Νέα σενάρια για τραπεζική συγχώνευση κορυφής, που θα μειώσει τα μέλη του… κλαμπ των μεγάλων από τέσσερις σε τρεις, τροφοδοτούν οι δυσμενείς εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τις κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών, που διατυπώθηκαν λίγους μήνες πριν βγει το πόρισμα των νέων, ευρωπαϊκών τεστ αντοχής. Στο επίκεντρο των σεναρίων βρίσκεται, βεβαίως, η Eurobank, που αμφισβητείται αν θα μπορέσει να συνεχίσει την αυτόνομη πορεία της.
Ως γνωστόν, κυβέρνηση και τρόικα έχουν συμφωνήσει για τη διάρθρωση του τραπεζικού συστήματος, καταλήγοντας στο ότι θα πρέπει να βασισθεί σε τέσσερις ισχυρούς πυλώνες (συστημικές τράπεζες). Η τρόικα, μάλιστα, δεν δίστασε να μπλοκάρει τη συγχώνευση της Εθνικής με την Eurobank, αποτρέποντας το ενδεχόμενο να μειωθεί σε τρεις ο αριθμός των μεγάλων τραπεζών-πυλώνων. Η συμφωνία αυτή εξακολουθεί να ισχύει, όπως διατυπώνεται με μεγάλη σαφήνεια στο αναθεωρημένο μνημόνιο και στην έκθεση του ΔΝΤ, που το συνοδεύει.
Όμως, η τήρηση της συμφωνίας για τους τέσσερις πυλώνες έχει τεθεί εκ των πραγμάτων σε αμφισβήτηση και μένει να φανεί ως το τέλος του έτους αν θα αντέξει, ή θα αναθεωρηθεί υπό το βάρος των εξελίξεων. Το μείζον ερώτημα, που συζητείται έντονα στους τραπεζικούς κύκλους, είναι πώς θα εξελιχθούν οι κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών σε συνθήκες πρωτοφανούς έξαρσης των προβληματικών δανείων και με τις ευρωπαϊκές αρχές να ετοιμάζουν το δικό τους πόρισμα, σχετικά με το αν επαρκούν τα κεφάλαια που έχουν ήδη συγκεντρωθεί.
Σε αντίθεση με τη «μετριοπαθή» Τράπεζα της Ελλάδος, το ΔΝΤ δίνει μια δική του, πολύ πιο «σκοτεινή» εκτίμηση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εκτιμώντας ότι οι ελληνικές τράπεζες θα χρειασθεί να συγκεντρώσουν τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ πρόσθετων κεφαλαίων, πέραν όσων συγκέντρωσαν ήδη με βάση το δυσμενές σενάριο της ΤτΕ. Το Ταμείο τονίζει ότι:
– Οι υπολογισμοί της ΤτΕ για τις κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών, τόσο στο βασικό, όσο και στο δυσμενές σενάριο, υποτιμούν τις διαστάσεις του προβλήματος που αντιμετωπίζουν, λόγω της μεγάλης αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
– Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, στα οποία το ΔΝΤ περιλαμβάνει και όσα έχουν ρυθμισθεί και έχουν σοβαρό κίνδυνο να μην εξυπηρετηθούν ομαλά, έφθασαν στο τέλος του 2013 στο 40% του χαρτοφυλακίου των τραπεζών και καλύπτονταν από προβλέψεις σε ποσοστό 49%. Το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων μετά τις προβλέψεις είναι εξαιρετικά υψηλό, καθώς αντιστοιχεί στο 138% των κεφαλαίων που είχαν οι τράπεζες στο τέλος του 2013.
– Οι αξίες των ενεχύρων (κυρίως ακίνητα) συνεχίζουν να μειώνονται, με αποτέλεσμα να αυξάνονται τα δανειακά βάρη των ιδιωτών. Επιπλέον, το κεφάλαιο των τραπεζών είναι χαμηλής ποιότητας, καθώς περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό αναβαλλόμενους φόρους και αρνητικές υπεραξίες, που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για απορρόφηση ζημιών.
Σε αυτό το πλαίσιο τα μεγάλα ερωτήματα που τίθενται αφορούν πρωτίστως την Eurobank, εκτιμούν τραπεζικά στελέχη, και το αν θα καταφέρει να παραμείνει αυτόνομη, ή θα χρειασθεί να ενταχθεί σε ένα μεγαλύτερο σχήμα. Τούτο διότι η Eurobank βρίσκεται στην αφετηρία του νέου προσδιορισμού των κεφαλαιακών αναγκών έχοντας ένα σημαντικό «βαρίδι», το οποίο δεν έχουν οι άλλες τρεις συστημικές τράπεζες: η Eurobank κάλυψε τις κεφαλαιακές της ανάγκες σύμφωνα με το βασικό σενάριο της ΤτΕ, αφήνοντας για το άμεσο μέλλον μια διαφορά κεφαλαίων της τάξεως των 2 δισ. ευρώ, που θα πρέπει να καλυφθεί. Όλα αυτά, χωρίς να υπολογίζονται τυχόν πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις, που θα προσδιορισθούν από τις ευρωπαϊκές αρχές, βάσει των νέων τεστ αντοχής.
Μετά την τελευταία αύξηση κεφαλαίου, η Eurobank έχει ιδιωτικοποιηθεί κατά 65% και έχει στη μετοχική της σύνθεση ισχυρούς «παίκτες» του διεθνούς στερεώματος, που θα μπορούσαν να καλύψουν μια νέα αύξηση κεφαλαίου. Το ερώτημα, όμως, είναι αν οι νέοι μέτοχοι θα θελήσουν να βάλουν το χέρι στην τσέπη για να παραμείνει αυτόνομη η Eurobank, ή αν θα προτιμούσαν να δαπανήσουν τα κεφάλαιά τους για να πάρουν συμμετοχή σε μια μεγαλύτερη τράπεζα, που θα μπορούσε να δημιουργηθεί από μια μεγάλη συγχώνευση.
Κύκλοι της αγοράς τονίζουν ότι από την πλευρά της Εθνικής σίγουρα δεν έχουν «σβήσει» οι βλέψεις για ένα «γάμο» με την Eurobank, που θα επανέφερε την Εθνική σε θέση αδιαμφισβήτητου εθνικού πρωταθλητή. Αυτές οι βλέψεις, σε συνδυασμό με το αβέβαιο τοπίο για τις νέες κεφαλαιακές ανάγκες της Eurobank, ίσως κρίνουν στα τέλη του έτους αν οι τέσσερις ισχυροί του τραπεζικού συστήματος θα γίνουν τρεις…