Image default
Must Read Πρώτο Θέμα

Τρία πιθανά σενάρια συγκρούσεων στη Μαύρη Θάλασσα το 2020

Ό,τι συμβαίνει στη Μαύρη Θάλασσα, δεν μένει στη Μαύρη Θάλασσα. Η θέση της περιοχής αποτελεί σταυροδρόμι που συνδέει την Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, κι αυτό είναι το σημαντικότερο πλεονέκτημά της και ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Είναι μια περιοχή που έχει την υψηλότερη πυκνότητα παρατεταμένων συγκρούσεων. Οι εμφύλιοι πόλεμοι που γίνονται αιτία για μεγάλες μεταναστευτικές ροές, συμβαίνουν εκεί κοντά. Οι δυσάρεστες προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα δημιουργούν αμέσως προβλήματα στον πυρήνα της Ευρώπης, τη Ρωσία, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή. Η ασφάλεια και η σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα είναι ζωτικής σημασίας για τα Βαλκάνια, τη Ρωσία, την Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ασία.

Καθώς ατενίζουμε το 2020, η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας αντιμετωπίζει ένα ευρύ φάσμα προκλήσεων και συγκρούσεων σε θέματα ασφάλειας. Πριν από έναν χρόνο, το στενό του Kerch ανάμεσα στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Αζόφ έγινε μάρτυρας μιας στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. Το 2014, όταν η Ρωσία προσήρτησε την Κριμαία και ξεκίνησε τον πόλεμο του Donbas, προσπάθησε να προχωρήσει μέχρι το μεγαλύτερο λιμάνι της Οδησσού. Ένα νέο αυτονομιστικό κίνημα στην Οδησσό θα μπορούσε να προκύψει ανά πάσα στιγμή. Η ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας επέτρεψε στη Μόσχα να διεκδικήσει μια ζώνη πλούσια σε ενέργεια που ανακαλύφθηκε πρόσφατα. Η Ουκρανία, το μέλος του ΝΑΤΟ Ρουμανία και η Ρωσία μοιράζονται τώρα αυτήν την περιοχή, ενώ η Ρουμανία αρχίζει να εκμεταλλεύεται τους πόρους με τη βοήθεια των δυτικών εταίρων δημιουργώντας καινούριες πιθανότητες σύγκρουσης. Λίγα χιλιόμετρα νότια, ο πόλεμος στη Συρία εξακολουθεί να συνεχίζεται με τη στρατιωτική εμπλοκή της Ρωσίας και της Τουρκίας. Η συγκρουσιακή θέση της Άγκυρας έναντι του ΝΑΤΟ και της ΕΕ αυξάνει τον κίνδυνο μιας νέας μεταναστευτικής κρίσης ευρείας κλίμακας.

Σενάριο 1ο: περιοχές φυσικού αερίου στη δυτική Μαύρη Θάλασσα

Η προσάρτηση της Κριμαίας έδωσε στη Ρωσία μια αποκλειστική οικονομική ζώνη πλούσια σε φυσικό αέριο σε θαλάσσια περιοχή. Σύμφωνα με έκθεση του Ουκρανικού Υπουργείου Ενέργειας, η Ουκρανία έχασε το 80% των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου εξαιτίας της προσάρτησης. Αυτό προκάλεσε την απόσυρση δυτικών εταιρειών ενέργειας από την πλέον αμφισβητούμενη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κριμαίας [1]. Σημαίνει επίσης ότι η Ρουμανία, μέλος του ΝΑΤΟ που επί του παρόντος εκμεταλλεύεται την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, τώρα συνορεύει de facto με τη Ρωσία στη θάλασσα. Η Ρουμανία είναι σχεδόν ανεξάρτητη ενεργειακά, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να καταστεί τοπικός ενεργειακός κόμβος για τις φτωχές σε πόρους γειτονικές χώρες της Μολδαβίας και της Ουκρανίας.

Σκεφτείτε το σενάριο σύμφωνα με το οποίο γίνεται ένα ατύχημα, όταν κάποιο ρωσικό στρατιωτικό σκάφος συγκρουστεί με ένα φρεάτιο φυσικού αερίου το οποίο εκμεταλλεύεται μια δυτική εταιρεία στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Ρουμανίας. Τα 4 μέλη του προσωπικού που βρίσκονται στο φρεάτιο για μια συνηθισμένη επιθεώρηση κατά τη στιγμή του ατυχήματος τραυματίζονται και δύο δεν επιβιώνουν μέχρι να φτάσει βοήθεια. Ένα από τα θύματα είναι Αμερικανός πολίτης.

Ο Λευκός Οίκος αντιδρά έντονα στο περιστατικό, κατηγορώντας τη Ρωσία και χαρακτηρίζοντας το περιστατικό ως «επιθετικότητα». Σαράντα οκτώ ώρες μετά το ατύχημα, διαρρέει μια αμερικανική αναφορά πληροφοριών που εκφράζει αμφιβολίες για το ότι το περιστατικό ήταν όντως ατύχημα. Η Μόσχα αντιδρά αποστέλλοντας πολλά στρατιωτικά πλοία στον χώρο του συμβάντος. Σε απάντηση, η Ρουμανία προειδοποιεί τα ρωσικά στρατεύματα να μην προσεγγίσουν τη ρουμανική ακτή της Μαύρης Θάλασσας. Επιπλέον, το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας δημοσιεύει μια λίστα με παραβιάσεις του ρουμανικού εναέριου χώρου από τη Ρωσία. Όταν τα ρωσικά και αμερικανικά πολεμικά σκάφη αντιμετωπίζουν το ένα το άλλο σε τόσο μικρή απόσταση και όλος ο κόσμος παρακολουθεί, οι ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις υποχωρούν. Η ΕΕ προτείνει μια στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας. Η προσοχή του κόσμου στρέφεται στην επόμενη κρίση.

Τι θα μπορούσε να προκύψει από ένα τέτοιο περιστατικό; Μια σταδιακά αυξανόμενη υποχώρηση των δυτικών εταιρειών από τις θαλάσσιες εξερευνήσεις, ύστερα από νέες αναλύσεις κινδύνου. Θα πρόεκυπτε μια καινούρια κατάσταση που θα τόνιζε την ανασφάλεια και την περιβαλλοντικά εχθρική φύση της θαλάσσιας εξερεύνησης, δεδομένης της καινοτομίας και της μη ανεπτυγμένης τεχνολογίας, η οποία θα απομάκρυνε τις εταιρείες ενέργειας από τις εξερευνήσεις σε τέτοιες αμφισβητούμενες περιοχές. Στη Μαύρη Θάλασσα, οι ρωσικές εταιρείες θα προσπαθήσουν να γεμίσουν το κενό, δημιουργώντας ενεργειακό μονοπώλιο και καθιστώντας έτσι αδύνατη την ενεργειακή ανεξαρτησία των μικρών χωρών της Μαύρης Θάλασσας. Εφόσον η ενεργειακή παραγωγή δεν θα προχωρεί, η ενεργειακή αυτονομία των χωρών της Μαύρης Θάλασσας καθίσταται αδύνατη κάνοντάς τις πιο ευάλωτες απέναντι στις ρωσικές πιέσεις.

Σενάριο 2ο: νέα ροή προσφύγων από τη Συρία

Ένας καινούριος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας όσον αφορά τους πρόσφυγες από τη Συρία αποτυγχάνει εξαιτίας των τουρκικών πιέσεων αλλά και της απουσίας της ηγεσίας της Γερμανίδας καγκελαρίου Angela Merkel. Ο Τούρκος Πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan πραγματοποιεί τις επανειλημμένες απειλές του να «ανοίξουν τις πύλες» σε μια μαζική εισροή προσφύγων που φεύγουν από τον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Εκατοντάδες χιλιάδες Σύριοι πρόσφυγες κατευθύνονται Δυτικά προς την Ευρώπη και μπαίνουν στη Βουλγαρία στη διαδρομή τους προς τα Βαλκάνια στη Δυτική Ευρώπη. Γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται από ένοπλες ομάδες στη Βουλγαρία, οι οποίες αρνούνται να τους αφήσουν να προχωρήσουν. Στη συνέχεια, ξεσπούν βίαιες συγκρούσεις μετατρέποντας τα νότια σύνορα της Βουλγαρίας σε πολεμική περιοχή.

Η Ρωσία υποστηρίζει οικονομικά και πρακτικά τις ένοπλες ομάδες στη Βουλγαρία με ένα ξενοφοβικό και απροκάλυπτα αντιμουσουλμανικό προφίλ. Νεαροί άνδρες από ολόκληρη την περιοχή συμμετέχουν στην προσπάθεια υπεράσπισης του «φρουρίου της Ευρώπης» από την «ισλαμική κατάκτηση». Η νοσταλγία του σοσιαλισμού, οι αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας, η άρνηση του Ολοκαυτώματος και οι αντιφιλελεύθερες πολιτικές συνέβαλαν στη δημιουργία της ιδεολογίας των «εθελοντικών συνοριακών περιπολιών». Αυτοί οι εθελοντές έχουν λάβει εκτεταμένη παραστρατιωτική εκπαίδευση σε στρατόπεδα και είναι έτοιμοι να εμποδίσουν τους πρόσφυγες από την Τουρκία να εισέλθουν στην Ευρώπη μέσω της Βουλγαρίας.

Η βία κλιμακώνεται οδηγώντας σε μαζικές συλλήψεις, ενώ ορισμένοι άοπλοι Σύριοι πρόσφυγες σκοτώνονται. Τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης υιοθετούν μια προσεκτική φιλοπροσφυγική πολιτική, αλλά το τηλεοπτικό δίκτυο RT καλύπτει τα γεγονότα καθημερινά σε ζώνη υψηλής θεαματικότητας με τίτλους όπως «Ο ορθόδοξος χριστιανικός πολιτισμός δέχεται πίεση από τη μετανάστευση των μουσουλμάνων και των εν δυνάμει τρομοκρατών» και «Οι πολίτες υπερασπίζονται τις αξίες τους». Η προηγουμένως περιορισμένη στήριξη της Ρωσίας στις βουλγαρικές ένοπλες ομάδες πολλαπλασιάζεται μέσα σε λίγες ημέρες και μηχανοκίνητες ομάδες από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και του Καυκάσου εντάσσονται στην «προστασία των χριστιανικών αξιών».

Οι εθνικιστικές αντιμουσουλμανικές ομάδες συγκεντρώνουν ισχυρή δημόσια στήριξη στη Βουλγαρία ακόμα και πέρα από την ένταξη νεαρών ανδρών από τη Ρουμανία, τη Σερβία και την Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκεί πίεση στις βουλγαρικές αρχές προκειμένου να προστατέψουν τους πρόσφυγες, αλλά οι εθνικές αρχές επιβολής του νόμου είναι ήδη υπερφορτωμένες. Το μήνυμα από τις ΗΠΑ είναι μεικτό και ασαφές. Ισχυρές μάχες ξεσπούν κατά μήκος των βουλγαροτουρκικών συνόρων.

Ύστερα από εβδομάδες βίας, αναταραχών και διεθνών διαδοχικών πολέμων, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταφέρνει να συνάψει μια νέα συμφωνία με την Τουρκία, με την οποία η Άγκυρα εδραιώνει τον έλεγχο της μεταναστευτικής ροής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από ανθρωπιστικής άποψης, η Δύση αποτυγχάνει σε δύο επίπεδα: την προστασία των προσφύγων και την απώλεια μιας σύγκρουσης αξιών ενάντια στην εθνικιστική ιδεολογία του Κρεμλίνου, υπογραμμίζοντας έτσι περαιτέρω τις αδυναμίες και τις ρήξεις στη δυτική αλληλεγγύη. Η Μαύρη Θάλασσα βυθίζεται στη στρατηγική αστάθεια σε βαθμό που το ΝΑΤΟ και τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τον κυβερνητικό έλεγχο των δικών τους εδαφών.

Σενάριο 3ο: επιπλέον επιθετικότητα της Ρωσίας απέναντι στην Ουκρανία

Η Οδησσός είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας και ένα από τα σημαντικότερα κομβικά σημεία τουρισμού και μεταφορών στη Μαύρη Θάλασσα. Τις τελευταίες 3 δεκαετίες, η Ρωσία διατηρούσε 2.500 στρατιώτες κοντά στην παγωμένη ζώνη διενέξεων στην περιοχή της Υπερδνειστερίας στη Μολδαβία. Κατά τη διάρκεια της προσάρτησης της Κριμαίας στη Ρωσία και των ένοπλων συγκρούσεων στη περιοχή Donbas το 2014, το Κρεμλίνο προσπάθησε επανειλημμένως να προκαλέσει συγκρούσεις στην Οδησσό κατηγορώντας την ουκρανική κυβέρνηση ότι απέτυχε να προστατέψει τους πολίτες ενθαρρύνοντας τις αναταραχές και τις βίαιες συγκρούσεις στέλνοντας στον θάνατο 46 ανθρώπους και προσπαθώντας να οργανώσει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Οδησσού. Η Οδησσός παρέμεινε μέρος της Ουκρανίας, αφού η Ρωσία δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την τοπική υποστήριξη. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, η Ουκρανία έκλεισε τα σύνορα της Υπερδνειστερίας και τα ρωσικά στρατεύματα που καταλάμβαναν έδαφος της Μολδαβίας χρειάστηκε να γυρίσουν μέσω του Κισινάου.

Φανταστείτε ένα σενάριο σύμφωνα με το οποίο 50 πολίτες της Οδησσού αρχίζουν να κάνουν διαδήλωση στο κέντρο της πόλης ενάντια στους νόμους της ουκρανικής κυβέρνησης για τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Μετά από λίγες ώρες, ενώνονται μαζί τους εκατοντάδες άλλοι άνθρωποι, πολλοί Ρώσοι πολίτες, και γίνονται πρώτη είδηση στο τηλεοπτικό δίκτυο RT και τα τηλεοπτικά κανάλια της Ρωσίας με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση, καθώς και σε ορισμένα ευρωπαϊκά ειδησεογραφικά δίκτυα. Οι αυτονομιστικές αρχές στο Donetsk και στο Luhansk αντιδρούν με δηλώσεις αλληλεγγύης και υποστήριξης. Στην Οδησσό, άνδρες με στολές χωρίς διακριτικά υπόσχονται να «επιβάλλουν την τάξη». Στο μεταξύ, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης επιμένουν ότι οι ουκρανικές αρχές δεν έχουν επιβάλλει την τάξη και ισχυρίζονται ότι η Ουκρανία είναι ένα «αποτυχημένο κράτος».

Δύο μέρες μετά την άφιξη των πρώτων διαδηλωτών στην Οδησσό, ο αριθμός των στρατιωτών με στολές χωρίς διακριτικά πολλαπλασιάζεται. Η διαδήλωση κρατά πλέον πάνω από 48 ώρες και οι συμμετέχοντες είναι εκατοντάδες. Οι εικόνες των πολιτών που διαμαρτύρονται για «τα δημοκρατικά δικαιώματα των μειονοτήτων» μέσα σε τρομερό κρύο και τους ντόπιους να διανέμουν τσάι εμφανίζονται στη ρωσική τηλεόραση με τίτλο «Οι ήρωες της Οδησσού». Αν και οι άνδρες με στολές χωρίς διακριτικά έχουν μπλοκάρει όλους τους κεντρικούς δρόμους έξω από την Οδησσό και αρνούνται να πραγματοποιήσουν την ουκρανική επιβολή του νόμου, αυτό καλύπτεται μόνο οριακά από τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky καλεί το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας, δηλώνει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, κινητοποιεί τις ένοπλες δυνάμεις και απευθύνει έκκληση προς τη Δύση για βοήθεια. Παράλληλα, πολεμικά πλοία από τον ρωσικό στόλο της Μαύρης Θάλασσας εμφανίζονται στις ακτές της Οδησσού. Τι θα μπορούσε να συμβεί αν γινόταν ανταλλαγή πυρών σε αυτά τα μπλόκα στους δρόμους;

Η διεθνής κοινότητα θα ήταν σε θέση να καταδικάσει αυτό το γεγονός ως ρωσική εισβολή ή να ζητήσει πρώτα να δει αδιαμφισβήτητα αποδεικτικά στοιχεία; Αν ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναλάβει την ηγεσία της Ευρώπης στις συγκρούσεις, θα μπορούσε να προτείνει διαπραγματεύσεις που θα προκαλούσαν αδιέξοδο και θα μείωναν τον έλεγχο της Ουκρανίας στην Οδησσό. Οι ΗΠΑ θα επενέβαιναν;

Συμπέρασμα

Αυτά τα 3 πιθανά σενάρια συγκρούσεων αποτελούν εύλογο κίνδυνο για τη Μαύρη Θάλασσα μέσα στο 2020. Εξετάζοντας την «ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας» σε μεσοπρόθεσμη βάση, είναι εμφανές ότι υπάρχει ένα πιο περίπλοκο φάσμα προκλήσεων. Στα Δυτικά Βαλκάνια, οι προτεινόμενες ανταλλαγές γης και το βέτο της Γαλλίας κατά της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσθέτουν περισσότερη ένταση σε μια ήδη ευάλωτη περιοχή στην καρδιά της Ευρώπης. Στον νότο, η απόκλιση της Τουρκίας από τα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ και η ανάπτυξη μιας επιθετικής στρατιωτικής στάσης και προβολής της Ρωσίας στη Μεσόγειο ρίχνουν λάδι στη φωτιά. Στα νότια σύνορα της Τουρκίας, το Ιράκ και η Συρία αναλώνονται από ανθρωπιστικές τραγωδίες. Τέλος, ρίχνοντας μια ματιά στα ανατολικά, η πρωτοβουλία της Κίνας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» επεκτείνει την επιρροή του Πεκίνου στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ευρώπη ευρύτερα. Μια αυξημένη ασφάλεια και σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα θα είναι πλέον απαραίτητη.

Προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω συγκρούσεις, οι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι φορείς χάραξης πολιτικής θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη Μαύρη Θάλασσα ως περιοχή ασφαλείας. Τουλάχιστον, θα πρέπει να διατηρηθούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η Δύση πρέπει να υποστηρίξει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και της Γεωργίας, καθώς και την πορεία τους προς τη Δύση. Για να αποφευχθεί η εξαγορά της περιοχής από την Κίνα, οι δυτικές δυνάμεις πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να προσφέρουν ευκαιρίες επένδυσης σε υποδομές ως εναλλακτικές λύσεις σε μια φτωχή και υπανάπτυκτη περιοχή, εξασφαλίζοντας παράλληλα την προβολή της τοπικής κοινής γνώμης. Τέλος, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, πρέπει να ασκηθεί πίεση για να εμποδίσει την Τουρκία να δράσει ενάντια στα συλλογικά συμφέροντα.

________________________________________

[1] Η αποκλειστική οικονομική ζώνη είναι μια θαλάσσια περιοχή μήκους 200 ναυτικών μιλίων που εκτείνεται πέρα από τα χωρικά ύδατα μιας χώρας (12 ναυτικά μίλια από την ακτή). Η ΑΟΖ είναι διεθνή ύδατα προσβάσιμα από όλες τις χώρες, όμως η εκμετάλλευση, οι διαπραγματεύσεις και η διαχείριση των φυσικών πόρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας αποτελεί αποκλειστικό δικαίωμα της χώρας στην οποία ανήκει η ΑΟΖ. Η ΑΟΖ προβλέπεται από τη Σύμβαση του 1982 των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Σχετικα αρθρα

Η Ευρώπη κινδυνεύει με ανάφλεξη

admin

Το μυστικό όπλο της Βόρειας Κορέας; Η οικονομική ανάπτυξη

admin

Alpha Bank:Ολο το στρατηγικό Σχέδιο 2020 – 2022

admin

Έχουν σειρά οι τράπεζες της Κίνας;

admin

Προσφυγικό: Ευθύνες στην Ελλάδα καταλογίζει η Τουρκία

admin

Πρόωρες εκλογές στην Αλβανία;

admin

XA:Αντανακλαστικά αντίδρασης

admin

Η έλλειψη εμπιστοσύνης απειλεί την επιστροφή της Ελλάδας

admin

Έτοιμη η Μέρκελ να συνεργαστεί με τον Μακρόν

admin

Γερμανική τορπίλη: Ερχεται το Geuro!!!

admin

Πώς θα αντιμετωπίσει η Γαλλία τους ευρωσκεπτικιστές στις Ευρωεκλογές

admin

Τι συμβαίνει με την Eurobank;

admin

ΟΤΕ: Ένας στους 10 έλληνες με οπτική ίνα το 2022 – 150.000 έως το τέλος του έτους

admin

Γερμανικός Τύπος: Αποφασιστικές μέρες για την ΠΓΔΜ

admin

Χωρίς δέσμευση ΔΝΤ δεν έρχεται η δόση …

admin

DW: Είναι ο Μακρόν η νέα Μέρκελ;

admin

Συνωστισμός στις γαλλικές διόδους προς Μ. Βρετανία

admin

Οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν τώρα λόγο να πανικοβληθούν

admin