Log in

Οι περιορισμοί της ΕΚΤ δυσκολεύουν την ελάττωση του QE

ecbbbbbbbbbbΗ απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για σταδιακή κατάργηση και τελικά εξόδου, από το πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων - η δική της εκδοχή ποσοτικής χαλάρωσης - που πρέπει να ληφθεί τις προσεχείς εβδομάδες, προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Εξετάζοντας την εμπειρία των ΗΠΑ, αυτές οι ανησυχίες φαίνονται αδικαιολόγητες. Η συρρίκνωση του QE από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η σταδιακή αύξηση των επιτοκίων πολιτικής φαίνεται να αποτελεί καλό παράδειγμα. Οι αγορές αντέδρασαν γενικά μάλλον ομαλά και οι μεγάλες αναταράξεις έχουν αποφευχθεί.

Ωστόσο, η κατάσταση στην ευρωζώνη είναι λίγο πιο περίπλοκη. Ένας από τους λόγους ανησυχίας είναι ότι οι αγορές δεν φαίνεται να έχουν σαφή κατανόηση του νομισματικού πλαισίου που θα κυριαρχήσει μετά την κατάργηση του QE, ιδίως πώς θα αντιδράσει η τράπεζα σε αναζωπύρωση των οικονομικών εντάσεων, σε νέα οικονομική επιβράδυνση ή σε ύφεση.

Για τις άλλες κεντρικές τράπεζες που έχουν ξεκινήσει το QE, όπως η Fed, η Τράπεζα της Ιαπωνίας ή η Τράπεζα της Αγγλίας, η απάντηση είναι απλή. Δεν πρέπει να υπάρχει κανένας λόγος να αλλάξει το αντίστοιχο νομισματικό πλαίσιο μετά την κατάργηση του QE. Σε περίπτωση νέας ύφεσης, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να επανεκκινήσει τις επεκτατικές πολιτικές της, είτε με τη μείωση των επιτοκίων είτε με τη δρομολόγηση νέου QE. Η αύξηση του ισολογισμού της δεν θα αποτελούσε σημαντική πρόκληση.

Ωστόσο, η ΕΚΤ έχει θέσει σαφή όρια στο ύψος των κρατικών ομολόγων που μπορεί να αγοράσει από τις αγορές, που καθορίζονται ως ποσοστό του συνολικού δημόσιου χρέους (33%) και της συγκεκριμένης έκδοσης χρέους κάθε χώρας (33%), σε σχέση με το κεφαλαιακό κλειδί της τράπεζας. Αυτά τα όρια είχαν καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό για να αποφευχθεί η παραβίαση των διατάξεων της Συνθήκης του Μάαστριχτ που απαγορεύουν στην ΕΚΤ να χρηματοδοτεί κράτη μέλη.

Η εφαρμογή του προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων τα τελευταία δυόμισι χρόνια έχει φέρει την ΕΚΤ πολύ κοντά στα όρια που έχουν καθοριστεί για το ποσό των κρατικών ομολόγων που μπορεί να αγοράσει από ορισμένα κράτη μέλη.

Το υπόλοιπο πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρμοστεί κατά τους επόμενους μήνες, ανάλογα με την ταχύτητα της μείωσης, χωρίς σημαντικά προβλήματα. Όμως, δεδομένου ότι τα αγορασθέντα περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στον ισολογισμό της τράπεζας ακόμη και μετά το τέλος του QE και ότι τα έσοδα που θα προκύψουν κατά τη λήξη θα επανεπενδύονται, το περιθώριο ελιγμών θα περιοριστεί κατά τα προσεχή έτη.

Θα ήταν πράγματι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, η ΕΚΤ να επανεκκινήσει το QE εάν η οικονομία του μπλοκ βιώσει μια ξαφνική επιβράδυνση τα επόμενα χρόνια ή μια αναζωπύρωση της χρηματοπιστωτικής αστάθειας.

Αντίθετα με τις άλλες κεντρικές τράπεζες, το πεδίο για περαιτέρω επέκταση του ισολογισμού της ΕΚΤ μπορεί να βρίσκεται κοντά στο τέλος, εκτός εάν αλλάξουν οι κανόνες - αλλά αυτό θα δημιουργούσε κίνδυνο νομικών προκλήσεων.

Ένας τρόπος για να χαλαρώσουν οι νομισματικές συνθήκες θα ήταν η μείωση των επιτοκίων. Δεν υπάρχει κατ' αρχήν κανένα όριο για την περαιτέρω μείωση των επιτοκίων, αλλά η ίδια η ΕΚΤ αναγνώρισε ότι στα σημερινά επίπεδα οι ανεπιθύμητες συνέπειες των πρόσθετων περικοπών του επιτοκίου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και η ενδεχόμενη μείωση του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής μπορούν να ακυρώσουν πιθανά οφέλη.

Η τράπεζα θα μπορούσε να καταφύγει σε άλλα μέσα, όπως η χορήγηση απεριόριστων κεφαλαίων σε τράπεζες με σταθερά επιτόκια (έναντι εξασφάλισης).

Ωστόσο, τα μέσα αυτά αποδείχθηκαν αναποτελεσματικά σε μια επιβράδυνση, όταν η ζήτηση για πιστώσεις είναι αδύναμη και τα επιτόκια έχουν ήδη φτάσει στο μηδενικό κατώτατο όριο. Μπορεί να αποδυναμωθεί ακόμα περισσότερο εάν οι κρατικές ομολογίες των τραπεζών περιοριστούν ή αποθαρρυνθούν περαιτέρω μέσω υψηλότερων κεφαλαιακών απαιτήσεων, όπως προτείνεται στις πρόσφατες γαλλογερμανικές προτάσεις για μεταρρύθμιση της ευρωζώνης. Επίσης, το κανάλι μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής θα εξασθενίσει.

Αυτοί οι περιορισμοί ενδέχεται να προκαλέσουν προτάσεις ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να γίνει πιο δραστήρια για να ανακτήσει περιθώρια ελιγμών, σταματώντας πιο γρήγορα το QE και αυξάνοντας τα επιτόκια νωρίτερα από τα προβλεπόμενα από τις αγορές. Αυτή η στρατηγική, η οποία θα απέκλινε δραστικά από αυτή των άλλων κεντρικών τραπεζών, θα προκαλούσε τεράστια αστάθεια στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, με αναπόφευκτες επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία.

Έτσι, καθώς η εφαρμογή του QE προσεγγίζει τα όρια που έχουν τεθεί, οι περιορισμοί στη νομισματική πολιτική ως εργαλείο για την ευρωζώνη θα μπορούσαν να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό θα αυξήσει την αβεβαιότητα και είναι πιθανό να διαταράξει την ικανότητα των αγορών να προβούν σε σωστή αντιστάθμιση του κινδύνου των κρατικών ομολόγων. Θα μπορούσαν να αναπτυχθούν οι αυτοεκπληρούμενες προσδοκίες και η αποσταθεροποιητική δυναμική της αγοράς, εκθέτοντας το μπλοκ στην ανανεωμένη οικονομική κρίση.

Η νομισματική πολιτική εδώ και πολύ καιρό είναι η μόνη επιλογή. Αλλά χωρίς αυτήν, η ευρωζώνη θα αντιμετώπιζε και πάλι σοβαρό πρόβλημα. Η αποσαφήνιση του αντίκτυπου που θα έχει η έξοδος από το QE στο μελλοντικό περιθώριο ελιγμών στη νομισματική πολιτική θα βοηθήσει στην εξάλειψη του φόβου ενός τέτοιου σεναρίου.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Subscribe to our Newsletter and get the best news every day in your mail!

* Your Email Address:
* Preferred Format:
* Enter the security code shown: