Image default
Πρώτο Θέμα

Η αργή ανάπτυξη θα δοκιμάσει τις αντοχές των ψηφοφόρων

sterling pounds hurr durrΗ Τερέζα Μέι δεν προσέφερε τη δική της μετά τις γενικές εκλογές που επέλεξε η ίδια, αλλά, αν υπάρχει μια λέξη που να αποδίδει τη βρετανική πολιτική στα τέλη του 2017, θα ήταν «παραίτηση».

Η πολιτική τάξη έχει αποδεχθεί μια έξοδο από την ΕΕ που τα περισσότερα μέλη της, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της πρωθυπουργού, θεωρούν ανόητη. Οι εσωτερικοί της κριτικοί έχουν αποδεχθεί την επιβίωσή της, τουλάχιστον για άλλους 18 μήνες. Οι εχθροί του Φιλίπ Χάμοντ θέλουν την παραίτησή του και, κατά μία έννοια, την έχουν. Από τον Προϋπολογισμό του την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Οικονομικών έχει αποδεχθεί υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους από ό, τι θεωρούταν αποδεκτό πριν από λίγο καιρό. Αποδέχεται λιγότερο τα χρόνια αργής ανάπτυξης που προβλέπει η ανεξάρτητη Υπηρεσία για την Ευθύνη του Προϋπολογισμού (OBR). Ακόμη και έτσι, υπάρχει κάτι τυπικό στην αποφασιστικότητά του να αποδείξει ότι κάνει λάθος. Ο υπουργός δεν μπορούσε να πει τίποτα άλλο.

Το ερώτημα είναι εάν παραιτείται ο βρετανικός λαός. Θα μάθουν να ζουν για αρκετά ακόμα χρόνια (στην καλύτερη περίπτωση) με αργή βελτίωση στο βιοτικό τους επίπεδο; Είναι λίγο πολύ έτοιμοι για την προοπτική, αναφερθείσα εμμέσως στις προβλέψεις του OBR, αύξησης φόρων ή περικοπών υπηρεσιών; Εάν είναι, η δημόσια ζωή θα προχωρήσει αργά.

Εάν όχι, τότε η επίπτωση είναι μάλλον δυσοίωνη: η Βρετανία δεν έχει δει την πιο οργισμένη στιγμή της. Η ψηφοφορία για έξοδο από την ΕΕ έμοιαζε με το αποκορύφωμα μιας σχεδόν δεκαετίας οικονομικής οργής μετά την οικονομική κρίση. Μπορεί να αποδειχθεί κάτι περισσότερο σαν ένα μεσοδιάστημα σε μια ευρύτερη κατάρρευση της εμπιστοσύνης στην κυβερνητική τάξη.

Οι βρετανοί είναι καλοί στην παραίτηση. Έχουν καταφέρει να κατεβάσουν τη θέση τους στον κόσμο για περίπου έναν αιώνα χωρίς να υποπέσουν σε αστική διαταραχή ή αυταρχισμό. Αν μια συγκριτικά αργή διαρροή σχετικής δύναμης είναι η μοίρα της Αμερικής σε αυτόν τον αιώνα, θα ήταν καλό να μιμηθεί την ισονομία της Βρετανίας τον προηγούμενο.

Βοήθησε, ωστόσο, ότι οι πολίτες που πραγματοποιούσαν την παραίτηση είχαν συνηθίσει σε πολύ χειρότερα. Για μια γενιά που έζησε παγκόσμιους πολέμους, η μεταπολεμική λιτότητα ήταν κάτι εύκολο. Για τη γενιά που γνώρισε τη μεταπολεμική λιτότητα, ο στασιμοπληθωρισμός της δεκαετίας του ’70 δεν ήταν μεγάλο σοκ. Κάθε διαδοχική ομάδα ψηφοφόρων είχε κάποια προοπτική για τις δυσκολίες των νοικοκυριών και την εθνική παρακμή που προέκυψε από την εμπειρία της.

Ο σημερινός μέσος πολίτης είναι απίθανο να έχει το ίδιο όριο πόνου. Πώς θα μπορούσε; Δεν γνωρίζουν ούτε από την εμπειρία ούτε από την παρατήρηση συγκρίσιμων χωρών τι συμβαίνει όταν ένας οργισμένος πληθυσμός πειραματίζεται, για παράδειγμα, με τον εθνικισμό ή τον εξονυχιστικό σοσιαλισμό. Αυτός ο συνδυασμός ευαισθησίας στην οικονομική δυσπραγία και όρεξης για κίνδυνο μπορεί να οδηγήσει ένα έθνος σε μια στροφή προς την ιδεολογία.

Το ανθρώπινο στοιχείο, η ηγεσία, μπορεί να στραγγίξει το δηλητήριο από μια εθνική διάθεση. Εκ των υστέρων, η Βρετανία είχε κάποιους ικανούς ηγέτες στη μεταπολεμική περίοδο. Όχι πια. Έχει μια πρωθυπουργό η οποία, μόλις την άνοιξη, ήταν συνένοχη για εμπρηστική ρητορική για τους συμπολίτες που είχαν αμφιβολίες για την έξοδο από την ΕΕ. Κάτω από αυτήν, έχει πολλούς υπουργούς που δίνουν την εντύπωση ότι κέρδισαν σε διαγωνισμό στο πίσω μέρος ενός κουτιού δημητριακών για να υπηρετήσουν στο υπουργικό συμβούλιο.

Μπορεί ακόμα να γλιτώσουν από την υποχρέωση της καθοδήγησης της χώρας μέσα από την εκτεταμένη αργή ανάπτυξη. Ο μπλοφατζής Συντηρητικός αμφισβητεί τη διορατικότητα του OBR και κάθε άλλου οργάνου πρόβλεψης. Ένα μακρύ ιστορικό ματαιωμένων ή αναθεωρημένων προβλέψεων δικαιολογεί αυτές τις αμφιβολίες.

Το πρόβλημα είναι ότι οι προβλέποντες μπορούν να είναι υπερβολικά αισιόδοξοι και όχι το αντίθετο. Το OBR, για παράδειγμα, δεν προβλέπει μια ύφεση, επειδή σχεδόν κανείς δεν το κάνει ποτέ. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε η Βρετανία θα πέσει σε αυτή με υψηλό δημόσιο χρέος και ήδη χαμηλά επιτόκια. Τα μέσα μετρίασης της ύφεσης θα είναι πιο περιορισμένα από ό, τι το 2008. Είναι φυσικό να δείτε τα στοιχεία της έρευνας, να ακούσετε τα παράπονα του κόσμου και να καταλήξετε στο συμπέρασμα ότι η εμπιστοσύνη στους δημόσιους θεσμούς έχει φτάσει στο ναδίρ. Μια ύφεση στην οποία οι ελίτ θα ήταν ανίκανες να βοηθήσουν θα δοκιμάσει αυτή την πρόταση. Το ίδιο και το σενάριο της οικονομικής ανεπαρκείας του OBR, που δεν προβλέπει ύφεση.

Αν το OBR έχει δίκιο, ένα καλό θα μπορούσε να βγει από αυτό. Η μόδα για την απόρριψη της ανάπτυξης ως χυδαία ανησυχία των ξηρανθέντων υπολογιστικών μηχανών, θα γίνει δύσκολο να στηριχθεί. Η σκέψη «πέρα από» το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αποτελούσε μια τάση των αγγλικανικών εφημέριων με πάρα πολύ ραδιοφωνικό χρόνο και προοδευτικών που ήταν πολύ καλά προφυλαγμένοι από την οικονομία για να γνωρίζουν καλύτερα. Τώρα το κάνουν οι Συντηρητικοί ευρωσκεπτικιστές: κάθε επιβράδυνση που προκαλείται από την έξοδο δικαιολογείται από τον ηρωικό αγώνα της εθνικής αυτοδιοίκησης. Με την ανοησία των ανθρώπων που οι ίδιοι δε θα έχουν πρόβλημα, χρησιμοποιούν την οπτική μεταφορά του λογότυπου της Nike, με την ανάπτυξη να πέφτει για λίγο πριν εκτοξευθεί στο μέλλον. Θα δούμε πόσο ευχάριστη θα βρουν οι ψηφοφόροι τη βόλτα.   

Σχετικα αρθρα

Οι παγκόσμιες κεντρικές τράπεζες και οι νέες στρατηγικές τους

admin

Capital Economics: Η ελληνική οικονομία έχει ακόμα δουλεία…

admin

XA:Βάσεις για υψηλότερα επίπεδα

admin

XA: Το άλμα της πίστης

admin

Ερντογάν – Τραμπ: μια δύσκολη σχέση

admin

H Eυρώπη στο επίκεντρο του Μακρόν

admin

Φοροελαφρύνσεις:Θετικά νέα για την ανάπτυξη

admin

Οι διαπραγματεύσεις τώρα αρχίζουν…

admin

Εrnst & Υoung:Ενισχύεται η αισιοδοξία των στελεχών επιχειρήσεων στην Ελλάδα

admin

Η πορεία της Τουρκίας καμπανάκι για τους Ιταλούς ευρωσκεπτικιστές

admin

Η Ευρωπαική Ένωση είναι έτοιμη να δεχτεί την Αλβανία

admin

Ο κόσμος στην «κόψη του ξυραφιού»

admin

Bloomberg: Η κρίση στα ελληνοτουρκικά σύνορα πρόγευση των όσων έρχονται

admin

Τέσσερα σενάρια για το Brexit

admin

Η Γερμανία είναι έτοιμη να ηγηθεί της Ευρώπης

admin

Η Bundesbank βγάζει το… πυρηνικό όπλο: Όχι άλλο ELA στην Ελλάδα!

admin

Εκτός αγορών μέχρι το 2030;

admin

Νομισματικός πόλεμος προ των πυλών;

admin