Image default
Πρώτο Θέμα

Άλλοτε κέντρα ελπίδας, τα πολιτικά κόμματα πεθαίνουν

81267215Δεν είναι δύσκολο να δείξουμε ότι μερικά από τα πιο σεβαστά πολιτικά κόμματα του δημοκρατικού κόσμου μπορεί να αντιμετωπίζουν καταληκτικές κρίσεις. Η δυσκολία είναι να καθοριστεί αν η κυβέρνηση από ένα κόμμα ή κόμματα – η βάση των δημοσίων διοικήσεων στον δημοκρατικό κόσμο – μπορεί να διαρκέσει.

Με βάση τα περισσότερα υλικά μέτρα, ο κόσμος γίνεται όλο και καλύτερος – λιγότερη φτώχεια, περισσότερη εκπαίδευση και αλφαβητισμός, υγιέστεροι άνθρωποι (αν και λίγοι το πιστεύουν). Αλλά όχι για τα καθιερωμένα πολιτικά κόμματα που συχνά συνέβαλαν σε αυτό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα κόμματα βρίσκονται στο έλεος μιας σειράς τεράστιων κινήσεων, παγκόσμιων και όχι περιορισμένων από το έθνος κράτος.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ρεπουμπλικανικό κόμμα του Αβραάμ Λίνκολν έχει κατακτηθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, έναν άνθρωπο που συχνά φαίνεται να προτιμά την απολυταρχία από τη δημοκρατία. Η μετατόπιση οδηγείται από δυνάμεις τόσο διαφορετικές όσο ένα όλο και πιο ανασφαλές και οργισμένο εργατικό δυναμικό (σχεδόν το 60% των αμερικανών εργατών πληρώνεται με την ώρα), μια αντίδραση λευκών στην προεδρία του Ομπάμα και έναν εταιρικό κόσμο που χαίρεται με ένα νέο φορολογικό σχέδιο που ανταμείβει πλουσιότερα τους πλούσιους. Οι ψηφοφόροι ενδέχεται να στραφούν εναντίον των Ρεπουμπλικάνων στις μεσοπρόθεσμες εκλογές του 2018, αλλά οι Δημοκρατικοί, έχοντας χάσει τις προεδρικές εκλογές που περίμεναν να κερδίσουν, δεν έχουν ακόμη βρει ούτε ηγέτη ούτε ενιαίο μήνυμα.

Στο κυρίαρχο κράτος της Ευρώπης, τη Γερμανία, οι στενοί νικητές στις ομοσπονδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου – το κεντροδεξιό μπλοκ CDU/CSU – ξεκινούν τον Ιανουάριο τις συνομιλίες με τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες, εταίρους του συνασπισμού στην προηγούμενη κυβέρνηση. Και τα δύο κόμματα, με δεκαετίες πολύ διακεκριμένων πολιτικών αγώνων και διακυβέρνησης πίσω τους, το κάνουν με απροθυμία. Αμφότερα φοβούνται την ανάπτυξη νέων κομμάτων, σημάδι απομάκρυνσης από το κατεστημένο, κερδίζοντας υποστήριξη από το 40% περίπου του εκλογικού σώματος.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση των Συντηρητικών επιδιώκει την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ μέσα σε αυτό μένεται ένας άσχημος εμφύλιος πόλεμος. Η ακροαριστερά ελέγχει τους Εργατικούς στην αντιπολίτευση. Στη Γαλλία, όλα τα κατεστημένα κόμματα έχουν περιθωριοποιηθεί στην εθνική βουλή από ένα κύμα πολιτικών νεόφυτων στο νεοδημιουργημένο κίνημα En Marche – μια ομάδα υποστήριξης για τον σημερινό πανίσχυρο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.

Στην Ιταλία, οι εκλογές στις αρχές Μαρτίου θα μπορούσαν να δουν μια αναζωογονημένη δεξιά πτέρυγα, με ένα ουσιαστικό ακροδεξιό στοιχείο να έρχεται στην εξουσία – όπως έγινε στην Αυστρία. Το συντηρητικό κυβερνών κόμμα της Ισπανίας έχει παγιδευτεί από ψηφοφορία στην Καταλονία υπέρ των αυτονομιστικών κομμάτων. Στην Κεντρική Ευρώπη, η Πολωνία και η Ουγγαρία κυβερνούνται από τα αυταρχικά (και λαϊκιστικά) κόμματα. Στην περίπτωση της Πολωνίας, το κυβερνών Κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης πρόκειται να κυρωθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την απομάκρυνση από τα συμφωνημένα φιλελεύθερα δημοκρατικά πρότυπα.

Όλα αυτά εξελίσσονται ενώ στην Κίνα και τη Ρωσία, την Αίγυπτο και την Τουρκία, απολυταρχικοί ηγέτες που δεν υπόκεινται σε δημόσια ή θεσμική λογοδοσία απολαμβάνουν δημοτικότητα και ψεύτικες δημοκρατίες.

Λιγότερο από τρεις δεκαετίες πριν, ο θρίαμβος του φιλελευθερισμού και της δημοκρατικής διακυβέρνησης γιορτάστηκε καθώς το τείχος του Βερολίνου έπεσε και η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε. Τώρα οι δυστοπικές κριτικές είναι bestsellers – όπως, από τα δεξιά, το κατηγορητήριο της σύγχρονης Γαλλίας από τον Ερίκ Ζεμούρ στο «Le Suicide Francais» (2014), και από τη φιλελεύθερη πλευρά, το «The Retreat of Liberalism» του Έντουαρντ Λιους (2017).

Πέρα από τα τοπικά φαινόμενα, υπάρχουν μεγαλύτερες δυνάμεις που πλήττουν τα πιο διακεκριμένα κόμματα.

Ο γκλομπαλισμός αποτελείται από αλληλένδετους παράγοντες. Πολλοί από αυτούς – η διάδοση της ιατρικής τεχνογνωσίας και τεχνικών, η επιβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω οργανώσεων όπως το Διεθνές Δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών, η ταχεία διάδοση της τεχνολογίας των επικοινωνιών και η συγκράτηση ορισμένων από τις συγκρούσεις στον κόσμο μέσω των δράσεων των ΜΚΟ, των Ηνωμένων Εθνών και των πλουσιότερων εθνικών κυβερνήσεων – φαίνεται να είναι, σε μεγάλο βαθμό χωρίς αμφιβολία, καλοί (Όχι, όμως, για τον Τραμπ, του οποίου η κυβέρνηση ανακοίνωσε περικοπές ύψους άνω των 285 εκατομμυρίων δολαρίων στον προϋπολογισμό του 2018-2019 για τον ΟΗΕ, αφού τα κράτη μέλη ψήφισαν να απορρίψουν την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ).

Αλλά και άλλοι παράγοντες – η αυξημένη πίεση στο περιβάλλον μέσω των επιπτώσεων της υψηλότερης ανάπτυξης, η αύξησης της ανισότητας, καθώς οπουδήποτε στον κόσμο ωφελούνται οι εξειδικευμένοι κοσμοπολίτες, ενώ οι ανειδίκευτοι μένουν πίσω και τα γνωστά ιδρύματα του εθνικού κράτους αντικαθίστανται, συρρικνώνονται ή αγοράζονται από ξένες εταιρείες ή κυβερνήσεις – γίνονται αισθητοί από εκατομμύρια ως απώλεια για τον αυτοσεβασμό και την ποιότητα ζωής τους.

Οι φιλελεύθερες αξίες ήταν και αποτελούν μέρος της παγκοσμιοποίησης – πράγματι, υπήρξαν και εξακολουθούν να προωθούνται επιθετικά παγκοσμίως, αφού το τέλος του Ψυχρού Πολέμου φαινόταν να ανοίγει τον πλανήτη σε μια εκτίμηση των αξιών της ελευθερίας. Αυτές περιλαμβάνουν την ελευθερία λόγου και δημοσίευσης, την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, τον τερματισμό των φυλετικών διακρίσεων και την ευρύτερη αποδοχή όλων των σεξουαλικών προσανατολισμών. Αναπτύχθηκαν από κόμματα κυρίως στο φιλελεύθερο ή το αριστερό άκρο του φάσματος, αλλά υιοθετήθηκαν αρκετά γρήγορα από κόμματα της κεντροδεξιάς. Δεδομένου ότι τα κεντρώα κόμματα συμφωνούν συχνά σε γενικές γραμμές για τις οικονομικές πολιτικές και τάσσονται υπέρ της αγοράς, οι διαφορές μεταξύ τους μειώθηκαν, ακόμα και εξαφανίστηκαν, καθιστώντας τους λιγότερο κέντρα ακτιβισμού, και περισσότερο από την ανάπτυξη πολιτικής από ειδικούς.

Αντιθέτως, ο ακτιβισμός μετατοπίστηκε προς τις ΜΚΟ, η κοινοβουλευτική νομοθεσία σε παγκόσμια θεσμικά όργανα, ενώ οι μισθοί και οι συνθήκες εργασίας επιδεινώθηκαν εξαιτίας του ανταγωνισμού από τα χαμηλότερα αμειβόμενα εκατομμύρια εργαζομένων του αναπτυσσόμενου κόσμου. Μεταξύ των ατόμων με χαμηλότερο εισόδημα του ανεπτυγμένου κόσμου, τα αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης θεωρούνται ως καταπίεση και οι κυβερνήσεις συνήθως δεν μπορούν να βοηθήσουν. Σε πολλές χώρες, ειδικά σε αυταρχικά κράτη, οι ηγέτες θεωρούν το φιλελεύθερο πρόγραμμα μεγαλύτερης ελευθερίας ως ανήθικο, ακόμη και άσεμνο.

Τα περισσότερα κατεστημένα κόμματα ιδρύθηκαν για να προωθήσουν ή να αντιταχθούν σε θέματα που δεν έχουν καμία σχέση με τον σημερινό κόσμο. Προσαρμόζονται, αλλά με ολοένα και μεγαλύτερη δυσκολία και στις περισσότερες περιπτώσεις συνεχώς μειώνονται. Ίσως τα κόμματα που ξεκινούν να καλύπτουν τώρα τις θέσεις τους, θα επεκταθούν και θα πάρουν τη θέση τους. Ή μπορεί να είναι, όπως πρότεινε η Τζιλ Λεπόρ, το «κόμμα του ενός» που είναι ο πολίτης ενισχυμένος μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που θα αναλάβει σε μια αδιανόητα πολύπλοκη ψηφιοποιημένη εκδοχή της αθηναϊκής δημοκρατίας. Είτε έτσι είτε αλλιώς, τα κόμματα -κάποτε κέντρα εξουσίας, πολιτικής και ελπίδας- θα είναι δύσκολο να συνεχίσουν.  

Σχετικα αρθρα

Αδύναμα κράτη, φτωχές χώρες

admin

Η ΔΕΗ (-17%) «βραχυκύκλωσε» το Χ.Α. (-0,86%)

admin

Το μάθημα των ευρωεκλογών

admin

Εκρηκτική πολιτική άνοιξη στη Γαλλία

admin

Καταρρέει η λίρα, αναταράξεις στην Τουρκία

admin

PwC : Η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε, αλλά δεν μεταρρυθμίστηκε

admin

ΧΑ:Αναμονή έως…το εμβόλιο

admin

Στην επόμενη ύφεση, η πολιτική θα είναι καταστροφική

admin

ΕΚΤ-ΕΕ: Ο Ντράγκι αφήνει στη Λαγκάρντ να «βγάλει το φίδι από την τρύπα»

admin

Handelsblatt: Χρυσές εποχές για ευρωζώνη, αβεβαιότητα για Ελλάδα

admin

Πώς έχασαν τις περιουσίες τους 15.000 ιδιοκτήτες ακινήτων

admin

Οι παγκόσμιες κεντρικές τράπεζες και οι νέες στρατηγικές τους

admin

Ο Τραμπ δεν μπορεί να σκοτώσει το TPP

admin

Η Γραφειοκρατική Οικονομία της Ευρώπης

admin

Τα χρέη έχουν πνίξει τα νοικοκυριά – Πώς να προστατευτείτε από τις κατασχέσεις

admin

Οι αριστεροί ευρωσκεπτικιστές κάνουν λάθος με την Ελλάδα

admin

Κόλλημα Ελλάδας και δανειστών για τα επισφαλή δάνεια

admin

Όσοι ξέγραψαν τη Μέρκελ έκαναν λάθος

admin