Log in

Η επόμενη ημέρα της νίκης του «Leave» στο βρετανικό δημοψήφισμα

Η επόμενη ημέρα της νίκης του «Leave» στο βρετανικό δημοψήφισμα

Να πώς μπορεί να μοιάζει ο κόσμος στις 24 Ιουνίου εάν το «Leave» κερδίσει στο δημοψήφισμα της προηγούμενης ημέρας για το εάν το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να συνεχίσει να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

Οι αγορές συναλλάγματος βρίσκονται σε αναστάτωση, με τη λίρα να πέφτει μεταξύ 7 και 10% και το ευρώ να είναι χαμηλότερα κατά 3 με 5%. Οι μετοχές δέχονται επίσης σημαντική πίεση, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να αποτιμήσουν τις ευρύτερες θεσμικές αβεβαιότητες και το επικείμενο χτύπημα για την οικονομική ανάπτυξη.

Ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έχει ανακοινώσει την παραίτησή του, αφήνοντας το κόμμα των Συντηρητικών σε σύγχυση τη στιγμή που προσπαθεί να βρει τον τρόπο να ενοποιηθεί και πάλι πίσω από έναν νέο αρχηγό ύστερα από μια διχαστική διαμάχη κατά τους μήνες πριν από το δημοψήφισμα. Η Σκωτία θέλει να επαναφέρει το αίτημά της για ανεξαρτησία. Η Ιρλανδία αναρωτιέται τι θα συμβεί με την ελεύθερη μετακίνηση αγαθών και ανθρώπων μεταξύ της δημοκρατίας και του βορά.

Η υπόλοιπη Ευρώπη είναι συγκλονισμένη, και ανησυχεί για φαινόμενο ντόμινο. Την ίδια στιγμή, όσοι υποστήριξαν την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθούν να σιγουρευτούν πως η νίκη τους δε θα μετατραπεί σε ήττα, ιδιαίτερα τη στιγμή που κάποια μέλη του κοινοβουλίου εξετάζουν διαδικαστικούς τρόπους να προσπεράσουν την υπερψήφιση του «Leave».

Με την ανθρώπινη φύση να είναι αυτή που είναι, μια φρενίτιδα από τα μέσα ενημέρωσης ξεκινά την απόδοση ευθυνών για το ποιος προκάλεσε την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Ο πρώτος στόχος είναι το βρετανικό εκλογικό σώμα. Αντί να ρίξει την ψήφο του με βάση τη λογική και ψύχραιμη εξέταση των ζητημάτων, πάρα πολλοί ψηφοφόροι κατέληξαν να κινούνται με βάση ένα πολύ συναισθηματικό θέμα: τη μετανάστευση.

Το εκλογικό σώμα σε μεγάλο βαθμό αδιαφορεί για αυτήν την κατηγορία. Άλλωστε, ήταν το κόμμα των Συντηρητικών, και ο Κάμερον συγκεκριμένα, που αποφάσισε πριν από τις προηγούμενες γενικές εκλογές πως το δημοψήφισμα ήταν καλή ιδέα. Αναμφίβολα, οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας ήξεραν τι έκαναν και είχαν λάβει υπόψη την ευημερία της χώρας.

Η απάντηση του Κάμερον είναι πως η υπόσχεση για την προκήρυξη του δημοψηφίσματος για το Brexit ήταν αναγκαία. Η κυβέρνηση είχε πολιορκηθεί από το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου, το κατά της ΕΕ αντικαθεστωτικό κίνημα που διέβρωνε τη βάση των Συντηρητικών. Η επιλογή για τους Tories  ήταν είτε να χάσουν τις γενικές εκλογές είτε να υποσχεθούν δημοψήφισμα κατά τη νέα θητεία.

Το UKIP, ωστόσο, είναι ευχαριστημένο με το αποτέλεσμα. Ο αρχηγός του κόμματος Νάιτζελ Φαράτζ και οι συνεργάτες του είναι βέβαιοι πως οι βραχυπρόθεσμες αναταράξεις είναι μικρό τίμημα για τις ευκαιρίες που έχει πλέον η Βρετανία μετά την απελευθέρωσή της από τους περιορισμούς της ΕΕ. Κατά την άποψή τους, η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ένωση ήταν λάθος από την πρώτη στιγμή, καθώς το ευρωπαϊκό σχέδιο είναι και το ίδιο προβληματικό.

Οι αρχιτέκτονες μιας ενωμένης Ευρώπης λένε πως το όραμά τους για μια «στενότερη από ποτέ ένωση» - οικονομική, χρηματοπιστωτική, κοινωνική και πολιτική – δεν ήταν ποτέ υπό αμφισβήτηση. Και στον βαθμό που το Ηνωμένο Βασίλειο έβλεπε την ΕΕ αποκλειστικά ως μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου, αυτό το όραμα θα είχε εξελιχθεί μέσα από πολλές δεκαετίες επωφελούς συμμετοχής.

Όμως αυτή η αισιοδοξία έχει απορριφθεί από αντικαθεστωτικά κόμματα στις χώρες που θεωρούνται παραδοσιακά πως συγκρατούν την ενωμένη Ευρώπη. Αυτές οι ακροδεξιές ομάδες, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, το AfD στη Γερμανία και το Λαϊκό Κόμμα στη Δανία, υποδεικνύουν ένα οικονομικό σύστημα που δεν έχει καταφέρει να τηρήσει τις υποσχέσεις του. Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί η ισχνή ανάπτυξη, η ανησυχητικά υψηλή ανεργία των νέων σε συγκεκριμένες χώρες, το επαναλαμβανόμενο οικονομικό δράμα στην Ελλάδα και η αδυναμία διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης.

Όπως σε διήγημα της Αγκάθα Κρίστι, και εδώ φαίνεται να υπάρχουν πολλοί ύποπτοι, και σε αυτήν την περίπτωση, πολλοί ένοχοι. Όμως ένας μόνο παράγοντας φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη για την πανωλεθρία: η επαναλαμβανόμενη αποτυχία ανεπτυγμένων χωρών να σημειώσουν υψηλή, περιληπτική ανάπτυξη. Και όσο περισσότερο επιμένει αυτή η ανεπάρκεια, τόσο μεγαλύτερη η ζημιά.

Οι εκλεπτυσμένες, ανεπτυγμένες οικονομίες δεν τα πηγαίνουν καλά σε περιόδους εξοργιστικά χαμηλής ανάπτυξης, ιδιαίτερα όταν τα ελάχιστα οφέλη πηγαίνουν στα μέρη του πληθυσμού που ήδη βρίσκονται στην καλύτερη κατάσταση, όπως συμβαίνει τελευταία. Υπό αυτές τις συνθήκες, η λίστα των απίθανων και αδιανόητων γεγονότων δεν περιορίζεται μόνο στην ανάδειξη αντικαθεστωτικών κομμάτων, τη διάσπαση των υπαρχόντων κατεστημένων, τα αρνητικά ονομαστικά επιτόκια, τον οικονομικό απομονωτισμό, τις όλο και περισσότερο αναποτελεσματικές και αντιπαραγωγικές κεντρικές τράπεζες, και τον κίνδυνο μιας χαμένης γενιάς άνεργων νέων.

Η λύση για τη χαμηλή και μη περιληπτική ανάπτυξη στον ανεπτυγμένο κόσμο δεν αποτελεί μυστήριο, ωστόσο. Πολλοί οικονομολόγοι ήδη συμφωνούν για το τι χρειάζεται και γιατί. Αυτό που δυστυχώς απουσιάζει είναι η πολιτική βούληση και δυνατότητα υλοποίησης αυτών των μέτρων.

Ίσως το τραύμα του Brexit να μπορεί να επιφέρει μια «στιγμή Σπούτνικ» που θα σοκάρει τους πολιτικούς ηγέτες ωθώντας τους να ενωθούν πίσω από ένα όραμα υψηλής περιληπτικής ανάπτυξης και εξαναγκάζοντας μια συμφωνία για τα βήματα που θα βοηθήσουν να αποφευχθούν οι υφέσεις και η χρηματοπιστωτική αστάθεια.

Η αντίληψη πως μόνο ένα κοστοβόρο και επώδυνο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σοκ θα μπορούσε να πυροδοτήσει την κατάλληλη πολιτική αντίδραση από τα νομοθετικά σώματα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού αποτελεί επιπλέον ένδειξη της πολιτικής δυσλειτουργίας που, για πολύ καιρό, μεταφέρει μεγάλο μέρος του πολιτικού βάρους στις πιεσμένες και όλο και περισσότερο εξαντλημένες κεντρικές τράπεζες.

Και δε θα πρέπει να καθησυχαστούμε εάν το Ηνωμένο Βασίλειο ψηφίσει τελικά υπέρ της παραμονής στην ΕΕ: ναι, αυτό θα αφαιρέσει την άμεση απειλή των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών αναταράξεων όμως, δυστυχώς, δε θα κάνει τίποτα για την υποβόσκουσα ανεπάρκεια ανάπτυξης του συστήματος, η οποία αναμφίβολα θα προκαλέσει και νέες αναταραχές.         

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ