Log in

Ισχυρή ανάπτυξη παρά τις πολιτικές εντάσεις σε κεντρική και ανατολική Ευρώπη

01 EURAF fighting corruption central eastern europeΕάν κοιτάξετε την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, τη Ρωσία και την Ευρασία, φαίνεται να προσφέρονται δελεαστικές προοπτικές για επενδύσεις.

Μεγάλο μέρος της οικονομίας της Κεντρικής Ευρώπης προβλέπεται να επεκταθεί φέτος κατά 3% ή περισσότερο, ενώ η Ρουμανία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 4%. Ακόμα και η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν απομακρυνθεί από τις υφέσεις που ακολούθησαν την κρίση του 2014 στην Ουκρανία.

Άλλα σημαντικά στοιχεία της επενδυτικής υπόθεσης παραμένουν άθικτα, συμπεριλαμβανομένων των μορφωμένων εργαζομένων με επίπεδα μισθών χαμηλότερα από εκείνα στη Δυτική Ευρώπη - αλλά αυξάνονται αρκετά γρήγορα ώστε να οδηγούν σε έντονες καταναλωτικές δαπάνες. Ωστόσο, οι επενδυτές πρέπει επίσης να λάβουν υπόψη ένα αρνητικό στοιχείο, τουλάχιστον σε ορισμένα σημεία της περιοχής: την αναζωπύρωση του γεωπολιτικού και τοπικού πολιτικού κινδύνου.

Για χρόνια, ειδικά στις 11 πρώην κομμουνιστικές χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004, μεγάλο μέρος της περιοχής φάνηκε να αγκαλιάζει τη δημοκρατία της αγοράς, την οικοδόμηση θεσμών και το κράτος δικαίου.

Πιο πρόσφατα, χώρες όπως η Πολωνία και η Ουγγαρία έφεραν στην εξουσία λαϊκιστικές κυβερνήσεις που κατηγορούνται για καταστολή ορισμένων από αυτούς τους θεσμούς και ότι ακολουθούν πολιτικές πολύ λιγότερο φιλικές προς τις ξένες επιχειρήσεις.

Το φαινόμενο μπορεί να εξαπλωθεί: η Τσεχία  αναμένεται αυτό το Σαββατοκύριακο να εκλέξει λαϊκιστική κυβέρνηση με επικεφαλής τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία Αντρέι Μπάμπις.

Στη Ρουμανία, η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση που εξελέγη τον περασμένο Δεκέμβριο προκάλεσε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από το 1989 όταν προσπάθησε να αποποινικοποιήσει κάποια αδικήματα δωροδοκίας. Τώρα, ορισμένοι επενδυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνους σχετικά με το σχέδιο νομοθεσίας που λένε ότι θα χαλαρώσουν τα πρότυπα εταιρικής διοίκησης της Ρουμανίας.

Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και η υποκίνηση ενός αυτονομιστικού πολέμου στην ανατολική Ουκρανία, μετά την φιλοδυτική επανάσταση του Κιέβου το 2014, πυροδότησαν δυτικές κυρώσεις εναντίον της Μόσχας και έφεραν τις σχέσεις Ανατολής-Δύσης στη χειρότερη κατάσταση μετά τον ψυχρό πόλεμο. Οι επενδυτικές ελπίδες για μια «επανεκκίνηση» με τις ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχουν διαλυθεί.

Η επανεμφάνιση τέτοιων κινδύνων υποχρεώνει τους επενδυτές να λαμβάνουν πιο προσεκτικά υπολογισμένες επενδυτικές αποφάσεις και να οδηγούν σε αλλαγές στα επενδυτικά πρότυπα.

Ο κ. Κιρίλ Ντμίτριεβ, διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων της Ρωσίας, ένα κεφάλαιο 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων που δημιουργήθηκε από τη Μόσχα για να επενδύσει στην οικονομία, λέει ότι το ενδιαφέρον - ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ - μειώθηκε απότομα πριν από τρία χρόνια. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται λόγω της Ουκρανίας συνδυάστηκαν με την πτώση των τιμών της ενέργειας στέλνοντας την οικονομία σε άτακτη πτώση.

Υπήρξε κάποια ανάκαμψη τώρα, λέει, ενώ οι ευρωπαίοι επενδυτές παρέμειναν περισσότερο αφοσιωμένοι καθ’ όλη τη διάρκεια.

«Οι αμερικανοί επενδυτές συνεχίζουν να επενδύουν, αλλά είναι περισσότερο επικεντρωμένοι στις δημόσιες αγορές» απ’ ότι στις άμεσες επενδύσεις, λέει ο κ. Ντμίτριεβ. «Αλλά είδαμε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων από την Ασία, ειδικά από την Κίνα και τη Μέση Ανατολή. Οι επενδυτές της Ασίας και της Μέσης Ανατολής αντικαθιστούν με κάποιο τρόπο τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές επενδύσεις.»

Επισημαίνει μια συμφωνία που συντάχθηκε από την RDIF τον Απρίλιο για την απόκτηση ποσοστού 25% στο αεροδρόμιο Πούλκοβο της Αγίας Πετρούπολης από μια κοινοπραξία που περιλάμβανε αρκετούς επενδυτές της Μέσης Ανατολής και της Κίνας. Οι επιχειρηματικές συμφωνίες αυτού του μήνα με τη Σαουδική Αραβία που συνοδεύουν την επίσκεψη του βασιλιά Σαλμάν Μπιν Αμπντουλαζίζ ήταν άλλη μια ένδειξη μιας Ρωσίας που σφυρηλατοεί νέες πολιτικές και επιχειρηματικές συμμαχίες. Επίσης, υπήρξε η εξαγορά μεριδίου 9,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων της Ρωσικής εταιρείας Rosneft από την CEFC China Energy τον περασμένο μήνα.

Ο Μιχαήλ Στίσκιν, οικονομικός διευθυντής της Polyus, της ρωσικής εταιρείας εξόρυξης άνθρακα που επέστρεψε στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου μετά από δύο χρόνια απουσίας τον Ιούλιο, λέει ότι η επιτυχημένη δημόσια προσφορά της εταιρείας του δείχνει ότι οι δυτικοί επενδυτές μπορούν ακόμα να προσελκυστούν. Λαμβάνοντας υπόψη τη ρηχή αγορά, θεωρεί την IPO ως «κατόρθωμα».

«Αυτό που μπορούμε να δηλώσουμε με σαφήνεια είναι ότι η έκπτωση στη Ρωσία έχει διευρυνθεί και οι άνθρωποι απαιτούν πιο επιθετικές εκπτώσεις σε σύγκριση με άλλες αναδυόμενες αγορές, οι οποίες, ειλικρινά, τείνουν να έχουν τους ίδιους εταιρικούς κινδύνους αλλά δεν έχουν τους ίδιους πολιτικούς κινδύνους», λέει ο κ. Στίσκιν. «Στον χώρο των εμπορευμάτων, η Ρωσία μπορεί να καυχηθεί για μερικές από τις καλύτερες επιχειρήσεις όσον αφορά τη θέση κόστους και την αποθεματική διάρκεια. Ωστόσο, υπάρχει πάντα μια αισθητή έκπτωση έναντι των υπολοίπων.»

Η οικονομία της Ρωσίας έχει προσαρμοστεί στις κυρώσεις και τις χαμηλές τιμές της ενέργειας καλύτερα από ό, τι αναμενόταν από μερικούς, με την καλή διαχείριση της κεντρικής τράπεζας και τη μεταστροφή σε ένα πλήρως κυμαινόμενο ρούβλι το 2014. Η υποτίμηση του νομίσματος - μαζί με τις «αντεπιθέσεις» του κ. Πούτιν με την απαγόρευση πολλών δυτικών εισαγωγών τροφίμων - οδήγησε ακόμη και σε μια γεωργική έκρηξη. Ορισμένοι ρωσικοί τομείς είναι πλέον ανταγωνιστικότεροι στο κόστος των μισθών από ό, τι στην Κίνα.

Η Macro Advisory, συμβουλευτική εταιρεία στη Μόσχα, προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η νέα νομοθεσία που εγκρίθηκε από το αμερικανικό Κογκρέσο φέτος δημιουργεί μια «Δαμόκλεια σπάθη» για την ανάκαμψη της Ρωσίας. Εκτός από τη εντατικοποίηση των υφιστάμενων κυρώσεων, η νομοθεσία απαιτεί από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να υποβάλει έκθεση μέχρι τον Ιανουάριο, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων και αναφέροντας τους πιθανούς νέους στόχους. Αυτό, προειδοποιεί η Macro Advisory, είναι «πιθανό να οδηγήσει πολλούς επενδυτές και επιχειρήσεις να υιοθετήσουν συνετή άποψη και να κάνουν πίσω από τη Ρωσία», μέχρι να καταστεί σαφές πώς θα ερμηνευθεί ο νέος νόμος.

Οι κίνδυνοι είναι διαφορετικοί στην Πολωνία και την Ουγγαρία. Οι εθνικιστικές κυβερνήσεις και στις δύο χώρες έχουν γίνει πιο εχθρικές προς τις ξένες επενδύσεις σε ορισμένους τομείς, προσπαθώντας να ενισχύσουν τον εγχώριο έλεγχο.

Από το 2010, η κυβέρνηση Fidesz του πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπάν στην Ουγγαρία έχει επιβάλει φόρους «κρίσης» στους τομείς λιανικής, τηλεπικοινωνιών και ενέργειας, όπου κυριαρχούσαν ξένες επιχειρήσεις. Επίσης, επέβαλε την υψηλότερη τραπεζική εισφορά στην Ευρώπη στις κυρίως ξένες τράπεζες. Η κυβέρνηση του κόμματος Νόμου και Δικαιοσύνης της Πολωνίας, από το 2015, επέβαλε επίσης έναν τραπεζικό φόρο - αν και μικρότερος από της Ουγγαρίας - και φόρο επί των μεγάλων λιανοπωλητών. Ο τελευταίος τέθηκε εκτός λειτουργίας εν αναμονή διεξαγωγής ερευνών της ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Κομισιόν αποφάνθηκε τον Ιούνιο ότι παραβίαζε τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.

Οι ομάδες καταπολέμησης της διαφθοράς στην Ουγγαρία εστιάζουν επίσης σε έναν νέο δυνητικό κίνδυνο για τους επενδυτές - την εμφάνιση μιας ομάδας πλούσιων επιχειρηματιών κοντά στο κόμμα Fidesz που φαίνονται να ευνοούνται στη λήψη μεγάλων κρατικών συμβάσεων.

Ο Γιόσεφ Πέτερ Μάρτιν, εκτελεστικός διευθυντής της Transparency International στη Βουδαπέστη, αναφέρει ότι η έρευνα που πραγματοποίησε διαπίστωσε ότι οι επενδυτές παρέμειναν ασυγκίνητοι. «Σε έναν εκπληκτικό βαθμό, βγήκε ότι οι επιχειρήσεις πιστεύουν ότι μπορούν να βγάλουν χρήματα από αυτήν την αγορά», είπε, αν και οι επενδυτές πρότειναν να καλλιεργηθούν καλές σχέσεις με την κυβέρνηση και να αποφευχθούν άλλες πολιτικές δραστηριότητες.

Η γειτονική Ρουμανία, με την ισχυρότερη ανάπτυξη στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη τα τελευταία τρία χρόνια, προσελκύει σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον. Ωστόσο, το Fondul Proprietatea, ένα ταμείο που δημιουργήθηκε από το ρουμανικό κράτος το 2005 για να αποζημιώσει τους πολίτες των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία κατασχέθηκαν υπό τον κομμουνισμό και τα οποία κατέχουν μειοψηφικές συμμετοχές σε διάφορες κρατικές επιχειρήσεις, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

Ο Γκρεγκ Κονιέκζνι, διευθυντής χαρτοφυλακίου στη Fondul, λέει ότι η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση έχει δείξει ελάχιστο σεβασμό για τους κανόνες της εταιρικής νομοθεσίας κατά τη λήψη διορισμών σε κρατικές εταιρείες. Η πολιτική πίστη ευνοείται συχνά έναντι της ικανότητας και της εμπειρίας, προσθέτει ο κ. Κονιέκζνι, ο οποίος είναι επίσης διευθυντής της στρατηγικής της Ανατολικής Ευρώπης στο Franklin Templeton.

Η υγιής ανάπτυξη εξακολουθεί να καθιστά την κεντρική και ανατολική Ευρώπη ελκυστική, υποστηρίζει, αλλά οι επενδυτές πρέπει να είναι επιλεκτικοί. «Κρατήστε επενδύσεις σε εταιρείες ή τομείς που είναι οι λιγότερο εκτεθειμένοι σε ρυθμιστικές αλλαγές, καθώς και εκείνους όπου η παρουσία κρατικών επιχειρήσεων είναι σχετικά περιορισμένη», λέει ο κ. Κονιέκζνι. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι είναι σε τομείς που θεωρούνται «στρατηγικοί», όπως η ενέργεια και η εξόρυξη. Λιγότερο επιρρεπείς στον κίνδυνο είναι «οτιδήποτε σχετίζεται με τους τομείς των καταναλωτών. . . της υγείας και της τεχνολογίας των πληροφοριών».

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Subscribe to our Newsletter and get the best news every day in your mail!

* Your Email Address:
* Preferred Format:
* Enter the security code shown: