Σε δεινή κατάσταση βρίσκεται η οικονομία της Βενεζουέλας, η οποία χειμάζεται από τον υψηλό πληθωρισμό του 63%, την αναιμική ανάπτυξη, τη φυγή κεφαλαίων, τους περιορισμούς στην κίνηση συναλλάγματος από τις εταιρείες και την εκτίναξη του κόστους δανεισμού.
Οι επενδυτές θεωρούν κατά 90% πιθανή μία χρεοκοπία της χώρας μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, πιθανότητα η οποία είναι και η υψηλότερη παγκοσμίως. Σοβαρό πλήγμα έχει δεχθεί η χώρα, η οποία παράγει πετρέλαιο, και από τη δραστική πτώση στην τιμή του κάτω από τα 48 δολάρια το βαρέλι από τα επίπεδα των 100 δολαρίων. Σε μια δριμεία επίθεση που εξαπέλυσε ο πρόεδρος της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, στον Αμερικανό ομόλογό του Μπαράκ Ομπάμα, τον κατηγόρησε ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν έναν πόλεμο του πετρελαίου. «Το πετρέλαιο Βενεζουέλας τον Σεπτέμβριο βρισκόταν στα 95 δολάρια το βαρέλι και σήμερα στα 48 δολάρια το βαρέλι, επειδή οι ΗΠΑ επιδιώκουν την αποδυνάμωση των ισχυρών πετρελαιοπαραγωγών χωρών, όπως η Βενεζουέλα και η Ρωσία», δήλωσε.
Μεγάλες ελλείψεις αγαθών
Παράλληλα, παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις αγαθών, όπως μεταξύ άλλων γάλακτος και καλαμποκέλαιου. Μάλιστα, η σοβαρή έλλειψη γάλακτος στη χώρα θεωρείται ότι ευθύνεται για το κλείσιμο ενός διεθνώς φημισμένου ζαχαροπλαστείου, του Κορομότο, που πουλούσε 850 γεύσεις παγωτών στην πόλη Μερίδα. Η Βενεζουέλα εισάγει πάμπολλα προϊόντα. Σύμφωνα δε με τα τελευταία στοιχεία της κεντρικής τράπεζας, ο δείκτης σπανιότητας φθάνει στο σχεδόν 30%. Αυτό σημαίνει ότι στα 100 αγαθά τα 30 δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα και οπουδήποτε. Οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε τρόφιμα, αλλά θα πρέπει να επισκεφθούν διαφορετικά σούπερ μάρκετ και διαφορετικές ημέρες, προκειμένου να μπορέσουν να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Οι επικριτές του Βενεζουελανού προέδρου Μαδούρο θεωρούν ότι για την έλλειψη ευθύνεται η κυβέρνησή του και η κακοδιαχείρισή της. Η κυβέρνηση μεταθέτει την ευθύνη στους ασυνείδητους επιχειρηματίες, όπως τους αποκαλεί, οι οποίοι αποθηκεύουν αγαθά, προκαλώντας τεχνητή αύξηση τιμών. Επιπλέον, όπως αναφέρει το BBC, ακόμα ένας δυσμενής παράγοντας είναι ότι έως και το 40% των αγαθών που επιδοτεί η Βενεζουέλα για την εγχώρια αγορά της περνάει στα χέρια λαθρεμπόρων και διοχετεύεται στη γειτονική Κολομβία. Αποτέλεσμα είναι οι ελλείψεις να επιδεινώνονται.
Ουρές έξω και μέσα στα σούπερ μάρκετ
Ουρές σχηματίζονται τόσο έξω όσο και μέσα στα σούπερ μάρκετ, όπου υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις σε βασικά προϊόντα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι τιμές των καταναλωτικών αγαθών από τον Νοέμβριο του 2013 μέχρι τον Νοέμβριο του 2014 αυξήθηκαν κατά 64%. Αρκετοί από τους καταναλωτές που στέκονται καθημερινά από το ξημέρωμα στις ουρές κατηγορούν τον πρόεδρο της χώρας Νίκολας Μαδούρο και την πολιτική που ακολουθεί για τις ελλείψεις, ενώ άλλοι κατέφυγαν σε πράξεις βίας κατά των δυνάμεων ασφαλείας και συνελήφθησαν. Η κυβέρνηση, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, προκειμένου να αποφευχθούν παρατράγουδα στις ουρές και πλιάτσικο έθεσε τα καταστήματα (σούπερ μάρκετ, μίνι μάρκετ, παντοπωλεία) υπό στρατιωτική προστασία. Τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων μεταδίδουν μαρτυρίες πολιτών της Βενεζουέλας οι οποίοι είναι αγανακτισμένοι με την κατάσταση που έχει προκύψει και αναφέρουν ότι μέσα στο Σαββατοκύριακο έγιναν πάνω από 18 συλλήψεις ατόμων που διαμαρτύρονταν μπροστά από καταστήματα.
Οι καταγγελίες κατά των ανδρών της Εθνοφρουράς, σύμφωνα με τις οποίες οι τελευταίοι συνέλαβαν όσους προσπάθησαν να τραβήξουν φωτογραφίες και βίντεο, προέρχονται από τον αντιπολιτευόμενο συνασπισμό MUD. Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε το MUD στην ανακοίνωσή του: «Δεν φτάνει που η κυβέρνηση έχει υποχρεώσει τον λαό να περιμένει σε εξευτελιστικές ουρές, θέλει και τις ουρές σε ?κουβανέζικο στυλ?, μουγκές και φοβισμένες».
Στον αντίποδα των διαμαρτυριών σημειώνεται ότι το προηγούμενο Σάββατο πραγματοποιήθηκε βομβιστική επίθεση κατά της δημόσιας επιχείρησης τηλεφωνίας, ενώ στο Σαν Κριστομπάλ τα ξημερώματα της Δευτέρας (τοπική ώρα) έγινε εμπρηστική επίθεση κατά ενός λεωφορείου του τοπικού πανεπιστημίου. Οι διαμαρτυρίες προς το παρόν, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι μικρής έκτασης και δεν έχουν καμία σχέση με τις μεγάλες, μαζικές διαδηλώσεις που σημειώθηκαν στη Βενεζουέλα κατά του Μαδούρο πριν από μερικούς μήνες.
Τα περιστατικά αυτά πάντως ήταν αρκετά για να δώσουν αφορμή στον Μαδούρο να επιτεθεί για άλλη μία φορά στην αντιπολίτευση και την «παρασιτική ολιγαρχία», κατηγορώντας τους για «οικονομικό πόλεμο». Σύμφωνα με τον Μαδούρο: «Με την έναρξη αυτού του χρόνου η παρασιτική ολιγαρχία μας έστησε ενέδρα, όμως εμείς και ο λαός απαντάμε». Απευθυνόμενος δε στους πολίτες τόνισε: «Μην πέσετε στην απελπισία. Εχουμε προϊόντα για όλους και την επάρκεια να τα καλύψουμε με ηρεμία και υπομονή. Τα καταστήματά μας είναι γεμάτα».
Ο υπουργός Σίτισης, Κάρλος Οζόριο, παραδέχτηκε μεν τα προβλήματα στη διανομή των προϊόντων, όμως προειδοποίησε τους πολίτες να μην πιστεύουν «στις εκστρατείες που στόχο έχουν να αποσταθεροποιήσουν τη χώρα».
Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι επιχειρηματίες της χώρας διαβεβαίωσαν το κοινό ότι η κατάσταση μέσα στις επόμενες ημέρες θα βελτιωθεί, αφού το πρόβλημα ήταν πως οι εταιρείες διανομής εξαιτίας των εορτών δεν παρείχαν τις υπηρεσίες τους στον μέγιστο βαθμό. Οπως τόνισε σε δηλώσεις του ο πρόεδρος της ένωσης των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, τα προβλήματα στη διανομή θα λυθούν μέσα σε αυτήν την εβδομάδα.
Ομόλογα
Η προαναφερθείσα κατάσταση σε συνδυασμό με την κατάρρευση του πετρελαίου, τις αιματηρές διαδηλώσεις και την περιστολή των συναλλαγματικών διαθεσίμων της κεντρικής τράπεζας κλόνισε περαιτέρω την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Το 2014 καμία χώρα δεν είχε χειρότερες αποδόσεις στα κρατικά της ομόλογα από τη Βενεζουέλα. Τα εκπεφρασμένα σε δολάρια ομόλογά της απώλεσα 31% στις αποδόσεις τους κατά μέσον όρο στη διάρκεια του 2014. Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση, σύμφωνα με τον δείκτη του -, ενώ δεύτερη στην κατάταξη έρχεται η Ουκρανία. Σύμφωνα με τους επενδυτές, υπάρχει πιθανότητα 90% να χρεοκοπήσει η Βενεζουέλα τα προσεχή πέντε χρόνια.
Αναφορικά με το πετρέλαιο τώρα, αυτό καλύπτει το 95% των εξαγωγών της χώρας. Η τιμή του έχει καταβαραθρωθεί στα 48 δολάρια από τα 95 δολάρια το βαρέλι τον Σεπτέμβριο. Και αυτό σημαίνει πως ελαττώνονται τα έσοδα της Βενεζουέλας και αυξάνονται οι δανειακές της ανάγκες από τη διεθνή αγορά στα 35,4 δισεκατομμύρια δολάρια για το 2015, σύμφωνα με την Bank of America. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας στα 22,5 δισ. δολάρια μπορούν να καλύψουν για δύο χρόνια την αποπληρωμή χρεών της κυβέρνησης και της κρατικής πετρελαϊκής Petroleos de Venezuela. Στις αρχές Δεκεμβρίου η κεντρική τράπεζα δήλωσε ότι θα διευρύνει τον ορισμό των συναλλαγματικών διαθεσίμων, ώστε να συμπεριληφθούν διαμάντια και άλλοι πολύτιμοι λίθοι, καθώς και μετατρέψιμο ξένο νόμισμα. Αναλυτές επισημαίνουν πως θεωρητικά ο Μαδούρο μπορεί να ενισχύσει τα κρατικά έσοδα με την αύξηση της τιμής της βενζίνης και τον δανεισμό από την Κίνα, αλλά είναι απίθανο να το κάνει λόγω της ήδη χαμηλής δημοφιλίας του.
Υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης
Υπό αυτών των συνθηκών οι οίκοι αξιολόγησης προχωρούν σε υποβάθμιση της οικονομίας της Βενεζουέλας. H Moody’s υποβάθμισε την αξιολόγηση της χώρας σε Caa3 από Caa1 και άλλαξε το outlook σε σταθερό από αρνητικό. Σε ανακοίνωση που εξέδωσε, ο διεθνής οίκος τονίζει πως ο κίνδυνος χρεοκοπίας έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς η οικονομία της χώρας συνεχίζει να δέχεται πιέσεις από την μεγάλη πτώση στις τιμές του αργού.Το σταθερό outlook αντανακλά την εκτίμηση της Moody’s πως ακόμα και αν η τιμή του αργού καταγράψει περαιτέρω πτώση, οι αναμενόμενες απώλειες για τους ομολογιούχους θα είναι ανάλογες με μια αξιολόγηση Caa3. Οι αναλυτές της Moody’s προβλέπουν ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Βενεζουέλας θα διολισθήσει σε έλλειμμα περίπου 2% του ΑΕΠ το 2015, από πλεόνασμα 2% το 2014. Πρόκειται για το πρώτο ετήσιο έλλειμμα από το 1998.
Και η Fitch Ratings πριν από λίγες εβδομάδες υποβάθμισε κατά δύο μονάδες το αξιόχρεο της Βενεζουέλας, από το B στο CCC, ρίχνοντάς την στην κατηγορία των χωρών για τις οποίες ο κίνδυνος χρεοκοπίας είναι «μια πραγματική πιθανότητα». Ο Fitch αιτιολόγησε αυτήν την απόφαση σημειώνοντας ότι η χώρα είναι ευάλωτη, λόγω της κατακόρυφης πτώσης της τιμής του πετρελαίου καθώς έτσι χάνει «την κυριότερη πηγή συναλλάγματος για την οικονομία της». Από την πώληση πετρελαίου προέρχεται το 96% των εσόδων της Βενεζουέλας σε συνάλλαγμα. Ο οίκος εξήγησε επίσης ότι οι δυνατότητες της Βενεζουέλας να απορροφήσει το σοκ είναι περιορισμένες δεδομένου ότι τα εθνικά αποθεματικά της είναι «σχετικά χαμηλά» και διαθέτει επίσης περιορισμένες «πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης». Υπενθύμισε εξάλλου τη μακροοικονομική αστάθεια της χώρας, όπου ο πληθωρισμός κυμαινόταν στο 55% κατά μέσο όρο κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους και η ύφεση εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 4%.