Image default
Ανάλυση Οικονομία Πρώτο Θέμα

Πανδημική Κρίση και Τουρισμός:Οικονομικός Αντίκτυπος & Προοπτικές

Η πτώση των τουριστικών αφίξεων το 2020 εκτιμάται σε 74%, παγκοσμίως και σε 70%, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (United Nations World Tourism Organisation, World Tourism Barometer, January 2021), καθιστώντας το 2020 το χειρότερο έτος για τον τουρισμό τα τελευταία 30 χρόνια. Σύμφωνα με τα προσφάτως δημοσιευμένα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η πτώση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης στην Ελλάδα, κατά το προηγούμενο έτος, υπερέβη αισθητά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς διαμορφώθηκε σε 76,5%, σε ετήσια βάση. Το δεύτερο, σφοδρότερο κύμα της πανδημίας, το περασμένο φθινόπωρο, οδήγησε σε παράταση της επιβολής των ταξιδιωτικών περιορισμών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με αποτέλεσμα η ταξιδιωτική κίνηση να διατηρηθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, μέχρι το τέλος του 2020. Οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες επηρεάστηκαν δυσανάλογα από την πανδημία, σε σχέση με άλλους κλάδους, με συνέπεια, στις χώρες που εξαρτώνται από τον τουρισμό, όπως η Ελλάδα, η οικονομική δραστηριότητα να υποστεί μεγάλο πλήγμα, το 2020 (Γράφημα 1).

Στο Γράφημα 1, στον κάθετο άξονα, μετρούνται οι εκτιμώμενες απώλειες σε όρους ΑΕΠ, για τις χώρες του ΟΟΣΑ, σε σχέση με τις συνθήκες που επικρατούσαν πριν την εξάπλωση της πανδημίας Covid-19.

Συγκεκριμένα, ο δείκτης αυτός απεικονίζει τη μεταβολή των προβλέψεων του ΟΟΣΑ, για το ΑΕΠ του 2020, των επιλεγμένων χωρών, μεταξύ Νοεμβρίου 2019 και Δεκεμβρίου 2020. Ουσιαστικά, συνιστά ένα δείκτη του αντικτύπου που είχε η πανδημική κρίση στις επιμέρους οικονομίες. Όσο υψηλότερος ήταν ο δείκτης, τόσο μικρότερη ήταν η πραγματική (effective) απώλεια εθνικού προϊόντος και, συνεπώς, τόσο περισσότερο ανθεκτική ήταν η οικονομία. Στον οριζόντιο άξονα του γραφήματος, παρουσιάζεται η συνολική συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ, το 2019 (World Travel & Tourism Council-WTTC), η οποία, εκτός από την άμεση συμβολή του κλάδου, περιλαμβάνει, επιπλέον, την έμμεση αλλά και την επαγόμενη (ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, δαπάνες για την αγορά προϊόντων-υπηρεσιών, δαπάνες απασχολούμενων του κλάδου). Η σχέση μεταξύ των δύο μεγεθών είναι αρνητική και, ως εκ τούτου, υποδηλώνει τη σημασία που είχε ο βαθμός εξάρτησης από τον τουρισμό, στην τρέχουσα υγειονομική κρίση, η οποία, λόγω των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης που επιβλήθηκαν, έχει επηρεάσει σημαντικά τις μετακινήσεις αλλά και τους κλάδους που βασίζονται στην κοινωνική συναναστροφή. Συμπερασματικά, όπως παρατηρείται στο γράφημα, οι χώρες, στις οποίες η συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ είναι συγκριτικά υψηλότερη, αναμένεται να έχουν τις μεγαλύτερες απώλειες σε σχέση με τις αναμενόμενες επιδόσεις (με βάση τη φάση του οικονομικού κύκλου που βρισκόταν κάθε οικονομία σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ) σε όρους ΑΕΠ, το 2020.

Συγκεκριμένα, η πρόβλεψη του ΟΟΣΑ για το ΑΕΠ της Ελλάδας, τον Νοέμβριο 2019, ήταν ότι θα αυξηθεί κατά 2,1%, το 2020, ενώ, περίπου ένα χρόνο αργότερα (Δεκέμβριος 2020) και ενώ η πανδημία Covid-19 βρισκόταν σε εξέλιξη, ο ίδιος οργανισμός προέβλεψε ύφεση της τάξης του 10,1%, για το ίδιο έτος. Σημειώθηκε, επομένως, επιδείνωση της πρόβλεψης, κατά 12,2 μονάδες, εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόστηκαν, κατά τη διάρκεια του έτους, στην οικονομική δραστηριότητα, με σκοπό τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας. Το γεγονός αυτό αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην υψηλή εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από τον τουρισμό, η οποία εκτιμάται σε άνω του 20% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα προ της πανδημίας στοιχεία του WTTC (2019).

Εκτός από τις μεγαλύτερες απώλειες, σε όρους ΑΕΠ, ο βαθμός ευαισθησίας της ελληνικής οικονομίας και του ελληνικού τουρισμού στην πανδημική κρίση του 2020 αντανακλάται και στις εξωτερικές συναλλαγές της χώρας μας. Όπως παρατηρείται στο Γράφημα 2, οι εισπράξεις από υπηρεσίες διαμορφώθηκαν, το 2020, σε Ευρώ 22,7 δισ., σημειώνοντας πτώση, σε ετήσια βάση, κατά 43,5%, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις μειώθηκαν κατακόρυφα, σε Ευρώ 4,3 δισ., από Ευρώ 18,2 δισ., το 2019 (-76,5%, σε ετήσια βάση). Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αποτελούσαν, τα προηγούμενα χρόνια, σημαντικό μέρος των εισπράξεων από υπηρεσίες (44%, κατά μέσο όρο, τη χρονική περίοδο 2015-2019) και είχαν ως αποτέλεσμα το μετριασμό του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο στη χώρα μας κατά βάση προέρχεται από το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Συγκεκριμένα, οι εισπράξεις από ταξιδιωτικές υπηρεσίες κάλυψαν, κατά μέσο όρο, από το 2015, έως και το 2019, το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών κατά 76% (κόκκινη γραμμή, Γράφημα 2). Το 2020, ωστόσο, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε μόλις 19% των εισπράξεων από υπηρεσίες, ενώ κάλυψαν το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου κατά 23%. Το τελευταίο οφείλεται, επιπρόσθετα, στη συρρίκνωση του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών κατά 18,9%, καθώς η πανδημία επέφερε μείωση των εξαγωγών αγαθών κατά 10,9% αλλά και πτώση των εισαγωγών αγαθών, με εντονότερο ρυθμό, κατά 14,2%.

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση στη χώρα μας σημείωσε σημαντική άνοδο, τη δεκαετία 2010-2019, με τους επισκέπτες να έχουν υπερδιπλασιαστεί στο διάστημα αυτό (34 εκατ. το 2019, από 15 εκατ. το 2010). Η πανδημική κρίση, ωστόσο, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, ανέκοψε την ανοδική πορεία του αριθμού των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα, ο οποίος υποχώρησε κατά 76,5%, το 2020, σε ετήσια βάση (Γράφημα 3α), εξαιτίας των περιορισμών που τέθηκαν σε ισχύ στις μετακινήσεις και στην οικονομική δραστηριότητα (τοπικά lockdowns) αλλά και του φόβου επιμόλυνσης από τον κορωνοϊό που απέτρεψε αρκετούς τουρίστες να πραγματοποιήσουν ταξίδια το 2020. Επιπρόσθετα, παρά το γεγονός ότι η άνοδος των τουριστικών αφίξεων στην Ελλάδα, τα προηγούμενα χρόνια, ήταν, κατά μέσο όρο, εντονότερη σε σύγκριση με την Ευρώπη (Γράφημα 3α), η πτώση των αφίξεων στις ευρωπαϊκές χώρες, συνολικά το 2020, ήταν ηπιότερη (-70%, σε ετήσια βάση, UNTWO). Σε αυτό οδήγησε, μεταξύ άλλων, η έντονη εξάρτηση της εισερχόμενης τουριστικής κίνησης στην Ελλάδα από τις αεροπορικές μεταφορές, γεγονός που παρατηρήθηκε και σε άλλες χώρες, με παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως η Μάλτα (-76,1%, σε ετήσια βάση, το 2020, National Statistical Office Malta) και η Κύπρος (-84,1%, αντίστοιχα, Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας). Σημειώνεται ότι, το 2020 συνολικά, η κίνηση των επιβατών μειώθηκε κατά 66%, σε ετήσια βάση, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη πτώση στην ιστορία των αερομεταφορών (στοιχεία IATA).

Ως αποτέλεσμα, μόλις 7,4 εκατ. ξένοι τουρίστες επισκέφτηκαν την Ελλάδα, το 2020, με την ταξιδιωτική κίνηση να κορυφώνεται, στο διάστημα Ιουλίου-Οκτωβρίου (67% επί των συνολικών αφίξεων για το έτος, Γράφημα 3β). Το εποχικό πρότυπο των τουριστικών αφίξεων ελαφρώς διαφοροποιήθηκε, το 2020, σε σύγκριση με τα προηγούμενα δύο έτη, όπως παρατηρείται στο γράφημα, εξαιτίας της καθυστερημένης έναρξης της τουριστικής περιόδου. Το 2018 και το 2019 αλλά και τα προηγούμενα έτη, η τουριστική περίοδος ξεκινούσε ήδη από τον Απρίλιο, ή τον Μάιο. Υπενθυμίζεται ότι η άρση των περιοριστικών μέτρων του πρώτου lockdown ξεκίνησε σταδιακά για τον κλάδο του τουρισμού, τον Ιούνιο 2020.

Αξίζει, επιπλέον, να σημειωθεί ότι η Ελληνική Κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή ειδικά μέτρα για τη στήριξη του κλάδου του τουρισμού, όπως την επέκταση του δικαιώματος αναστολής σύμβασης εργασίας και της μείωσης του ενοικίου για τις επιχειρήσεις του τουρισμού, για μεγαλύτερο διάστημα εντός του 2020, σε σύγκριση με τους λοιπούς κλάδους, την ενίσχυση των εποχικά απασχολούμενων (αποζημίωση ειδικού σκοπού) και την ένταξή τους στο πρόγραμμα «Συν-εργασία», για την προστασία των θέσεων απασχόλησης, τη μείωση των συντελεστών ΦΠΑ στις μεταφορές, τον καφέ, τα μη αλκοολούχα ποτά και το τουριστικό πακέτο κ.λπ. Επιπρόσθετα, στις αρχές του τρέχοντος μηνός, ανακοινώθηκε ότι θα χορηγηθεί ειδική οικονομική ενίσχυση για επιχειρήσεις-εργοδότες ξενοδοχειακών καταλυμάτων δωδεκάμηνης λειτουργίας, με περισσότερους από 50 εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης που έχουν πληγεί σοβαρά από τις συνέπειες της πανδημίας Covid-19 και πρόκειται να υλοποιήσουν επενδυτικό σχέδιο αναμόρφωσης, ή/και ενεργειακής αναβάθμισης των κτιριακών εγκαταστάσεών τους, με σκοπό τη διατήρηση των θέσεων εργασίας και τη δημιουργία νέων.

Προοπτικές και Κίνδυνοι του Τουριστικού Κλάδου στην Ελλάδα το 2021

Παρά τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι ευρωπαϊκές χώρες ως προς τη διανομή των εμβολίων, το 2021,η επιτάχυνση και η αποτελεσματικότητα των εμβολιαστικών προγραμμάτων, σε συνδυασμό με άλλες στρατηγικές (αυστηρότερα πρωτόκολλα υγείας, αύξηση των rapid tests), αναμένεται να οδηγήσουν σε σταδιακή χαλάρωση των ταξιδιωτικών περιορισμών, βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και ήπια ανάκαμψη του τουρισμού, κυρίως από το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.

Οι προοπτικές για τον κλάδο του τουρισμού, το 2021, είναι ευνοϊκότερες, σε σύγκριση με το 2020. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ταξιδίων (“Monitoring Sentiment for Domestic and IntraEuropean Travel”, European Travel Commission, January 2021), που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Ευρωπαίων πολιτών, το 54% των ερωτηθέντων σκοπεύουν να ταξιδέψουν εντός των επόμενων έξι μηνών, είτε στο εσωτερικό της χώρας τους, είτε σε κάποιον άλλον ευρωπαϊκό προορισμό. Αυτό το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει μια «εν αναμονή» ζήτηση από την πλευρά των καταναλωτών. Η διασφάλιση ασφαλών ταξιδιών θα πρέπει να καταστεί προτεραιότητα, καθώς η ίδια έρευνα δείχνει ότι το 69% περίπου των ερωτηθέντων αισθάνονται ασφαλείς για να απολαύσουν το ταξίδι τους, όταν ισχύουν αυστηρά πρωτόκολλα υγείας. Επιπρόσθετα, αναμένεται αυξημένη ζήτηση για διακοπές σε εξωτερικούς χώρους, ή στην ύπαιθρο (open air, nature based tourism activities), γεγονός που ευνοεί τη χώρα μας δεδομένου του υψηλού ποσοστού του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού (coastal and maritime tourism).

Η ταχεία ολοκλήρωση και αποτελεσματικότητα των εμβολιαστικών προγραμμάτων τόσο στη χώρα μας, όσο και στις χώρες, οι οποίες -παραδοσιακά- καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης στην Ελλάδα, θα είναι κρίσιμης σημασίας για την αύξηση της τουριστικής ζήτησης, επιτρέποντας μεγαλύτερη χαλάρωση των περιορισμών και βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Όπως παρατηρείται στο Γράφημα 4α, άνω του 1/4 των πολιτών στο Ηνωμένο Βασίλειο είχε λάβει τουλάχιστον τη μία δόση του εμβολίου κατά του κορωνοϊού, μέχρι και την τρίτη εβδομάδα του Φεβρουαρίου, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ ανερχόταν σε 13,2%. Στην Γερμανία, την Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία αλλά και στην Κύπρο, τα ποσοστά εμβολιασμού του πληθυσμού (τουλάχιστον μία δόση, μέχρι και το δεύτερο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου) κυμαίνονταν μεταξύ 3,8%-4,3%, ενώ, στη Ρωσία, σε 1,5%. Αξίζει να σημειωθεί ότι συνολικά από τις ανωτέρω χώρες προήλθε σχεδόν το 40% των εισερχόμενων τουριστών, το 2019 (Γράφημα 4β). Τέλος, στη χώρα μας, στο ίδιο χρονικό διάστημα, είχε προχωρήσει η διαδικασία του εμβολιασμού για το 4,7% του πληθυσμού.

Η σταδιακή επιστροφή της τουριστικής κίνησης στην κανονικότητα αναμένεται από το καλοκαίρι του 2021. Ο τουριστικός κλάδος θα πρέπει να προετοιμαστεί εγκαίρως, υιοθετώντας τους ενδεδειγμένους κανονισμούς ασφαλείας τόσο για τους επισκέπτες, όσο και για τους εργαζόμενους. Αξίζει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι η ανάκαμψη του κλάδου, στα επίπεδα του 2019, αναμένεται, παγκοσμίως, να διαρκέσει έως και τέσσερα χρόνια. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα του UNWTO που περιλαμβάνεται σε πρόσφατη αναφορά (World Tourism Barometer, January 2021), το 51% των ερωτηθέντων στην Ευρώπη αναμένει επιστροφή του διεθνούς τουρισμού στα προ της πανδημίας επίπεδα (2019), το 2023 και το 35%, αντίστοιχα, από το 2024 και μετά.

Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) και Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ)

Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, τον Ιανουάριο 2021, ήταν μειωμένος κατά 2%, σε σύγκριση με τον Ιανουάριο 2020, ενώ μειώθηκε κατά 1,3%, σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Επιπλέον, ο δομικός πληθωρισμός, δηλαδή ο πληθωρισμός, εξαιρουμένων των καυσίμων, των τροφίμων, των ποτών και του καπνού1, διαμορφώθηκε, τον Ιανουάριο 2021, στο -1,3%.

Σε όλες τις ομάδες αγαθών και υπηρεσιών καταγράφηκε αρνητικός ρυθμός ετήσιας μεταβολής τιμών, τον Ιανουάριο 2021 (Γράφημα 5), με τις μεγαλύτερες μειώσεις να σημειώνονται στις «Μεταφορές» (-5,7%), στην

«Ένδυση-Υπόδηση» (-3,5%) και στη «Στέγαση» (-3,4%) και τις μικρότερες, αντίστοιχα, στην «Εκπαίδευση» (-0,01%), στη «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» και στα «Αλκοολούχα ποτά και καπνός», (-0,4%, σε κάθε κατηγορία).

Επιπλέον, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ)2 μειώθηκε κατά 2,4%, σε ετήσια βάση, τον Ιανουάριο 2021, ενώ ο ΕνΔΤΚ με Σταθερούς Φόρους (ΕνΔΤΚ-ΣΦ) παρουσίασε πτώση κατά 1,5%, σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους. Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Winter 2021 Interim Economic Forecast), ο ΕνΔΤΚ στην Ελλάδα αναμένεται να σημειώσει οριακή πτώση, το 2021, κατά 0,1% και άνοδο, το 2022, κατά 0,6%.

Εξελίξεις στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2020, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε Ευρώ 11,2 δισ. και ήταν σημαντικά αυξημένο, κατά Ευρώ 8,4 δισ., σε σχέση με το 2019 (Ευρώ 2,7 δισ.). Η αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών οφείλεται στη σημαντική μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών, σε σύγκριση με το 2019. Η μεταβολή αυτή αντισταθμίστηκε, εν μέρει, από την πτώση των ελλειμμάτων των ισοζυγίων αγαθών και πρωτογενών εισοδημάτων. Τέλος, το πλεόνασμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων μειώθηκε, με χαμηλό ωστόσο ρυθμό (Γράφημα 6).

Πιο αναλυτικά, το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών μειώθηκε κατά Ευρώ 4,3 δισ., ή 18,9%, σε ετήσια βάση, το 2020, λόγω της αντίστοιχης μείωσης των ελλειμμάτων του ισοζυγίου αγαθών εκτός καυσίμων, κατά Ευρώ 2,5 δισ. και του ισοζυγίου καυσίμων, κατά Ευρώ 1,8 δισ. Οι εισαγωγές αγαθών, το 2020, μειώθηκαν συνολικά κατά 14,2%, σε σχέση με το 2019 και διαμορφώθηκαν σε Ευρώ 47,4 δισ. Η εν λόγω πτώση προήλθε, πρωτίστως, από τη μείωση των εισαγωγών καυσίμων κατά 34,1%, σε ετήσια βάση, αλλά και από τη μείωση των εισαγωγών αγαθών εκτός καυσίμων κατά 7,3%. Από την άλλη πλευρά, οι εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 10,9% και διαμορφώθηκαν σε Ευρώ 28,9 δισ. Η μείωση των συνολικών εξαγωγών αγαθών προήλθε, κυρίως, από τη συρρίκνωση των εξαγωγών καυσίμων, κατά 32,8% ή Ευρώ 3 δισ., ενώ οι εξαγωγές εκτός καυσίμων μειώθηκαν ηπιότερα, κατά 2,4%.

Επιπρόσθετα, το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών, το 2020, μειώθηκε σημαντικά, κατά 65,6%, σε ετήσια βάση και διαμορφώθηκε σε Ευρώ 7,3 δισ., έναντι Ευρώ 21,1 δισ., το 2019. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται, πρωτίστως, στη συρρίκνωση των εισπράξεων από ταξιδιωτικές υπηρεσίες, κατά 76,5%, σε ετήσια βάση, ή Ευρώ 13,9 δισ., εξαιτίας της πανδημίας Covid-19 και των περιορισμών στις μετακινήσεις που επιβλήθηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και του φόβου μετάδοσης του κορωνοϊού που απέτρεψε πολλούς τουρίστες να ταξιδέψουν το 2020. Επιπλέον, οι εισπράξεις από μεταφορές κατέγραψαν πτώση, ύψους Ευρώ 3,5 δισ., ή 20,2%, ενώ οι συνολικές εισπράξεις από υπηρεσίες μειώθηκαν κατά 43,5% και οι αντίστοιχες πληρωμές κατά 19,1%.

Τέλος, το ισοζύγιο των πρωτογενών εισοδημάτων παρουσίασε έλλειμμα ύψους Ευρώ 468,2 εκατ., το 2020, χαμηλότερο σε σχέση με το 2019 (Ευρώ 1,6 δισ.), ενώ το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων κατέγραψε πλεόνασμα ύψους Ευρώ 564,3 εκατ., έναντι πλεονάσματος Ευρώ 583,5 εκατ., το 2019.

ΗΠΑ: Ένα φιλόδοξο δημοσιονομικό εγχείρημα προ των πυλών

Η οικονομική πολιτική που πρόκειται να εφαρμόσει ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα ριζοσπαστική, συγκρινόμενη με τις πολιτικές που ακολούθησαν οι προκάτοχοί του, καθώς δίνει σημαντική έμφαση στις δημόσιες δαπάνες. Η οικονομική στρατηγική του νέου προέδρου, με κεντρικό στόχο την έξοδο της οικονομίας των ΗΠΑ από την αδράνεια που προκάλεσε η πανδημική κρίση Covid-19, στηρίζεται σε μια δέσμη μέτρων ύψους 1,9 τρισ. δολαρίων (9% του ΑΕΠ), η οποία αναμένεται να εγκριθεί από τη Γερουσία, περί τα τέλη Φεβρουαρίου. Το συγκεκριμένο σχέδιο εστιάζει σε πολλούς τομείς της οικονομίας, προκειμένου να επιφέρει την επιθυμητή οικονομική ανάταξη και κοινωνική συνοχή. Οι σχεδιαζόμενες δημοσιονομικές παρεμβάσεις θα υποστηριχτούν, παράλληλα, από τη νομισματική πολιτικήτης ομοσπονδιακής τράπεζας (Fed), η οποία, όπως τόνισε πρόσφατα ο επικεφαλής της, δεν θα μεταβληθεί άμεσα. Η οικονομία των ΗΠΑ αντιμετωπίζει έντονες αντιξοότητες, με αποτέλεσμα η δημοσιονομική επέκταση να θεωρείται ως άκρως αναγκαία, χωρίς αυτή να αποκλείει την περαιτέρω τροφοδότηση των ελλειμμάτων.

Που στοχεύουν οι παρεμβάσεις

Το δημοσιονομικό πακέτο ύψους 1,9 τρισ. δολαρίων του νέου προέδρου των ΗΠΑ αποτελεί μια δέσμη παρεμβάσεων, οι κυριότερες εκ των οποίων αφορούν:

  • 415 δισ. δολάρια, για την άμεση καταπολέμηση της πανδημίας, την επιτάχυνση της ανάπτυξης εμβολίων και το άνοιγμα περισσότερων σχολείων με ασφάλεια, μέσα σε διάστημα 100 ημερών.
  • 350 δισ. δολάρια, για την κάλυψη των ελλειμμάτων σε προϋπολογισμούς Πολιτειών και τοπικών κυβερνήσεων.
  • 15 δισ. δολάρια, σε αεροπορικές εταιρείες που δεν προχωρούν σε αναστολή των συμβάσεων εργασίας ή σε μειώσεις αποδοχών, έως τον Σεπτέμβριο 2021. Σημειώνεται ότι πρόκειται για την τρίτη οικονομική ενίσχυση που δέχονται οι αεροπορικές εταιρείες, καθώς η οικονομική δραστηριότητα που σχετίζεται με τις ταξιδιωτικές μετακινήσεις στις ΗΠΑ έχει απωλέσει περίπου 500 δισ. δολάρια, από τον περασμένο Μάρτιο που ξεκίνησε η πανδημία, ενώ οι ημερήσιες απώλειες, σύμφωνα με την U.S. Travel Association, υπολογίζονται σε 1,75 δισ. δολάρια.
  • 25 δισ. δολάρια, για εστιατόρια και μπαρ που πλήττονται από την πανδημία. Η επιχορήγηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της μισθοδοσίας, του ενοικίου, των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και άλλων λειτουργικών εξόδων.
  • 7,25 δισ. δολάρια, για την προστασία της μισθοδοσίας μικρών επιχειρήσεων.
  • 422 δισ. δολάρια, μέσω άμεσης καταβολής 1.400 δολαρίων σε κάθε φορολογούμενο ή 2.800 δολάρια σε κάθε παντρεμένο ζευγάρι, συν 1.400 δολάρια για κάθε εξαρτώμενο μέλος της οικογένειάς του.
  • Αύξηση των εβδομαδιαίων επιδομάτων ανεργίας, από τα 300 δολάρια που εγκρίθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο, σε 400 δολάρια, για το διάστημα μέχρι τον Σεπτέμβριο 2021.
  • Αύξηση του ομοσπονδιακού ωριαίου κατώτατου μισθού, σε 15 δολάρια, μέχρι τον Ιούνιο 2025. Σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, προβλέπεται ότι η αύξηση του ωριαίου κατώτατου μισθού θα απομακρύνει 900.000 ανθρώπους από τη φτώχεια, 17 εκατομμύρια άτομα με χαμηλότερο μισθό θα διαπιστώσουν αύξηση των αποδοχών τους, ενώ θα χαθούν 1,4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, καθώς οι εργοδότες θα αναζητήσουν τρόπους για να αντισταθμίσουν το υψηλότερο εργατικό κόστος.
  • Αυξημένες επιδοτήσεις για το κόστος φροντίδας των παιδιών. Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, οι περισσότεροι φορολογούμενοι μπορούν να έχουν μείωση του φόρου εισοδήματος έως και 2.000 δολάρια ανά παιδί, ενώ, με τη νέα ρύθμιση, η φορολογική μείωση αυξάνεται σε 3.000 δολάρια για κάθε παιδί ηλικίας 6-17 ετών και 3.600 δολάρια για κάθε παιδί κάτω των 6 ετών.
  • 20 δισ. δολάρια, για το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού.
  • 50 δισ. δολάρια, για την αύξηση των τεστ ανίχνευσης του κορωνοϊού.

Η πιο αμφιλεγόμενη παρέμβαση είναι αυτή που σχετίζεται με την άμεση καταβολή των 1.400 δολαρίων για κάθε φορολογούμενο, καθώς είναι επιπλέον των 600 δολαρίων που το Υπουργείο Οικονομικών άρχισε να αποστέλλει στους δικαιούχους τον περασμένο Δεκέμβριο και των 1.200 δολαρίων που είχαν εγκριθεί τον Μάρτιο 2020. Σύμφωνα με τους επικριτές του μέτρου, η καταβολή των 1.200 δολαρίων δεν είχε επιτυχία, καθώς δεν στόχευσε σε αυτούς που πραγματικά είχαν οικονομική ανάγκη. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα ισχύοντα, οι πολίτες που κερδίζουν έως και 75.000 δολάρια ετησίως ή ένα παντρεμένο ζευγάρι που κερδίζει 150.000 δολάρια ετησίως δικαιούνται της οικονομικής ενίσχυσης.

Οι προβλέψεις για την οικονομική μεγέθυνση

Η περαιτέρω επεκτατική δημοσιονομική πολιτική θα ενισχύσει την οικονομική μεγέθυνση, με αποτέλεσμα η οικονομία των ΗΠΑ να ανακτήσει, από το τρίτο τρίμηνο του 2021, το χαμένο έδαφος (Γράφημα 7) που προκάλεσε η πανδημία Covid-19 (Market Consensus – - 18.02.21). Ωστόσο, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ότι η Fed δεν θα επιδιώξει να συγκρατήσει τους υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης, λόγω ενδεχόμενης υπερθέρμανσης της οικονομίας. Εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις, η ανάκαμψη θα είναι εντυπωσιακή, λόγω του σύντομου χρονικού διαστήματος. Επισημαίνεται ότι, παρά την πάροδο δέκα ετών από την οικονομική κρίση του 2008-2009, σε αρκετές προηγμένες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης συνεχίζει να κινείται χαμηλότερα από τα επίπεδα που διαμορφωνόταν πριν από αυτή.

Οι επιφυλάξεις για το δημοσιονομικό εγχείρημα των ΗΠΑ

Το δημοσιονομικό πρόγραμμα των 1,9 τρισ. δολαρίων του προέδρου Biden είναι, αναμφίβολα, σημαντικά μεγάλο σε μέγεθος, ενώ προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις σε πολιτικό και ακαδημαϊκό επίπεδο για τις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει στην οικονομία. Πολλοί είναι αυτοί που ομιλούν για επιπλέον δημόσιο χρέος και κίνδυνο εμφάνισης υψηλότερου πληθωρισμού, λόγω ενδεχόμενης υπερθέρμανσης της οικονομίας. Ωστόσο, τα οικονομικά στοιχεία των τελευταίων πέντε ετών υποδηλώνουν ότι υπάρχει περιθώριο για επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές, χωρίς πληθωριστικές πιέσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία δεν έχει κατορθώσει να αυξήσει τον πληθωρισμό κοντά στο στόχο του 2%, παρά τη δημοσιονομική ώθηση των τελευταίων ετών.

Το ενδιαφέρον πολλών εθνικών κυβερνήσεων είναι στραμμένο στο δημοσιονομικό πρόγραμμα που θα εφαρμόσουν οι ΗΠΑ, καθώς η υλοποίησή του απαιτεί την καταφυγή στο δανεισμό και, κατά συνέπεια, την αύξηση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, χωρίς τις έκτακτες δαπάνες εξαιτίας της πανδημίας, το ΑΕΠ θα μειωνόταν περισσότερο και για μεγάλο διάστημα και, κατά συνέπεια, το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν ούτως ή άλλως. Εάν το οικονομικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ κατορθώσει να επιφέρει υψηλότερους και πιο φιλικούς στο περιβάλλον ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, χωρίς να προκαλέσει την έξαρση του πληθωρισμού, πολλές χώρες θα αρχίσουν να αξιολογούν υπό διαφορετικό πρίσμα τις δημοσιονομικές τους δυνατότητες. Άλλωστε, η νέα υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ παρότρυνε τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ομάδας G7 να υιοθετήσουν παρόμοιες στρατηγικές για την ταχύτερη έξοδο των οικονομιών τους από την ύφεση που έχει προκαλέσει η πανδημική κρίση.

Ενδεχομένως, στην παρούσα συγκυρία θα έπρεπε να μας προβληματίζει περισσότερο η απειλή του αποπληθωρισμού και της οικονομικής ύφεσης, παρά η διόγκωση του δημοσίου χρέους.

Σχετικα αρθρα

ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ : Ξεκινά η μετατροπή της 115 Πτέρυγα Μάχης στη Σούδα σε «πράσινη» εγκατάσταση

admin

Συνδεδεμένες σε κτηνοτροφία, μήλα, ζαχαρότευτλα, συμπύρηνα

admin

Προτεραιότητα η αποκατάσταση της Διώρυγας της Κορίνθου

admin

Υπουργείο Εργασίας : Καταβάλλεται αύριο η αποζημίωση ειδικού σκοπού σε 4.226 δικαιούχους

admin

Η Ευρώπη παίρνει τα “σκήπτρα” απο την Γερμανία στην παγκόσμια αγορά ομολόγων

admin

Η JPMorgan χρηματοδοτεί την Ευρωπαϊκή Super League

admin

Lockdown : Απαλλαγή ενοικίου και τον Απρίλιο – Όλα τα πρόσθετα μέτρα στήριξης εργαζομένων και επιχειρήσεων

admin

Λαθούρι : Περονόσπορος και Θρίπας – Πώς αντιμετωπίζονται

admin

Πατέλης : Ανοιχτό το ενδεχόμενο ειδικού πακέτου στήριξης για τις επιχειρήσεις του τουρισμού

admin

Εισαγωγές οίνων : Μειώθηκαν σε ποσότητα και αξία

admin

Σπήλιος Λιβανός: «Προσφέρουμε 40.000 ευρώ σε κάθε νέο αγρότη»

admin

Τουρισμός : Αυξάνονται τα πωλητήρια σε ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα – Υπερπροσφορά χωρίς ζήτηση

admin