Image default
Must Read Πρώτο Θέμα

Πώς μπορεί η Ευρώπη να ζήσει με την Κίνα

Jonathan Bartlett illustration for Foreign Policy

Με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείπουν τη μια παγκόσμια δέσμευση μετά την άλλη, η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει τη δική της στρατηγική για τη διαχείριση της γεωπολιτικής ανόδου της Κίνας. Η καλύτερη προσέγγιση θα είναι η επίτευξη ισορροπίας –που υποστηρίζεται από τον ρεαλισμό– μεταξύ εμπλοκής και ανταγωνισμού.

Σε μια εποχή αυξανόμενης έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει ακόμη περιθώριο ελιγμών για την επιδίωξη των δικών της συμφερόντων; Αυτό θα είναι βασικό ερώτημα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ τα επόμενα χρόνια.

Η κινεζoαμερικανική σύγκρουση έχει ήδη γίνει κεντρικό ζήτημα πριν από τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο, επειδή η διοίκηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει αποφασίσει σαφώς ότι η κατάτμηση της Κίνας είναι ένας τρόπος να αποσπάσει την προσοχή από τις δικές της αποτυχίες.

Αλλά ακόμα κι αν ο Τραμπ χάσει τον υποτιθέμενο αμφισβητή του, Τζο Μπάιντεν, η διμερής αντιπαράθεση θα συνεχίσει να κλιμακώνεται. Στο πλαίσιο των πολιτικών και εξωτερικών πολιτικών των ΗΠΑ, η ενεργή αναζήτηση τρόπων περιορισμού, διακοπής ή ακόμη και αντιστροφής της γεωπολιτικής άνοδoy της Κίνας είναι μια διμερής επιδίωξη.

Ωστόσο, ακόμη και με τις πιο επιθετικές πολιτικές, είναι αμφίβολο ότι οι ΗΠΑ – ή οποιοσδήποτε άλλος – θα μπορούσε να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ της Κίνας (προσαρμοσμένο για την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης) είναι περίπου το ένα τρίτο του αντίστοιχου των ΗΠΑ ή των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Όμως, όσον αφορά το συνολικό μέγεθος της οικονομίας της, πλησιάζει γρήγορα τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει με βεβαιότητα πώς θα ξεδιπλωθεί η οικονομική ιστορία της Κίνας τις επόμενες δεκαετίες. Ωστόσο, οι τρέχουσες τάσεις δείχνουν ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται πολύ πιο γρήγορα από τις ΗΠΑ ή την ΕΕ. Εάν μπορεί να καλύψει ακόμη και το μισό χάσμα του κατά κεφαλήν ΑΕΠ με την Ταϊβάν, η οικονομία της θα αυξηθεί (κατά ελάχιστο πληθυσμό) σε διπλάσιο μέγεθος από τις οικονομίες των ΗΠΑ ή της ΕΕ.

Παρά την πανδημία COVID-19, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα αμφότερα αναμένουν ότι η οικονομία της Κίνας θα σημειώσει θετική ανάπτυξη φέτος. Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη βιώνουν και οι δύο μια βαθιά ύφεση, χωρίς τέλος.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η πανδημία θα αυξήσει περαιτέρω το σχετικό βάρος της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία.

Με τη γήρανση του πληθυσμού, έναν τεράστιο, ζημιογόνο κρατικό τομέα και το αυξανόμενο χρέος, η Κίνα θα αντιμετωπίσει ισχυρά οικονομικά εμπόδια τα επόμενα χρόνια, ειδικά εάν η διαρθρωτική μεταρρύθμιση εξακολουθεί να κατατάσσεται χαμηλά στον κατάλογο προτεραιοτήτων του Κινέζου Προέδρου Xi Jinping.

Το πολιτικό σύστημα της Κίνας είναι δυστυχώς ακατάλληλο για τη διαχείριση μιας σύγχρονης κοινωνίας. Πριν πεθάνει από το COVID-19, ο Λι Wenliang, ο γιατρός με έδρα το Γουχάν, ο οποίος σιγήθηκε αφού προσπάθησε να κρουσει  τον συναγερμό για το ξέσπασμα του κοροναϊού, επεσήμανε ότι «μια υγιής κοινωνία δεν πρέπει να έχει μόνο μία φωνή». Με αυτό το απρόσιτο πρότυπο, το κινεζικό πολιτικό σύστημα είναι πράγματι σε κακή υγεία. Θα παραμείνει ευπαθές σε όλα τα είδη νοσηρών και απρόβλεπτων ασθενειών.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Κίνα θα είναι όλο και πιο σημαντικό μέρος της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα χρόνια. Η διευρυμένη παρουσία του θα φέρει νέες προκλήσεις για όλους, αλλά ιδιαίτερα για τους Ευρωπαίους. Επειδή η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις ΗΠΑ ως αξιόπιστος, ομοειδής εταίρος, θα πρέπει να αναπτύξει τη δική της προσέγγιση.

Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική προς την Κίνα πρέπει να βασίζεται σε δύο πυλώνες. Από τη μία πλευρά, η δέσμευση σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος μπορεί και πρέπει να συνεχιστεί. Η Κίνα αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Επειδή ένας από τους κύριους στόχους πολιτικής της Ευρώπης είναι τώρα η μετάβαση της πράσινης ενέργειας – επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών έως το 2050 – η απόρριψη του διαλόγου με την Κίνα δεν είναι επιλογή.

Το ίδιο ισχύει και για άλλα υπερεθνικά ζητήματα όπως το εμπόριο και η δημόσια υγεία. Τόσο η Ευρώπη όσο και η Κίνα έχουν έντονο ενδιαφέρον για τη διατήρηση του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος, και αυτό θα απαιτήσει συνεργασία για τη μεταρρύθμιση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΕ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας είναι βαθιά αντιπαραγωγική και επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ΕΕ για τη μεταρρύθμιση και την ενίσχυση αυτών των απαραίτητων φορέων. Η τελευταία Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας του ΠΟΥ έδειξε ότι η ΕΕ μπορεί πράγματι να διαδραματίσει σημαντικό, εποικοδομητικό ρόλο από την άποψη αυτή, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ συνεχίζουν να περιθωριοποιούνται.

Από την άλλη πλευρά, η ΕΕ βλέπει όλο και περισσότερο την Κίνα ως «συστημικό αντίπαλο» του οποίου οι αξίες και τα συμφέροντα αναπόφευκτα θα συγκρούονται με τα δική της. Υπάρχει σαφώς η ανάγκη για ισχυρότερους μηχανισμούς για τον έλεγχο των κινεζικών επενδύσεων σε ευαίσθητους ευρωπαϊκούς τομείς και για τη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των κινεζικών κρατικών επιδοτήσεων.

Σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, οι ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι διπλωμάτες θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για να διασφαλίσουν ότι η Κίνα τηρεί τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη αρχίζει να κινείται εναντίον της Κίνας και ότι αυτό θα έχει αντίκτυπο στην πολιτική. Με το κινεζικό καθεστώς να καταστρέφει το Χονγκ Κονγκ, να απειλεί την Ταϊβάν και να διατηρεί την καταστολή του στο Σιντζιάνγκ και σε άλλες περιοχές, θα γίνει πολύ πιο δύσκολο για χώρες όπως η Ουγγαρία να μπλοκάρουν τις ενέργειες της ΕΕ για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου στην Κίνα.

Καθήκον της ΕΕ θα είναι η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ αυτών των δύο πυλώνων. Αν και η Ευρώπη θα παραμείνει μαζί με τις ΗΠΑ σε πολλά θέματα, δεν θα εγκαταλείψει τη δέσμευσή της με την Κίνα σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Και ενώ οι Ευρωπαίοι πρέπει να είναι ρεαλιστές για την αυξανόμενη ικανότητα της Κίνας να ρίχνει το βάρος της στην παγκόσμια σκηνή, οι ηγέτες της Κίνας θα έπρεπε να παραμείνουν ρεαλιστές. Μια βίαιη καταστολή στο Χονγκ Κονγκ θα αναγκάσει την ΕΕ να ακολουθήσει πολύ πιο σκληρή γραμμή όταν σχεδιάζει τη νέα στρατηγική της προσέγγιση.

CARL BILDT

Carl Bildt was Sweden’s foreign minister from 2006 to 2014 and Prime Minister from 1991 to 1994, when he negotiated Sweden’s EU accession. A renowned international diplomat, he served as EU Special Envoy to the Former Yugoslavia, High Representative for Bosnia and Herzegovina, UN Special Envoy to the Balkans, and Co-Chairman of the Dayton Peace Conference. He is Co-Chair of the European Council on Foreign Relations. 

Σχετικα αρθρα

Τα ελληνικά ομόλογα τιμωρούνται από τους επενδυτές

admin

Αδύναμα κράτη, φτωχές χώρες

admin

Το μεγάλο (;) «μπάμ» της Apple στην αγορά περιεχομένου

admin

Κρίση ελληνικού ασφαλιστικού: η τελευταία πράξη της ελληνικής τραγωδίας;

admin

Γερμανικός Τύπος: Η Οδύσσεια του χρέους συνεχίζεται

admin

«Μάχη» για την καρέκλα του Eurogroup!

admin

Αναλυτικός οδηγός για εξωδικαστικό και 120 δόσεις

admin

Το Χ.Α., τα λομπάκια και το φούσκωμα των αποτιμήσεων

admin

Επιχειρηματικές συνέργειες σε Ελλάδα και Γερμανία

admin

Oι αγορές ψάχνουν για ρευστότητα

admin

Κ. Μίχαλος: “Οι προσδοκίες για το 2017”

admin

500.000 νέοι εγκατέλειψαν την χώρα..

admin

Περιμένοντας τους τροϊκανούς….

admin

ΤΡ.ΠΕΙΡΑΙΩΣ:€146 εκατ. κέρδη προ φόρων το 9μηνο 2019

admin

Παραμένουν επιφυλακτικοί οι έλληνες αποταμιευτές

admin

Στο στόχαστρο της κυβέρνησης οι ελεύθεροι επαγγελματίες

admin

Τι θα προκαλέσει στην οικονομία της ΕΕ ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ

admin

H Ευρώπη και ο γρίφος Ερντογάν

admin