσότερο από άλλα κράτη που συμμάχησαν με τη ναζιστική Γερμανία. Από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι διαδοχικές γερμανικές κυβερνήσεις προσπάθησαν να γίνουν πρότυπα πολιτικής συμπεριφοράς κυρίως προς τους ευρωπαίους γείτονές τους. Ο καθαρισμός της γερμανικής ψυχής, η σκόπιμη εκπαίδευση των παιδιών για το τι σημαίνει ναζισμός, δεν είχε παραλλαγές αλλού.

Οι μεταπολεμικές γενιές των γερμανών χρειάστηκε να μάθουν «αργά και οδυνηρά και όχι πάντα πλήρως» να εμπιστεύονται τον εαυτό τους, γράφει ο Ίαν Μπορούμα στο «The Wages of Guilt» (1994), τη διαυγή του παρουσίαση του τρόπου αντιμετώπισης του φορτίου της ναζιστικής φρικαλεότητας .

Αυτή η αυτοπεποίθηση έχει ωριμάσει σε ένα πιο ανοικτά ενεργητικό στυλ, το οποίο η νίκη της Μέρκελ αναμένεται να συνεχίσει χωρίς αμφισβήτηση. Το Ηνωμένο Βασίλειο πρόκειται να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση, η φευγαλέα πολιτική της Ιταλίας και η σημερινή οικονομική αδυναμία της την εμποδίζουν από την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης στην ΕΕ και οι μεσαίες χώρες όπως η Ισπανία – που ακόμη προσπαθεί να βγει από την ύφεση – και η Πολωνία – πολιτικά αντίθεση σε ό, τι αντιπροσωπεύει η ΕΕ, ακόμη και αν απολαμβάνει τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση της ΕΕ – μπορούν μόνο να ακολουθήσουν, αν και απρόθυμα, τη γερμανική ατμομηχανή.

Στη Γαλλία, όπου ο Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί να αναζωογονήσει τον γερμανικογαλλικό άξονα της εξουσίας της ΕΕ, ο γάλλος πρόεδρος βρίσκεται σε προειδοποίηση από τη Μέρκελ, η οποία δε θα στηρίξει τα φιλόδοξα σχέδιά του για την ενοποίηση της ΕΕ μέχρι να καταφέρει να εφαρμόσει αμφισβητούμενες μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό.

Στη Γερμανία αυτή τη στιγμή, το στυλ της εκστρατείας είναι σκοπίμως χαμηλού προφίλ και συναινετικό. Το debate που διεξήχθη την περασμένη Κυριακή μεταξύ των πρωτοπόρων, της Μέρκελ και του υποψηφίου του κεντροαριστερού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) Μάρτιν Σουλτς, ήταν «ευγενικό και εγκάρδιο», με καμία από τις συγκινησιακές καταιγίδες που συνηθίζονται αλλού στην Ευρώπη. Εν μέρει αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα δύο κόμματα ενδέχεται να σχηματίσουν και πάλι κυβέρνηση συνασπισμού, για την την οποία συνεργάστηκαν, χωρίς πολύ έντονες πιέσεις, τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Εν μέρει, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση της Μέρκελ αποτελούν ένα «κεντρικό κόμμα εθνικής ενότητας στο οποίο τα δύο πρώην Volksparteien  (λαϊκά κόμματα) διαλύθηκαν ειρηνικά», όπως εντόπισε ο Βόλφγκανγκ Στρεκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ.

Οι ευρωπαίοι εταίροι της Γερμανίας δέχονται τώρα ότι το Βερολίνο είναι σε θέση να θέσει και να επιβάλει τη βασική κατεύθυνση για την Ευρωπαϊκή Ένωση – ακόμα κι αν δεν τους αρέσουν οι πολιτικές του. Οι ιταλοί υπουργοί, βλέποντας κάποια, αν και μικρή, ανάπτυξη, αλλά επιβαρυμένη ακόμη από το χρέος και εύθραυστη μπροστά σε οποιαδήποτε μελλοντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας, διαμαρτύρονται για καιρό και δυνατά για τη λιτότητα που επιβάλλεται από τη Γερμανία, με ελάχιστη επίδραση.

Ο κεντρικός χαρακτήρας σε αυτό είναι και μπορεί να συνεχίσει να είναι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, ο οποίος έχει βρει μια εγχώρια δημοτικότητα, που σπάνια δίνεται στους υπουργούς Οικονομικών, επιμένοντας ότι τα κράτη της ΕΕ, όπως η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, βελτιώνονται ακολουθώντας το γερμανικό πρότυπο της μείωσης του χρέους, της βελτίωσης της παραγωγικότητας και της μεταρρύθμισης των κανόνων εργασίας. Έχει αναφέρει την πιθανότητα η ακόμη πασχίζουσα Ελλάδα να βρεθεί εκτός της ζώνης του ευρώ. Η Μέρκελ διαφωνεί, αλλά η δημοτικότητά του μπορεί να σημαίνει ότι θα παραμείνει στο υπουργείο Οικονομικών αν η Μέρκελ κερδίσει τις ομοσπονδιακές εκλογές αυτού του μήνα.

Ο Σόιμπλε, που περιορίζεται σε αναπηρικό καροτσάκι μετά από μια απόπειρα δολοφονίας του το 1990, θεωρεί τη νομική και φορολογική ορθότητα ως ηθικό ζήτημα. Όταν, το 2016, παρέδωσε μια οικονομία με τον πρώτο ισορροπημένο προϋπολογισμό σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, το χρησιμοποίησε αυτό για να δείξει τη δική του ηθική εξουσία ενώπιον των συναδέλφων των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ που δεν είχαν καταφέρει να προσεγγίσουν το ιστορικό του.

Το επιχείρημά του, ότι τα κράτη που χρησιμοποιούν το ευρώ θα πρέπει να είναι περισσότερο όπως η Γερμανία, κερδίζει έδαφος. Ο Άικε Σμιτ, ο οποίος διορίστηκε το 2015 ως ο πρώτος μη ιταλός διευθυντής της πρώτης γκαλερί τέχνης της Ιταλίας, της Ουφίτσι της Φλωρεντίας, ανακοίνωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι θα παραιτηθεί σε δύο χρόνια, επικαλούμενος συνεχείς μάχες (και έλλειψη αυτονομίας) με την ιταλική πολιτιστική γραφειοκρατία. Αυτό δεν είναι σε καμία περίπτωση γερμανικός ιμπεριαλισμός, αλλά είναι δεσποτισμός, μια απώλεια της αναστολής να επικρίνει τους άλλους εξαιτίας του παρελθόντος της Γερμανίας, μια επιμονή στην αποτελεσματικότητα που υποστηρίζει όλες τις ασκήσεις δημόσιας τάξης.

Η Γερμανία, βεβαίως, δεν φέρει τις τεράστιες ευθύνες της ηγεσίας της μόνη της. Προσπαθεί να βρει υποστήριξη της πλειοψηφίας του βορρά όταν τα βάζει με απείθαρχους νότιους συναδέλφους. Είναι ο πολικός αστέρος που, όπως έγραφε ο Μπορούμα, εμπιστεύεται τον εαυτό του. Με αυτόν τον τρόπο, έχει βρει την εμπιστοσύνη να οδηγήσει και έχει δείξει ότι έχει την ικανότητα. Όμως, ενώ η χώρα μπορεί να έχει κερδίσει αυτές τις δάφνες στα 70 χρόνια από την ταφή του ναζισμού στα ερείπια του Βερολίνου, αυτό δεν σημαίνει ότι η αναμενόμενη επανεκλογή της Μέρκελ θα φέρει την ολοκληρωμένη Ευρώπη που θέλει. 

Σχετικα αρθρα

Η ώρα των χρεοκοπιών εταιρειών στην Ευρώπη πλησιάζει

admin

ALPHA BANK:Η γιγάντωση του παγκόσμιου χρέους, εν μέσω της πανδημίας, αιτία έντονου προβληματισμού

admin

Η Ιταλία στοχεύει στην κορυφή της Ευρώπης

admin

Τουρκία: Ποινικοποίηση της δημοσιογραφίας

admin

Η Ευρώπη χρειάζεται νέους δημοσιονομικούς κανόνες – Jean Pisani-Ferry

admin

Alpha Bank:Εξωτερικές Συναλλαγές και Υφεσιακή Διαταραχή

admin

XA: Κέρδη 5,24% τον Απρίλιο – Στο +14,5% οι τράπεζες

admin

Η UEFA νίκησε την Super League αλλά η καταιγίδα δεν έχει τελειώσει…

admin

Γιατί οι ευρωπαϊκές τράπεζες φοβούνται λιγότερο τα Covid-NPls

admin

“Φώς στο τούνελ” της οικονομίας της Δύσης μετα τον Covid-19

admin

Δύο εφιαλτικά σενάρια για το Bitcoin

admin

Το λυκόφως της Vodafone…

admin