Log in

Χιλιάδες διαδηλωτές στην Πολωνία για το «πραξικόπημα εναντίον του συντάγματος»

Χιλιάδες διαδηλωτές στην Πολωνία για το «πραξικόπημα εναντίον του συντάγματος»

Χιλιάδες Πολωνοί διαδήλωσαν την Κυριακή (16 Ιουλίου) ενάντια στις προσπάθειες της κυβέρνησης να εξασφαλίσει τον πλήρη έλεγχο του δικαστικού συστήματος. Η αρχισυντάκτρια της πολωνικής EURACTIV από την Βαρσοβία μεταδίδει.

Η πορεία της Πολωνίας έμοιαζε μέχρι πρόσφατα πετυχημένη και ανοδική καθώς έβγαινε από τα συντρίμμια του κομμουνιστικού καθεστώτος και κατευθύνονταν προς μια δημοκρατική άνθηση ενώ παράλληλα θεωρούνταν μία από τους «μεγάλους έξι» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε εξουσία και την επιρροή.

Τώρα, κάποιοι από τους ανθρώπους αυτούς που αγωνίστηκαν κάποτε μαζί με τον Λεχ Βαλέσα και το κίνημα Σολινταρνόσκτς για την ελευθερία και την δημοκρατία φοβούνται ότι οι κόποι και οι προσπάθειες των τελευταίων 28 χρόνων πήγαν χαμένοι.

Μια άλλη επανάσταση?

Σύμφωνα με τον Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, πρόεδρο του συντηρητικού κυβερνώντος κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), η δημοκρατική επανάσταση του 1989 δεν ήταν επιτυχής.

Ο λόγος, κατά την άποψή του, είναι ότι δεν απομακρύνθηκαν όλοι οι πράκτορες του κομμουνιστικού καθεστώτος από την εξουσία ή διατήρησαν την επιρροή τους.

Αυτό εξελίχθηκε σε βασικό επιχείρημα που εφαρμόστηκε για να δικαιολογήσει τις ενέργειες της κυβέρνησης εναντίον της ανεξάρτητης δικαστικής εξουσίας, με αφετηρία το πραξικόπημα των Χριστουγέννων του 2015 εναντίον του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η Ευρώπη τότε εξαπέλυσε μια δριμύτατη κριτική και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη στην  ενεργοποίηση του μηχανισμού του κράτους δικαίου.

«Στην Πολωνία, το δικαστικό σώμα δεν έχει μεταρρυθμιστεί από την εποχή της Πολωνικής Λαϊκής Δημοκρατίας» (το πρώην κομμουνιστικό κράτος έπεσε το 1989), συνεπώς «χρειάζεται μια ριζική αλλαγή», επιμένει ο Κατσίνσκι.

Διαλύοντας την δικαστική εξουσία

Την περασμένη εβδομάδα το πολωνικό κοινοβούλιο ψήφισε δύο νόμους οι οποίοι πολιτικοποιούν το δικαστικό σώμα και το υποτάσσουν περαιτέρω στην εκτελεστική εξουσία – δηλαδή στον υπουργό δικαιοσύνης Ζμπίγκνιου Ζιομπρο ο οποίος έχει ήδη γίνει γενικός εισαγγελέας και είναι επίσης μέλος του κοινοβουλίου.

Πρώτον, ο νόμος για το σύστημα των κοινών δικαστηρίων θα επιτρέψει στον Ζιόμπρο να αλλάξει όλους τους προέδρους των δικαστηρίων χωρίς να διευκρινίσει τους λόγους. Οι νέοι πρόεδροι θα έχουν στη διάθεσή τους ρυθμιστικά εργαλεία για να ασκήσουν πίεση στους δικαστές.

Δεύτερον, ο νόμος για το Εθνικό Συμβούλιο Δικαστικών Δικαιωμάτων (KRS), ένα «συνταγματικό όργανο που διασφαλίζει την ανεξαρτησία των δικαστηρίων και των δικαστών», το οποίο αξιολογεί και αποφασίζει για όλες τις υποψηφιότητες και τις προαγωγές των δικαστών.

Σήμερα αποτελείται από 25 μέλη: 15 δικαστές, ο πρώτος πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ο πρόεδρος του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, ένας προεδρικός απεσταλμένος, ο υπουργός Δικαιοσύνης, δύο βουλευτές και δύο γερουσιαστές.

Αν περάσει το νομοσχέδιο, η θητεία και των 15 δικαστών θα τερματιστεί, παρά το γεγονός ότι συνταγματικά διαρκεί τέσσερα χρόνια. Οι διάδοχοί τους θα επιλεγούν από το κοινοβούλιο (όχι από ένα αυτοδιοικούμενο συμβούλιο δικαστών), όπου το PiS έχει άμεση πλειοψηφία.

Και τα δύο νομοσχέδια παρουσιάστηκαν στην ημερήσια διάταξη της Κάτω Βουλής το ίδιο πρωί της Τετάρτης (12 Ιουλίου), ώστε να μην προκληθούν διαμαρτυρίες.

Επί του παρόντος, μόνο μια προεδρική υπογραφή διαχωρίζει τα δυο νομοσχέδια από την εφαρμογή τους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος της χώρας, Αντρέι Ντούντα, ειρωνικά αποκαλείται «στυλό», αφού έχει υπογράψει όλους τους νόμους που φτάνουν στο γραφείο του.

Όλα εκτός από ένα

Την περασμένη Πέμπτη (13 Ιουλίου), άσκησε για πρώτη φορά το δικαίωμά του αρνησικυρίας (βέτο)  (όσον αφορά τον νόμο για τα περιφερειακά ελεγκτικά επιμελητήρια τα οποία θα επιτρέπουν στην κεντρική εξουσία υποτάξει τις περιφερειακές αρχές). Ήταν ένα προηγούμενο που έδωσε κάποια ελπίδα ότι το πρώτο βέτο δεν θα ήταν και το τελευταίο.

Στις 12 Ιουλίου, λίγο μετά τις 11 μ.μ., ένα άλλο νομοσχέδιο εμφανίστηκε στον κοινοβουλευτικό ιστότοπο, με σκοπό να βάλει τις τελευταίες πινελιές στην πολιτική υποταγή του δικαστικού σώματος.

Το σχέδιο για το Ανώτατο Δικαστήριο προβλέπει τη λήξη της θητείας όλων των δικαστών του παρόντος δικαστηρίου (άρθρο 87), εκτός και εάν ο Ζιόμπρο αλλάξει γνώμη.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης θα αποφασίσει επίσης ποιος θα είναι ο νέος επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου (άρθρο 88). Η πρώην πρόεδρος Μαλγκορζάτα Γκέρσντορφ, η οποία επικρίνει ανοιχτά την κυβέρνηση, είναι βέβαιο ότι θα χάσει το ρόλο της.

«Αυτή είναι πράγματι μια πολύ επικίνδυνη στιγμή για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου στην χώρας μας, αφού ο διαχωρισμός των εξουσιών είναι καθοριστικός αλλά αρχίζει να εκλείπει», προειδοποίησε.

Αυτή την εβδομάδα η Κάτω Βουλή μπορεί γρήγορα να προχωρήσει με το νομοσχέδιο του Ανώτατου Δικαστηρίου και στη συνέχεια η Γερουσία κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνόδου πριν από τις διακοπές, εξαιρετική συγκυρία όσον αφορά την αποφυγή μαζικής δημοσιότητας. Και έπειτα θα μείνει η έγκριση του στυλό του προέδρου.

Κλείνοντας τον κύκλο

Το PiS χτίζει ένα φρούριο για τον εαυτό του. Σύμφωνα με τη διχαστική του λογική, «όποιος δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας».

Μετά την παράλυση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, τα δημόσια μέσα ενημέρωσης μετατράπηκαν σε ένα εργαλείο προπαγάνδας, ενώ οι ελευθερίες των ειδικών υπηρεσιών ενισχύθηκαν.

Η ανεξάρτητη δικαιοσύνη ήταν ένας από τους τελευταίους εγγυητές της πολωνικής δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της ατομικής ελευθερίας.

Υπάρχουν επίσης πιο ασήμαντες αιτίες στις βιαστικές αλλαγές.  Στις 9 Αυγούστου, το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξετάσει την υπόθεση για προεδρική χάρη στον Μάριους Καμίσνκι, ένα κορυφαίο στέλεχος του PiS και πρώην επικεφαλής του Κεντρικού Γραφείου κατά της Διαφθοράς (CBA), καταδικασμένος σε τρία χρόνια για κατάχρηση εξουσίας.

Στις 31 Μαΐου, το Ανώτατο Δικαστήριο κήρυξε άκυρη τη χάρη και ο Αύγουστος επιφυλάσσει μια ανατροπή για την περιουσία του Καμίνσκι, καθώς και για τον πρώην αναπληρωτή του Μαρσέι Βάσικ, αλλά και δύο άλλους αξιωματούχους της CBA.

Στις 12 Σεπτεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξετάσει μια άλλη περίπτωση για την οποία έει να υπερηφανεύεταιτο PiS – τη νομιμότητα της εκλογής της Προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου Γιούλια Πρσιλέμπσκα, η οποία διορίστηκε με βάση μια αμφιλεγόμενη πολιτική απόφαση στο πλαίσιο της διαμάχης του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, τα δικαστήρια άρχισαν να αμφισβητούν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, οπότε και η Πρσιλέμπσκα χρειάζεται νομιμοποίηση.

Έτσι ο κύκλος υποταγής του δικαστικού σώματος θα κλείσει.

Διαμαρτυρίες

Χιλιάδες Πολωνοί βγήκαν στους δρόμους των πόλεων της χώρας την Κυριακή για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην παραβίαση του διαχωρισμού του συντάγματος και την ισορροπία των εξουσιών (άρθρο 10).

Μια μεγάλη διαδήλωση που έγινε χθες μπροστά από το πολωνικό κοινοβούλιο στη Βαρσοβία διοργανώθηκε από την επιτροπή για την υπεράσπιση της δημοκρατίας (KOD), ένα πολιτικό κίνημα που στήριξε τις περισσότερες από τις μεγάλες διαδηλώσεις στην Πολωνία από τον Δεκέμβριο του 2015, αφότου το PiS άρχισε να παρεμβαίνει στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν στον ειρηνικό αγώνα και άκουσαν πλήθος ομιλητών όπως οι Βαντισλάβ Φρασινιούκ, Χενρίκα Κρσιβονός, Άνταμ Μιτσνικ και Χένρικ Βούγιεκ.

Παρά τον αγώνα της κομμουνιστικής εποχής τους, μετά τον εκδημοκρατισμό επέλεξαν μια διαφορετική πορεία προς τον Κατσίνσκι, και τώρα αντιμετωπίζονται ως μεγάλοι εχθροί του δημόσιου συμφέροντος. Σημαντικές φωνές από την πλευρά των διαδηλωτών έχουν πλέον αυξηθεί, ρωτώντας γιατί ακούγονται μόνο οι παλιοί ήρωες και πού βρίσκεται το νέο αίμα.

Στις 9 μμ, η ένωση Πολωνών δικαστών, η Iustitia, η οποία είναι η μεγαλύτερη ένωση δικαστών στην Πολωνία, διοργάνωσε μια άλλη ακομμάτιστη διαδήλωση εναντίον και των τριών νομοθετικών σχεδίων.

Και πάλι, χιλιάδες έφθασαν, αυτή τη φορά στο Ανώτατο Δικαστήριο – ακριβώς εκεί όπου ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πριν από δυο εβδομάδες επαίνεσε τους Πολωνούς για ηρωισμό.

Το πλήθος κρατώντας κεριά στα χέρια, στάθηκε ειρηνικά ακούγοντας τις συνθέσεις πιάνου του Σοπέν και στο τέλος τραγούδησε τον πολωνικό εθνικό ύμνο.

Ερώτηση Κούλογλου

Σε μια εξέλιξη της τελευταίας στιγμής ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιος Κούλογλου κατέθεσε ερώτηση στην Κομισιόν για τις εξελίξεις στην Πολωνία ζητώντας να μάθει τι μέτρα πρόκειται να λάβει και αν θα μπορούσε να εξεταστεί η ενεργοποίηση του άρθρου Επτά της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση αν συμφωνεί με την ερμηνεία ότι η Πολωνία είναι σε «σοβαρή και διαρκή παραβίαση» των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.