Image default
Πρώτο Θέμα

Οι στρατηγικές επιλογές της Ευρώπης για το Brexit

EU flag Brexit High Court 684177Εάν μιλήσετε με υπευθύνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ θα σας πουν ότι η Βρετανία δεν έχει ακόμη κάνει τις δύσκολες επιλογές για το Brexit. Η συνήθης γραμμή είναι ότι η κυβέρνηση της Τερέζα Μέι προσπαθεί ακόμα να «έχει την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο» – αφήνοντας την ΕΕ, διατηρώντας όμως πολλά από τα οφέλη της ένταξης.

Η Βρετανία πρέπει να εγκαταλείψει αυτή τη «μαγική σκέψη» και να πάρει κάποιες κρίσιμες αποφάσεις. Μόλις γίνει αυτό, η διάρθρωση της μελλοντικής σχέσης ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου θα υπαγορεύεται από τον νόμο και το προηγούμενο.

Αυτό το επιχείρημα έχει κάποια αλήθεια. Αλλά αυτό που λείπει είναι ότι η ΕΕ έχει επίσης σημαντικές επιλογές. Αντιμετωπίζοντας το Brexit κυρίως ως νομική διαδικασία, η ΕΕ αγνοεί κατά πολύ τις πολιτικές και στρατηγικές επιπτώσεις της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ. Αυτή είναι μια διανοητική αποτυχία που θα μπορούσε να έχει επικίνδυνες συνέπειες για όλες τις πλευρές.

Είναι σαφές ότι η ΕΕ είναι μια έννομη τάξη. Αλλά είναι επίσης μια πολιτική οργάνωση. Η ΕΕ είναι απόλυτα σε θέση να δημιουργήσει νέους νόμους – ή να ερμηνεύσει τους σημερινούς με εξαιρετική ευελιξία – όταν είναι πολιτικά αναγκαίο.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα αυτής της ευελιξίας στη δράση. Η Γαλλία και η Γερμανία έσπασαν το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ – αντί να δεχτούν πρόστιμα με νόμιμη εντολή για παράβαση των κανόνων του δημοσιονομικού ελλείμματος. Υπήρχε ρήτρα «χωρίς διάσωση» για το ευρώ, αλλά η Ελλάδα διασώθηκε. Τώρα η Ευρωπαϊκή Κομισιόν καταδιώκει την Πολωνία για παραβίαση του κράτους δικαίου, αλλά αγνοεί εξίσου μεγάλες παραβιάσεις στην Ουγγαρία.

Έτσι, η ΕΕ μπορεί να επιλέξει τον νόμο όταν είναι πολιτικά βολικό. Ως εκ τούτου, μπορεί να κάνει στρατηγικές και πολιτικές επιλογές για το Brexit. Και, σε γενικές γραμμές, έχει τρεις επιλογές.

Η σκληρή στάση σημαίνει επιμονή στην τρέχουσα γραμμή. Η Βρετανία επέλεξε να είναι μια τρίτη χώρα. Δεν μπορούν να υπάρξουν ειδικές συμφωνίες – δεν υπάρχουν «κεράσια» στην προτιμώμενη ορολογία της ΕΕ. Υπάρχουν μόνο δύο βιώσιμα μοντέλα για μια «τρίτη χώρα»: η Νορβηγία (η οποία περιλαμβάνει την ένταξη στην ενιαία αγορά) ή ο Καναδάς (ο οποίος έχει μια καθαρή συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών). Η Βρετανία πρέπει να επιλέξει ένα και στη συνέχεια να αποδεχθεί τις συνέπειες.

Τα επιχειρήματα για αυτή την καθαρή στάση είναι ότι προστατεύει την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. Εάν η Βρετανία διατηρήσει ορισμένα οφέλη από την ένταξη στην ΕΕ, ενώ ξεφορτώνεται πολλές από τις υποχρεώσεις της, τότε και τα 27 μέλη της ΕΕ ενδέχεται να αναζητήσουν ειδικές συμφωνίες και η ενιαία αγορά θα μπορούσε να καταρρεύσει.

Αντιθέτως, εάν η Βρετανία υποφέρει οικονομικά από το Brexit, αυτό θα ωφελήσει πραγματικά την ΕΕ. Θα υπογραμμίσει τις αρνητικές συνέπειες της αποχώρησης από την οργάνωση και θα υπονομεύσει τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα σε ολόκληρη την ήπειρο. Και οι θέσεις εργασίας και τα φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να μεταναστεύσουν από τη Βρετανία στην ΕΕ.

Η συμβιβαστική λύση στο Brexit, η δεύτερη επιλογή, θα σήμαινε την υιοθέτηση της ιδέας ότι πρέπει να υπάρξουν ειδικές ρυθμίσεις μεταξύ της Βρετανίας και της ΕΕ. Η Βρετανία δεν είναι οποιαδήποτε τρίτη χώρα. Έχει ζωτική σημασία για την ισορροπία της εξουσίας στην Ευρώπη εδώ και αιώνες. Είναι εδώ και δεκαετίες μέλος της ΕΕ. Σήμερα είναι σημαντικός εμπορικός εταίρος και στρατιωτικός σύμμαχος για τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Γι’ αυτό δεν είναι ρεαλιστικό να πούμε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως η Νορβηγία ή ο Καναδάς.

Καθώς η ΕΕ προσπαθεί να πλοηγηθεί σε μια αναδυόμενη παγκόσμια τάξη – με μια ανοδική Κίνα και με απρόβλεπτες και προστατευτικές ΗΠΑ – η στρατηγική ευθυγράμμιση της Βρετανίας του Brexit είναι αβέβαιη. Επομένως, είναι λογικό για την ΕΕ να προσπαθήσει να τραβήξει το Ηνωμένο Βασίλειο σε ένα νέο είδος «ειδικής σχέσης». Αντιθέτως, μια Βρετανία που αισθάνεται ταπεινωμένη ή φτωχοποιημένη από την ΕΕ θα μπορούσε να είναι ένας άβολος γείτονας – με τη Ρωσία ως ακραίο παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη έρχεται σε σύγκρουση με την ΕΕ.

Ορισμένοι ευρωπαίοι, και ιδιαίτερα οι γάλλοι, συμφωνούν ότι η Βρετανία θα πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό στρατηγικό ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Ωστόσο, δε δέχονται ότι αυτό έχει επιπτώσεις στην οικονομική σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ. Αυτό ακούγεται σαν μια ευρωπαϊκή εκδοχή της φοβερής «επιλογής κερασιών».

Υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους η ΕΕ θα μπορούσε να υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση όσον αφορά την οικονομική της εταιρική σχέση με τη Βρετανία – αν έκανε την πολιτική επιλογή να το πράξει. Αυτοί θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων, τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και την αμοιβαία αναγνώριση των προτύπων προϊόντων και των δημοσιονομικών κανονισμών.

Η τελική επιλογή της ΕΕ είναι να προκαλέσει μια κρίση. Εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το Brexit μπορεί να αντιστραφεί και ότι αυτό είναι προς το συμφέρον της ΕΕ (και αυτά είναι και τα δύο μεγάλα «αν»), τότε η Ευρώπη μπορεί να προσπαθήσει να επιβάλει μια πολιτική κρίση στη Βρετανία. Αυτό θα σήμαινε τήρηση σκληρής στάσης προς το παρόν, ελπίζοντας ότι οι πολιτικές ρωγμές στη Βρετανία θα διευρυνθούν και ότι η κυβέρνηση της Μέι θα καταρρεύσει.

Μια νέα διοίκηση στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να επανεξετάσει το Brexit – ειδικά αν υπήρχε μια νέα προσφορά από την ΕΕ, ίσως για την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει την ώθηση για ένα δεύτερο δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο και μια ψηφοφορία για την ανατροπή του Brexit.

Αλλά αυτή η προσέγγιση είναι επίσης επικίνδυνη. Οι κρίσεις είναι προφανώς απρόβλεπτες. Εάν η κρίση έρθει πολύ αργά στη διαδικασία, η Βρετανία θα μπορούσε απλά να βρεθεί εκτός ΕΕ χωρίς μια συμφωνία. Και είναι εξίσου πιθανό ότι ένα δεύτερο δημοψήφισμα θα οδηγήσει σε δεύτερη ψηφοφορία για έξοδο από την ΕΕ.

Υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα υπέρ και εναντίον καμία μίας από αυτές τις τρεις οδούς δράσης. Ωστόσο, το να προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχουν στρατηγικές επιλογές μπροστά στην ΕΕ δεν πρέπει να αποτελεί επιλογή. Πρόκειται απλώς για αποφυγή ευθυνών.

Σχετικα αρθρα

Τα χρήματα δεν είναι τα πάντα για τους γερμανούς εργαζομένους

admin

Financial Times: Ελληνική κρίση, ένα από τα μεγαλύτερα δράματα των αρχών του 21ου αιώνα

admin

Χάος και απελπισία με το ελληνικό ροδάκινο

admin

PwC: Η αγορά ακινήτων δεν συμβάλει, ακόμη, στην ανάπτυξη της Ελλάδας

admin

Μέρκελ: Μακρύς αποχαιρετισμός στην εξουσία;

admin

Handelsblatt: Πιθανές δυσκολίες στο ελληνικό ζήτημα από έναν συνασπισμό Τζαμάικα στη Γερμανία

admin

Όλο και λιγότεροι Γερμανοί στηρίζουν τη Μέρκελ

admin

Ποιος είναι ο πρόεδρος Τραμπ;

admin

Ο Τσίπρας πάλεψε με τη λιτότητα και έχασε…

admin

Spiegel: Η ιταλική τραγωδία

admin

Θα γκρεμίσει ο Covid την κυριαρχία του δολαρίου;

admin

ICAP: Οι κλάδοι με τις περισσότερες προσλήψεις στην Ελλάδα

admin

Οι εκλογές των ΗΠΑ και η παγκόσμια οικονομία

admin

DW: Παροχολογία ενόψει εκλογών στην Ιταλία

admin

Τουρκία: Δύο χρόνια μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα

admin

Alpha Bank : Επιτακτική είναι η ανάγκη ταχείας αποκατάστασης του ιδιωτικού χαρακτήρα των τραπεζών

admin

Οι δυναστικές διχόνοιες της Ελλάδας

admin

Ο πολιτικός κίνδυνος κινείται ανατολικά

admin