Image default
Πρώτο Θέμα

Η Ευρώπη απειλείται με βαλκανική κρίση

europe sculpture.gi.top«Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος τελείωσε, αλλά ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος δεν έχει ακόμη τελειώσει». Αυτά ήταν τα λόγια ενός ανώτερου Τούρκου αξιωματούχου στην Άγκυρα.

Μιλούσε για τη Μέση Ανατολή, αλλά ήταν ένα είδος σχολιασμού που θα μπορούσε να ακουστεί και στη Μόσχα, στο Κίεβο ή στα Βαλκάνια, για την κατάσταση των πραγμάτων στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το ένα μέρος που δεν θα μπορούσε να ακουστεί αυτό είναι οι Βρυξέλλες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να είναι απροετοίμαστη να ζήσει σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική έχει επιστρέψει – στην οποία οι κυβερνήσεις, όπως και πολλοί από τους πολίτες, έχουν εμμονή με σύνορα και εδάφη και τείνουν να καθορίζουν την επιτυχία λιγότερο με βάση την οικονομική ανάπτυξη απ’ ότι με την εθνική υπερηφάνεια.

Αυτό συμβαίνει σήμερα στα Δυτικά Βαλκάνια, όπου η ικανότητα της ΕΕ να σκέφτεται και να ενεργεί ως γεωπολιτικός παίκτης δοκιμάζεται σοβαρά. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η ΕΕ παρουσίασε τη νέα στρατηγική για τα Δυτικά Βαλκάνια. Ο δεδηλωμένος στόχος της είναι να ενθαρρύνει τη μεταρρύθμιση στη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κοσσυφοπέδιο, την ΠΓΔΜ και την Αλβανία, ανανεώνοντας την προοπτική ένταξης. Το γεγονός ότι τα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών, τα οποία βρίσκονται στη μέση μιας λαϊκιστικής αναζωπύρωσης που πλήττει τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, φαίνεται να έχουν το θάρρος να επαναλάβουν την υπόσχεση προσχώρησης δεν αποτελεί μικρό θαύμα.

Ένα αστείο των Βαλκανίων καταγράφει καλύτερα τη νοοτροπία των ανθρώπων που αισθάνονται ότι περίμεναν πάρα πολύ: σε ό, τι αφορά την ένταξη στην ΕΕ, η διαφορά ανάμεσα σε απαισιόδοξους και τους αισιόδοξους είναι ότι οι αισιόδοξοι πιστεύουν ότι η Τουρκία θα ενταχθεί κατά τη διάρκεια της αλβανικής προεδρίας της ΕΕ, ενώ οι απαισιόδοξοι ότι Αλβανία θα ενταχθεί κατά τη διάρκεια της τουρκικής προεδρίας της ΕΕ. Δηλαδή, ποτέ.

Οι Βρυξέλλες έχουν δίκιο να καταστήσουν σαφές ότι το status quo δεν είναι βιώσιμο. Αλλά χωρίς καμία συνέχεια, η ανακοίνωση κινδυνεύει να δημιουργήσει αστάθεια στην περιοχή. Αυτό που θα φοβόταν περισσότερο η ΕΕ είναι η επανάληψη του ουκρανικού σεναρίου, στο οποίο η κυβερνητική υποστήριξη για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες προκαλεί μια αντίδραση από τους αντιπάλους της διεύρυνσης (δηλαδή τη Ρωσία), αντί να συσπειρώνει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γύρω από το έργο.

Πολλοί παράγοντες έχουν επαναφέρει τα Βαλκάνια στο προσκήνιο -ιδίως την πρόσφατη κρίση των προσφύγων, η οποία έπληξε βαθιά την περιοχή. Υπάρχει τώρα μια αυξανόμενη δυναμική για μεγαλύτερη ολοκλήρωση, μετά από μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ είχε γίνει γνωστή ως ένας οργανισμός που έδωσε λίγα χρήματα και με πολλά συνημμένα.

Μια ενθαρρυντική, αν και ελάχιστα παρατηρητή εξέλιξη ήταν η πρόσφατη επικύρωση μιας συνθήκης φιλίας μεταξύ της Βουλγαρίας και της ΠΓΔΜ, δύο χώρες των οποίων οι σχέσεις ήταν από καιρό έντονες, κυρίως για θέματα μειονοτήτων. Με την επίτευξη αυτού του συμφώνου, σημείωσαν ότι έχει έρθει η στιγμή να αναζητήσουμε λύσεις σε ορισμένα από τα δεινά της περιοχής.

Ωστόσο, για να επιτύχει η ΕΕ τη φιλοδοξία της να μεταμορφώσει την περιοχή, πρέπει να γνωρίζει τις σημαντικές γεωπολιτικές αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί. Το 2003, όταν η ΕΕ υποσχέθηκε για πρώτη φορά την ένταξη, δεν φαινόταν να υπάρχει αμφιβολία ότι το μέλλον της περιοχής θα ήταν ευρωπαϊκό. Η Ρωσία έβλεπε τα Βαλκάνια πρωτίστως ως χώρο μετάβασης για τις εξαγωγές ενέργειας στις αγορές της Δυτικής Ευρώπης. Η φιλοδοξία της Μόσχας ήταν τότε να διατηρηθεί ένας βαθμός επιρροής και όχι να ανταγωνιστεί τις Βρυξέλλες.

Πριν από δεκαπέντε χρόνια η Τουρκία ήταν ενθουσιώδης για τις πιθανότητες ένταξής της στην ΕΕ. Ως αποτέλεσμα, πλαισίωσε τις πολιτικές της στα Βαλκάνια έτσι ώστε να αναδείξει τη δική της στρατηγική αξία για την Ευρώπη. Τότε, κανείς δε μιλούσε για την Κίνα στα Βαλκάνια.

Σήμερα, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός είναι έντονος. Η Κίνα πρόκειται να γίνει ο νούμερο ένα ξένος επενδυτής στη Σερβία φέτος. Τα σχέδια για την κατασκευή σιδηροδρόμου υψηλής ταχύτητας μεταξύ του ελληνικού λιμένα του Πειραιά και της Βουδαπέστης, μέσω του Βελιγραδίου, έχουν τεράστια αξία για την Κίνα καθώς αναπτύσσει την εμπορική της διαδρομή «Belt and Road» μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Οι Κινέζοι ελπίζουν ότι τα Δυτικά Βαλκάνια θα ενσωματωθούν τελικά στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, αν και η Κίνα δεν βιάζεται να συμμορφώσει τα έργα υποδομής της με τους κανόνες της ΕΕ.

Αυτό δημιουργεί πολλές ερωτήσεις. Πρέπει η ΕΕ να αρχίσει να πιέζει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων να υιοθετήσουν τώρα τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις ή αργότερα; Και είναι έτοιμη η ΕΕ να προσφέρει αποζημίωση εάν τα κράτη αυτά καταλήξουν να χάσουν κινεζικές επενδύσεις ως συνέπεια της ένταξης στην ΕΕ; Η προσέγγιση της Ρωσίας έχει επίσης αλλάξει. Οι Βρυξέλλες δε χρειάζεται να έχουν κατασκόπους στο Κρεμλίνο για να γνωρίζουν ότι η Μόσχα θα κάνει ό, τι μπορεί για να εμποδίσει την ΠΓΔΜ να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ – όχι λόγω της στρατηγικής σημασίας της, αλλά λόγω της συμβολικής της αξίας.

Και οι Ευρωπαίοι νομοθέτες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι εάν η μακροχρόνια διαμάχη μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ (για το όνομά της) δεν επιλυθεί πριν από την προσεχή σύνοδο κορυφής της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια τον Μάιο, τότε αυτό θα προκαλέσει διπλή ήττα: και οι προσπάθειες των Βρυξελλών να ληφθούν σοβαρά υπόψη στην περιοχή θα έχουν αποτύχει.

Η περιοχή των Βαλκανίων είναι εκεί όπου η Ρωσία μπορεί να εργαστεί για να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ με πολύ χαμηλό πολιτικό κόστος για τον εαυτό της, τόσο σε μετρητά όσο και σε κίνδυνο αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Επομένως, εναπόκειται στην ευρωπαϊκή διπλωματία να πείσει τη Μόσχα ότι η κλιμάκωση των εντάσεων δε θα ήταν προς το συμφέρον της. Είναι έτοιμη η ΕΕ για αυτό;

Στη συνέχεια, υπάρχει η Τουρκία, μια χώρα της οποίας οι σχέσεις με την ΕΕ βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά. Εξακολουθεί να είναι ασαφές πώς ο πρόεδρός της, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θα παίξει τα χαρτιά του στα δυτικά Βαλκάνια. Ενώ η Άγκυρα προσπαθεί να οικοδομήσει την επιρροή της ανάμεσα στις μουσουλμανικές κοινότητες στα Βαλκάνια, η Μόσχα χρησιμοποιεί τη δική της μόχλευση στους Ορθόδοξους Χριστιανούς. Μπορεί η Ρωσία και η Τουρκία να συντονίσουν ενδεχομένως τις πολιτικές τους, όπως ακριβώς έχουν προσπαθήσει να κάνουν στη Συρία;

Αν η ΕΕ αργήσει να αναγνωρίσει αυτές τις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες, η στρατηγική της για τα Δυτικά Βαλκάνια θα καταλήξει σε ήττα.

Σχετικα αρθρα

Η καθοδική πορεία της Ιταλίας

admin

Τα σκληρά μέτρα που έρχονται και ο δύσκολος Νοέμβριος

admin

Στη στροφή του διαβόλου

admin

10 χρόνια από την κατάρρευση Lehman Brothers:Πώς η κρίση ακινήτων έγινε παγκόσμια κρίση

admin

Γιατί η οικονομική ανάκαμψη δε θα νικήσει τον λαϊκισμό

admin

Η γαλλο-γερμανική Dream Team της Ευρώπης

admin

H πιο κρίσιμη εβδομάδα για το Brexit

admin

Η ΕΚΤ «μοιράζει» χρήμα αλλά οι ευρωπαϊκές τραπεζες λενε όχι!

admin

Τράπεζες: Ποια χρηματοδοτικά προγράμματα προσφέρουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

admin

Η στήριξη της Γερμανίας ξεκλειδώνει την αλλαγή στην ευρωζώνη

admin

Δραματική ανατροπή

admin

Η Ρώμη βάζει «φωτιά» σε Βρυξέλλες και Αθήνα

admin

Τρεις φορές περισσότερα έσοδα από τον τουρισμό μπορούν να φέρουν τα logistics

admin

Η Goldman Sachs η παγκόσμια διαμόρφωση πολιτικής….

admin

Το Bitcoin ανεβαίνει ξαφνικά και πάλι

admin

Μέρκελ και Ολλάντ προειδοποιούν πως η Λιβύη μπορεί να είναι η επόμενη πηγή μεταναστών

admin

Forthnet: Ο κίνδυνος φιάσκου και ο νέος «μνηστήρας»

admin

H Eυρώπη στο επίκεντρο του Μακρόν

admin