Log in

Η Ισπανία επεξεργάζεται συνταγματική αλλαγή ως λύση στην κρίση

Spain Catalonia 56739Ενώ η κρίση απόσχισης της Καταλονίας απείλησε να ρίξει την Ισπανία στον γκρεμό αυτή την εβδομάδα, μια χούφτα πολιτικοί της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης στη Μαδρίτη συναντήθηκαν μυστικά για να βρουν μια φόρμουλα για να σπάσουν το αδιέξοδο.

Ο κ. Μαιράνο Ραχόι, πρωθυπουργός και ηγέτης του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, και ο πρόεδρος των Σοσιαλιστών της αντιπολίτευσης Πέδρο Σάντσες, έδωσαν εντολή στους εκπροσώπους τους να καταρτίσουν σχέδιο για την υπέρβαση της κρίσης μέσω μιας μεταρρύθμισης του ισπανικού συντάγματος του 1978.

Πρόκειται για μια φιλόδοξη πρωτοβουλία. Το ιδρυτικό έγγραφο της σύγχρονης ισπανικής δημοκρατίας είναι τόσο σεβαστό από τις κυρίαρχες πολιτικές ελίτ και τους πολίτες, που έχει τροποποιηθεί μόνο δύο φορές το 1992 και το 2011.

Επιπλέον, οποιαδήποτε συνταγματική μεταρρύθμιση που θα κρατούσε την Καταλονία στην Ισπανία δεν θα είχε απήχηση στους ριζοσπαστικούς αυτονομιστές, όπως το ακροαριστερό κόμμα Υποψηφιότητας Λαϊκής Ενότητας. Σε δηλώσεις στα κοινωνικά μέσα που εκδόθηκαν την Τετάρτη, αφού μαθεύτηκε η πρωτοβουλία, το CUP δήλωσε: «Ούτε ένα βήμα πίσω! Ας τελειώνουμε με το '78!».

Αλλού, ωστόσο, πολλοί συνταγματικοί δικηγόροι, πολιτικοί επιστήμονες και πολιτικοί ακτιβιστές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο εκσυγχρονισμός του βασικού νόμου της Ισπανίας, ιδιαίτερα τα στοιχεία που σχετίζονται με την περιφερειακή αυτονομία και ταυτότητα, μπορεί να είναι ο πιο ελπιδοφόρος δρόμος προς τα εμπρός. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει πιέσει για τέτοιες μεταρρυθμίσεις από το 2013.

«Όσο κι αν οι ισπανοί αγαπούν το σύνταγμά τους για το οποίο αγωνίστηκαν σκληρά, ήρθε η ώρα να το αλλάξουμε», λέει η Καμίνο Μορτέρα-Μαρτίνες του think-tank του Κέντρου για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση.

Όπως και άλλοι ειδικοί, θεωρεί θεμελιώδη ανάγκη να εκσυγχρονιστεί το Σύνταγμα, ώστε να αναγνωρίσει περισσότερο την πλούσια περιφερειακή πολυμορφία της Ισπανίας.

Ο κ. Ραχόι, ένας επιφυλακτικός πρωθυπουργός, δήλωσε στο κοινοβούλιο την Τετάρτη ότι το σύνταγμα «δεν είναι ένας διαρκής νόμος και δεν αξιώνει να είναι ένας».

Σύμφωνα με το σχέδιο Λαϊκού Κόμματος και Σοσιαλιστών, μια διακομματική κοινοβουλευτική επιτροπή θα λάβει αποδείξεις έξι μηνών από εμπειρογνώμονες για το συνταγματικό δίκαιο και το δυσκίνητο σύστημα της Ισπανίας των 17 αυτόνομων περιφερειών, συμπεριλαμβανομένης της Καταλονίας.

Η επιτροπή θα είναι επιφορτισμένη με την εκπόνηση προτάσεων για την τροποποίηση του συντάγματος, αλλά σημαντικές ερωτήσεις σχετικά με τα θέματα που θα μπορούσαν να καλύψουν αυτές οι τροπολογίες και πόσο μακριά μπορούν να φθάσουν είναι μέχρι στιγμής χωρίς απάντηση.

Επίσης, είναι ασαφές ποιος θα υπηρετήσει στην επιτροπή. Ένας λόγος για τον οποίο το σύνταγμα χαίρει τόσου σεβασμοί ότι οι επτά πολιτικοί που συνέταξαν το κείμενο το 1978 αντιπροσώπευαν το πλήρες πολιτικό φάσμα από την δεξιά Λαϊκή Συμμαχία, ένα κόμμα με ρίζες στη δικτατορία του Φράνκο, μέχρι τους κομμουνιστές και, κρίσιμα, τους τοπικιστές της Καταλονίας.

Η αξιοπιστία της τελευταίας πρωτοβουλίας θα υποφέρει εάν οι ισχυρότερες πολιτικές δυνάμεις στην Καταλονία, συμπεριλαμβανομένων των αυτονομιστών, δεν συμμετάσχουν, σύμφωνα με τους αριστερούς πολιτικούς στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη.

Η Ρεπουμπλικανική Αριστερά της Καταλονίας (ERC), ένα από τα δύο κυβερνώντα αποσχιστικά κόμματα της περιοχής, έδειξε περιφρόνηση την Τετάρτη για την ιδέα ότι το ERC θα μπορούσε να συμμετάσχει στις εργασίες της επιτροπής.

Ένα άλλο πιθανό κτύπημα είναι ότι οι ενέργειες της ισπανικής κυβέρνησης και των καταλανών αποσχιστών, για να μην αναφέρουμε τα γεγονότα στην περιοχή της Καταλονίας, μπορεί να καταστήσουν το έργο της επιτροπής άσχετο.

Ο κ. Ραχόι ζήτησε από τον πρωθυπουργό της Καταλονίας Κάρλες Πουτζδεμόν να διευκρινίσει μέχρι τη Δευτέρα την έννοια της υπό αναστολή δήλωσης ανεξαρτησίας αυτής της εβδομάδας.

Μια απάντηση που θα κριθεί ως μη ικανοποιητική στη Μαδρίτη θα μπορούσε να ωθήσει τον κ. Ραχόι να ασκήσει πίεση για την εφαρμογή του άρθρου 155 του Συντάγματος, το λεγόμενο «πυρηνικό όπλο» της κυβέρνησης.

Με πλήρη εφαρμογή, θα οδηγούσε στην de facto αναστολή της αυτονομίας της Καταλονίας, διακινδυνεύοντας την ευρεία κοινωνική ανυπακοή στην περιοχή.

Σε τέτοιες δύσκολες συνθήκες, οι δραστηριότητες μιας μυστικής κοινοβουλευτικής επιτροπής στη Μαδρίτη μπορεί να μετρήσουν ελάχιστα.

Αν, ωστόσο, ο κ. Ραχόι αποφύγει να χρησιμοποιήσει πλήρως το άρθρο 155, θα ήταν πιο εμφανής η ελκυστικότητα των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων για την επέκταση της αυτονομίας της Καταλονίας.

Τέτοιες μεταρρυθμίσεις δεν θα ικανοποιούσαν τους πιο αδιάλλακτους αυτονομιστές, αλλά θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των μετριοπαθών καταλανών που θέλουν περισσότερη αναγνώριση για την περιοχή, αλλά δεν επιθυμούν να αποχωρήσουν.

Μεταξύ των πιθανών μεταρρυθμίσεων είναι ο μεγαλύτερος έλεγχος για την Καταλονία στα οικονομικά της και η ρητή αναγνώριση των καταλανών ως «έθνος», αντί ως μια από τις διάφορες ανώνυμες «εθνότητες» - η διατύπωση του άρθρου 2 του Συντάγματος του 1978.

Η κ. Μορτέρα-Μαρτίνες αναφέρει ότι μια δύσκολη ερώτηση είναι πώς θα αντιδρούσαν οι άλλες περιφέρειες της Ισπανίας αν οι προτάσεις ξεχωρίσουν την Καταλονία με ειδική μεταχείριση. «Εάν η Μαδρίτη κάνει παραχωρήσεις μόνο για την Καταλονία, θα μπορούσε να αναστατώσει άλλες περιοχές», λέει.

Ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό του ισπανικού συντάγματος που φαίνεται απίθανο να μεταρρυθμιστεί είναι η υπερηφάνεια για τον ρόλο που έχει δοθεί στα πολιτικά κόμματα, που περιγράφονται στο άρθρο 6 ως «βασικό μέσο» της δημόσιας ζωής.

«Σε όλους τους πολιτικούς, ανεξάρτητα από το μέρος από το οποίο προέρχονται, αρέσει αυτό το κομμάτι», λέει ένας πρώην ισπανός αξιωματούχος.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Subscribe to our Newsletter and get the best news every day in your mail!

* Your Email Address:
* Preferred Format:
* Enter the security code shown: