Log in

Ένα χωρισμένο ευρώ είναι η λύση για το κοινό νόμισμα

Ένα χωρισμένο ευρώ είναι η λύση για το κοινό νόμισμα

Το ότι η Ευρώπη, και ειδικά η ευρωζώνη, δεν τα πηγαίνει πολύ καλά μετά την κρίση του 2008 είναι πέραν πάσης αμφιβολίας. Το κοινό νόμισμα υποτίθεται πως θα επέφερε ευημερία και θα ενίσχυε την Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Έχει κάνει το αντίθετο, με υφέσεις σε κάποιες χώρες που ξεπερνούν και τη Μεγάλη Ύφεση. Για να απαντήσει το ερώτημα για το τι θα πρέπει να γίνει, πρέπει κανείς να απαντήσει πρώτα ένα άλλο: τι πήγε στραβά. Κάποιοι υποστηρίζουν πως οι πολιτικοί παράγοντες έκαναν έναν αριθμό λαθών – υπερβολική λιτότητα και κακώς σχεδιασμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει τίποτα λάθος στο ευρώ που δεν μπορεί να διορθωθεί βάζοντας κάποιον άλλον υπεύθυνο.

Δεν είναι όμως έτσι. Υπάρχουν πιο θεμελιώδη προβλήματα με τη δομή της ευρωζώνης, τους κανόνες και τους θεσμούς που την καθοδηγούν και την απαρτίζουν. Αυτά μπορεί κάλλιστα να είναι απροσπέλαστα, δημιουργώντας την προοπτική πως έχει φτάσει η στιγμή για πιο ενδελεχή επανεξέταση του κοινού νομίσματος, ως το σημείο ακόμη της αποσύνθεσής του.

Θέτοντάς το απλά, το ευρώ είχε ελαττώματα από τη δημιουργία του. Ήταν σχεδόν αναπόφευκτο αφαιρώντας δύο βασικούς μηχανισμούς προσαρμογής, το επιτόκιο και τη συναλλαγματική ισοτιμία, χωρίς τίποτα να τους αντικαθιστά, η μακροοικονομική προσαρμογή να γίνει δύσκολη. Εάν προσθέσουμε σε αυτά και μια κεντρική τράπεζα με εντολή να εστιάζει στην πληθωρισμό και χώρες που περιορίζονται από όρια στα δημοσιονομικά τους ελλείμματα, το αποτέλεσμα θα ήταν η εξαιρετικά υψηλή ανεργία και ένα ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σταθερά κάτω από την εν δυνάμει παραγωγή. Με τις χώρες να δανείζονται σε ένα νόμισμα που δεν είναι υπό τον έλεγχό τους, και χωρίς εύκολους μηχανισμούς για τον έλεγχο των εμπορικών ελλειμμάτων, οι κρίσεις ήταν αναμενόμενες.

Η εναλλακτική της προσαρμογής των ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι η προσαρμογή των πραγματικών – αφήνοντας τις ελληνικές τιμές να πέσουν σε σχέση με τις γερμανικές. Όμως δεν υπάρχουν κανόνες που θα μπορούσαν να εξαναγκάσουν μια άνοδο στις γερμανικές τιμές και τα κοινωνικά και οικονομικά κόστη του εξαναγκασμού των ελληνικών τιμών σε μια αρκετά μεγάλη πτώση είναι τεράστια. Μπορεί κανείς να ονειρευτεί μια γρηγορότερη ανάπτυξη της ελληνικής παραγωγικότητας απ’ ότι της γερμανικής ως εναλλακτικό τρόπο «προσαρμογής», όμως κανείς δεν έχει βρει πώς να το πετύχει αυτό. Το ίδιο για την Ισπανία και την Πορτογαλία. Απουσία μιας μεγάλης στρατηγικής, η τρόικα των διεθνών θεσμών χτυπιέται, δημιουργώντας νέους κανονισμούς για τον προσδιορισμό του φρέσκου γάλατος και του καρβελιού ψωμιού. Το κατά πόσο αυτά είναι επιθυμητά είναι συζητήσιμο, το ότι δεν πρόκειται να πετύχουν την επιθυμητή προσαρμογή στις πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν είναι.

Οι αλλαγές των κανονισμών που χρειάζονται για να δουλέψει το ευρώ είναι κατά οικονομική έννοια μικρές. Μια κοινή τραπεζική ένωση, και το πιο σημαντικό, μια κοινή ασφάλιση καταθέσεων, κανόνες για τον περιορισμό των εμπορικών πλεονασμάτων, και ευρωομόλογα ή ένας παρόμοιος μηχανισμός για την κοινοποίηση του χρέους. Νομισματική πολιτική που θα επικεντρώνεται περισσότερο στην απασχόληση, την ανάπτυξη και τη σταθερότητα και όχι μόνο τον πληθωρισμό. Την ίδια στιγμή, οι βιομηχανικές και άλλες πολιτικές θα πρέπει να προσανατολίζονται προς τη βοήθεια των βραδυκίνητων χωρών για να προλάβουν τις υπόλοιπες. Το πιο σημαντικό: μια μετακίνηση από τη λιτότητα προς τις δημοσιονομικές πολιτικές υπέρ της ανάπτυξης. Όμως αυτές φαίνονται πολύ μακριά από την πολιτική της σημερινής Ευρώπης, με τη Γερμανία να υποστηρίζει ακόμη πως «η Ευρώπη δεν είναι ένωση μεταφορών».

Οι καλές νομισματικές ρυθμίσεις δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την ευημερία, οι κακές οδηγούν σε υφέσεις. Και μεταξύ των εδιών των νομισματικών ρυθμίσεων που σχετίζονται με τις υφέσεις είναι οι σταθεροποιήσεις, όπου η αξία του νομίσματος μιας χώρας είναι σταθερά συνδεδεμένο με μιας άλλης. Ένα κοινό νόμισμα δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε αρκετό για μια στενή οικονομική και πολιτική συνεργασία. Η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει στο τι είναι σημαντικό για να πετύχει αυτόν τον στόχο. Το τέλος του κοινού νομίσματος δε θα ήταν το τέλος του ευρωπαϊκού σχεδίου. Οι υπόλοιποι θεσμοί της ΕΕ θα παραμείνουν: μπορεί ακόμη να υπάρχει ελεύθερο εμπόριο και μετανάστευση.

Είναι σημαντικό να υπάρξει μια ομαλή μετάβαση έξω από το ευρώ, με ένα φιλικό διαζύγιο, πιθανώς εξελισσόμενο σε ένα σύστημα «ευέλικτου ευρώ» με, ας πούμε, ένα ισχυρό Βόρειο Ευρώ και ένα ηπιότερο Νότιο Ευρώ. Φυσικά, τίποτα από αυτά δε θα είναι εύκολο. Το δυσκολότερο πρόβλημα θα είναι η αντιμετώπιση της κληρονομιάς του χρέους. Ο ευκολότερος τρόπος για να γίνει αυτό είναι όλο το χρέος του ευρώ να μετατραπεί σε χρέος «νότιου ευρώ».

Καθώς κινούμαστε προς μια ψηφιακή οικονομία, η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει μια σειρά μεταρρυθμίσεων που βασίζονται στην αγορά και μπορούν να πετύχουν ταυτόχρονα τους τριπλούς στόχους της πλήρους απασχόλησης, του εμπορικού ισοζυγίου και της δημοσιονομικής ισορροπίας, μέσω δημοπρασιών πίστωσης και μάρκες ηλεκτρονικού εμπορίου. Στο υπάρχον παγκόσμιο σύστημα, βασιζόμαστε στις κεντρικές τράπεζες για να θέσουν τα επιτόκια, ελπίζοντας κάπως πως το εμπορικό ισοζύγιο, οι επενδύσεις και η κατανάλωση που θα προκύψουν θα είναι τα «σωστά». Συνήθως δεν είναι. Η εναλλακτική προσέγγιση επικεντρώνεται στις ποσότητες, ας πούμε, των επενδύσεων και του εμπορικού ισοζυγίου, που χρειαζόμαστε και επιτρέπει στην αγορά να θέσει την τιμή για να επιτευχθούν αυτές.

Με την πάροδο του χρόνου οι διαφοροποιήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορεί να περιοριστούν καθώς θα αναπτύσσονται οι θεσμοί. Το ευέλικτο ευρώ είναι μια στρατηγική που ενσωματώνει την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί στην οικονομική ενοποίηση, ενώ παρέχει τον χώρο για μεταρρυθμίσεις.

Το κοινό νόμισμα πως θα ήταν ένα μέσο για έναν σκοπό. Έχει μετατραπεί το ίδιο σε σκοπό – έναν που υπονομεύει πιο θεμελιώδεις πλευρές του ευρωπαϊκού σχεδίου, καθώς διαμοιράζει τον διχασμό και όχι την αλληλεγγύη. Ένα φιλικό διαζύγιο – ένα σχετικά ομαλό τέλος του ευρώ, ίσως δημιουργώντας το προτεινόμενο σύστημα του ευέλικτου ευρώ – θα μπορούσε να επαναφέρει την ευημερία στην Ευρώπη και να επιτρέψει στην ήπειρο να εστιάσει και πάλι, με ανανεωμένη αλληλεγγύη, στις πολλές πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Η Ευρώπη μπορεί να χρειαστεί να εγκαταλείψει το ευρώ για να σώσει την Ευρώπη και το ευρωπαϊκό σχέδιο.   

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Subscribe to our Newsletter and get the best news every day in your mail!

* Your Email Address:
* Preferred Format:
* Enter the security code shown: