Image default
Must Read Πρώτο Θέμα

To παράδοξο του 1 τρισ. δολαρίων

Συναισθήματα μανίας και βαθιάς οικονομικής απαισιοδοξίας συνυπάρχουν στο ίδιο περιβάλλον.

Οι μετοχές ορισμένων εταιρειών διαγράφουν αξιοσημείωτη πορεία. Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές: η Alphabet Inc. – η μητρική εταιρεία της Google – είναι πλέον η τρίτη εταιρεία αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων στη χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση μαζί με τη Microsoft Corp. και την Apple Inc.

Η Amazon.com Inc. θα ακολουθήσει σύντομα, ενώ η Tesla Inc. έχει πλέον αξία πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή διπλάσια από τη General Motors Co., την επόμενη μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία των ΗΠΑ. Τέλος, το Netflix Inc., παρά το γεγονός ότι δαπάνησε τεράστια χρηματικά ποσά και αντιμετώπιζε ολοένα και μεγαλύτερο ανταγωνισμό, μόλις πρόσφατα είχε το κορυφαίο του αποτέλεσμα στις αγορές σε διάστημα μεγαλύτερο από 12 μήνες.

Κάτι τέτοιο φαίνεται σαν την τελική νίκη για τις εντυπωσιακές «μετοχές FAANG», το γνωστό ακρωνύμιο για την ελίτ ομάδα των κολοσσών του διαδικτύου που έχουν μονοπωλιακά κέρδη στις αγορές. Αυτό βέβαια ξυπνά δυσάρεστες αναμνήσεις από την τελευταία άνοδο των αποθεμάτων dot-com πριν από 20 χρόνια. Το μόνο που χρειάστηκε ήταν η διαπίστωση στο Νταβός ότι ο κύκλος ανόδου και πτώσης ολοκληρώθηκε προκειμένου να προκληθούν νέες προβλέψεις για μια επερχόμενη κορύφωση της αγοράς.

Πάντως, εξαιτίας ενός πραγματικά ενδιαφέροντος ισχυρισμού ότι δεν πάνε όλα καλά στα χρηματιστήρια, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά σε μερικά πολύ λιγότερο λαμπερά ονόματα. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει ότι τα επώνυμα καταναλωτικά προϊόντα της Nestle SA και της Procter & Gamble Co. έχουν ξεπεράσει κατά κάποιον τρόπο τον δείκτη NYSE Fang + κατά τη διάρκεια των 2 τελευταίων ετών:

Ορισμένες ενδείξεις στον πίνακα είναι έτσι όπως θα έπρεπε. Παρουσιάζω τη Nestle σε όρους εγχωρίου νομίσματος: βρίσκεται ελαφρώς πιο πίσω από τις μετοχές FAANG σε δολάρια. Το χρονικό διάστημα των 2 ετών καταγράφει μια πρώιμη περίοδο όταν τα πιο δημοφιλή τεχνολογικά προϊόντα ακολουθούσαν μια πολύ καλή πορεία. Αν είχαν ξεκινήσει λίγο νωρίτερα, θα βρίσκονταν πίσω στο προβάδισμα. Όπως είναι φανερό από το διάγραμμα, οι μετοχές FAANG σήμερα αυξάνονται πολύ πιο γρήγορα.

Ακόμη όμως κι αν ισχύουν όλα αυτά, κάτι σημαντικό βρίσκεται σε εξέλιξη. Το ράλι των κολοσσών καταναλωτικών προϊόντων οφείλεται στην απότομη αύξηση της αξίας τους τα τελευταία 2 χρόνια. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που έκαναν ανταλλαγές με το ίδιο πολλαπλάσιο της λογιστικής τους αξίας και τον δείκτη S&P 500. Τώρα η αξία τους είναι μεγαλύτερη.

Υπάρχουν και ορισμένες αδιάφορες και με μικρό όνομα εταιρείες υψηλής ποιότητας, οι οποίες έχουν πολύ καλή πορεία σήμερα. Γενικά, όταν οι επενδυτές επενδύουν πολλά χρήματα στην ποιότητα, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η ανάπτυξη και η ασφάλεια είναι χαμηλές. Σε περιόδους ανάκαμψης, οι εταιρείες αξίας – οι οποίες έχουν ήδη χαμηλή αξιολόγηση – θεωρείται ότι προσφέρουν κάποια ασφάλεια. Οι μετοχές που ξεκινούν με μικρότερη αξία είναι λιγότερο πιθανό να πέσουν. Επί του παρόντος όμως, οι άνθρωποι δεν βλέπουν τα πράγματα έτσι. Όπως προκύπτει ξεκάθαρα από το ακόλουθο διάγραμμα από την Societe Generale SA, τα τελευταία 2 χρόνια έχουν δείξει ιδιαίτερη προθυμία να δαπανήσουν χρήματα στην ποιότητα και όχι στην αξία. Η ποιότητα σπάνια ήταν τόσο ακριβή και η αξία σπάνια ήταν τόσο φθηνή:

Μια τόσο μεγάλη ανομοιομορφία είναι συνήθως αποτέλεσμα κακών οικονομικών περιόδων, όπως φαίνεται από τη σύγκριση της διαφοράς ανάμεσα στην αξιολόγηση της ποιότητας και των μετοχών αξίας με τα συνολικά δεδομένα της έρευνας PMI για τη βιομηχανία:

Ένα περιβάλλον με τέτοια ποιότητα δεν είναι ακριβώς το πιο κατάλληλο για να εκτοξευτούν οι τιμές εταιρειών όπως η Tesla και η Netflix. Κι όμως αυτό συνέβη. Εν τω μεταξύ, η χρηματιστηριακή αγορά αναπτύσσεται λιγότερο. Σε γενικές γραμμές, το φαινόμενο του μεγέθους σημαίνει ότι τα «μικρά χαρτιά» (small caps) θα πρέπει να αναμένεται να χτυπήσουν τα «βαριά χαρτιά» (mega caps), των οποίων η ανάπτυξη ακολουθεί. Επίσης, ένας δείκτης S&P 500 ίσης βαρύτητας στον οποίο κάθε μετοχή μετράει 0,2%, θα έπρεπε να μπορεί να χτυπήσει έναν κανονικό δείκτη κεφαλαιοποίησης αγοράς, στον οποίο κυριαρχούν οι FAANG. Όμως, τα τελευταία 5 χρόνια παρατηρείται σταθερή συρρίκνωση. Ο δείκτης μικρής κεφαλαιοποίησης Russell 2000 πέφτει όλο και περισσότερο πίσω από τον δείκτη μεγάλης κεφαλαιοποίησης Top 50, ενώ ο ισοδύναμος δείκτης S&P χάνει σταθερά έδαφος:

Όλα τα παραπάνω είναι ανησυχητικά. Τα συμπτώματα μανίας και βαθιάς οικονομικής απαισιοδοξίας συνυπάρχουν στην ίδια αγορά. Πολλές μετοχές βρίσκονται στη δική τους αγορά, μακριά βέβαια από τα υψηλά τους στάνταρτ, αλλά μια πραγματικά αναπτυσσόμενη εταιρεία ή μια πραγματικά αξιόπιστη εταιρεία υψηλής ποιότητας επί του παρόντος είναι απαγορευτικά δαπανηρή.

Πάντως, υπάρχει τουλάχιστον ένας λόγος για τον οποίο οι «ποιοτικές» εταιρείες χαρακτηρίζονται έτσι. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου τετάρτου του αιώνα, με όρους δολαρίου, η φερέγγυα Nestle έχει κάπως χτυπήσει τον δείκτη S&P 500, και ακόμη και τον αξιοσημείωτο τομέα τεχνολογίας των ΗΠΑ.

Πρόκειται πράγματι για μια εταιρεία υψηλής ποιότητας. Αλλά είναι κρίμα που τώρα πρέπει να πληρώσετε ακριβά για να αγοράσετε τις μετοχές της.

Η διάσημη γειτονιά του Minsky

Θέλω να ευχαριστήσω όλους όσους έκαναν ερωτήσεις στην online συζήτηση της Πέμπτης με θέμα τον οικονομολόγο Hyman Minsky και τη θεωρία του, σύμφωνα με την οποία η σταθερότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές οδηγεί αναπόφευκτα σε αστάθεια. Δυστυχώς, λόγω τεχνικών προβλημάτων, δεν μπορώ ακόμα να ανεβάσω το αρχείο.

Ωστόσο, θέλω να μοιραστώ μαζί σας μερικές επιπλέον λεπτομέρειες σχετικά με τον Minsky. Δεν ήξερα προηγουμένως ότι ο Minsky ήταν γιος Μενσεβίκων, οι οποίοι μετακόμισαν στις ΗΠΑ φεύγοντας από τη Λευκορωσία μετά τη Ρωσική Επανάσταση. Ίσως να μην προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι προτάσεις του όσον αφορά τα δεινά του καπιταλισμού φαίνονταν σε πολλούς σε απαράδεκτο βαθμό αριστερές.

Ήξερα ήδη ότι ήταν βοηθός διδασκαλίας του Joseph Schumpeter – γνωστός για την εξήγηση του όρου «δημιουργική καταστροφή» – ενώ βρισκόταν στο Harvard. Τώρα όμως  ανακαλύπτω ότι είχε πολύ γνωστές παρέες στο σχολείο του. Όπως και πολλοί Εβραίοι μετανάστες ανάμεσα στους πολέμους, εγκαταστάθηκε στη γειτονιά Washington Heights, προάστιο του Manhattan, και πήγε στο σχολείο George Washington. Η κοινότητα των μεταναστών πρέπει να είχε δημιουργήσει μια αρκετά διανοούμενη ατμόσφαιρα. Όσο βρισκόταν εκεί, συναναστράφηκε με τον Henry Kaufman, τον διάσημο «Doctor Doom» των Salomon Brothers που προέβλεψε τον πληθωρισμό και τις αυξανόμενες αποδόσεις των ομολόγων της δεκαετίας του ‘70. Ακόμη, με τον πρώην Υπουργό Εξωτερικών Henry Kissinger και τον Alan Greenspan, ο οποίος υπήρξε για πολλά χρόνια πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Όλων αυτών οι πολιτικές τακτικές ήταν σχεδόν αντίθετες από αυτές που πρότεινε ο Minsky.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι προήλθαν από μετανάστες, έζησαν την Παγκόσμια Οικονομική Ύφεση του ‘30 όταν ήταν νέοι και είχαν το προνόμιο να ζήσουν στην εφηβεία τους σε ένα εξαιρετικό πνευματικό περιβάλλον. Υπάρχει άραγε κάπου και τώρα μια παρόμοια ομάδα νεαρών διανοουμένων που διαμορφώθηκε από τον κόσμο της χρηματοπιστωτικής κρίσης και από την ολοένα και πιο πολωμένη κοινωνία που ακολούθησε ως συνέπεια; Και ποιές ιδέες μπορούν να βρουν για να αλλάξουν τον κόσμο;

Αμφιβάλλω για το ότι η ομάδα αυτή μπορεί να βρίσκεται στην Washington Heights, τη γειτονιά που ζω τώρα. Έχει αλλάξει από τον πόλεμο, επήλθε σημαντική παρακμή και στη συνέχεια υπήρξε ανάκαμψη, ενώ το σχολείο George Washington έγινε κέντρο εκπαίδευσης για τους παίκτες του μπέιζμπολ, συμπεριλαμβανομένου του Rod Carew που τώρα βρίσκεται στο πάνθεον, και του Manny Ramirez, που θα τον είχε ακολουθήσει σίγουρα αν δεν είχε βρεθεί θετικός σε έλεγχο ουσιών στο τέλος της καριέρας του. Σήμερα, ο πιο γνωστός γείτονάς μου είναι ο Lin-Manuel Miranda που συνέθεσε το θεατρικό έργο «Hamilton». Το μιούζικαλ για τη γειτονιά μας, με τίτλο «In the Heights», βγαίνει το ερχόμενο καλοκαίρι. Με λίγη τύχη, η γειτονιά μας θα ξαναβρεί τη θέση της στον χάρτη. Μια πνευματική δημιουργική καταστροφή στη γειτονιά μοιάζει να συνεχίζεται. Αμφιβάλλω όμως ότι θα υπάρξει ξανά μια ομάδα νεαρών Minsky, Kaufman, Kissinger και Greenspan όπου όλοι θα έχουν πολύ διαφορετικές ιδέες για το πώς θα αλλάξουν τον κόσμο.

Σχετικα αρθρα

Είναι ο Covid-19 το τελος της Ευρώπης;

admin

Η Ευρώπη φοβάται τον Τραμπ, όμως θα της ταίριαζε τέλεια

admin

Διογκώνεται το δημόσιο έλλειμμα στην Ιταλία

admin

Όταν ο Σόιμπλε φλέρταρε με την καγκελαρία

admin

Οι Γερμανοί προτιμούν το φθηνό

admin

Η Γερμανία χρειάζεται έναν παγκόσμιο ρόλο που να ταιριάζει στο μέγεθός της

admin

Σε ποιους τομείς θα επενδύει το νέο Επενδυτικό Ταμείο

admin

Ο κίνδυνος μιας αδύναμης Ευρώπης

admin

Γιατί το TIME επέλεξε την Άνγκελα Μέρκελ ως πρόσωπο της χρονιάς

admin

Επικίνδυνη για την Ευρώπη η γερμανική πολιτική κρίση

admin

Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ δοκιμάζει το δυτικό δημοκρατικό μοντέλο

admin

Αντίδραση στο Χ.Α. (+1,10%), σε μια πολύ νευρική συνεδρίαση-Στο +1,44% οι τράπεζες

admin

Brexit, Trump, Γαλλία: Θα τριτώσει το κακό;

admin

Ποιοι κυβερνούν την Ευρώπη

admin

Τα βρίσκουν Μέρκελ-Λαγκάρντ για την Ελλάδα;

admin

Σχεδόν έτοιμο το σχέδιο για έξοδο στις αγορές

admin

Ολες οι αλλαγές του νομοσχεδίου για την 2η αξιολόγηση

admin

Οι τράπεζες σπεύδουν στην αγορά ομολόγων πριν από την άνοδο των επιτοκίων

admin