Η τρομοκρατική επίθεση της Τρίτης στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης έχει επιβεβαιώσει την ακροσφαλή θέση της Τουρκίας στην πρώτη γραμμή της κλιμακούμενης σύγκρουσης μεταξύ Ισλαμικού Κράτους και δυτικών και αραβικών κυβερνήσεων.
Οι βομβιστές αυτοκτονίας της Isis ήταν πίσω από τουλάχιστον δύο ακόμη παρόμοια χτυπήματα στην Τουρκία τον προηγούμενο χρόνο – στην πρωτεύουσα, την Άγκυρα, και στην πόλη στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας, Σουρούτς.
Παρ’ ότι η Τουρκία οδηγείται όλο και βαθύτερα στη γραμμή πυρός του εμφύλιου της Συρίας και τη μάχη ολόκληρης της περιοχής ενάντια στον σουνιτικό εξτρεμισμό, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο μαχητικός και ευέξαπτος πρόεδρος της Τουρκίας, παραμένει επίμονα προσκολλημένος σε έναν άλλο εχθρό, τους Κούρδους. Αυτή η μάχη, που επεκτάθηκε σκόπιμα το περασμένο καλοκαίρι μέσα στον αναβρασμό των επαναληπτικών γενικών εκλογών, είναι η έμμονη ιδέα, το τυφλό σημείο και πρωταρχική προτεραιότητα του Ερντογάν.
Ακόμη και τη στιγμή που οι τρομοκράτες ετοιμάζονταν για την επίθεσή τους στη διάσημη τουριστική περιοχή της Κωνσταντινούπολης, Σουλτανάχμετ, ο Αχμέτ Νταβούτογλου, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας και πιστός συνεργάτης του Ερντογάν, κοιτούσε σε λάθος κατεύθυνση. Σε συνεδρίαση του σαββατοκύριακου του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, είπε πως η καταστολή των περιοχών της κουρδικής μειονότητας από τις δυνάμεις ασφαλείας θα συνεχιστεί επ’ αόριστον.
«Θα συνεχίσουμε την αντιτρομοκρατική μας μάχη με μεγάλη προσήλωση μέχρις ότου τα βουνά μας, οι πεδιάδες και οι πόλεις μας εξαγνιστούν από αυτούς τους δολοφόνους» είπε ο Νταβούτογλου. Όμως οι «δολοφόνοι» για τους οποίους μιλούσε ήταν οι μαχητές του αυτονομιστικού Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), όχι οι τζιχαντιστές της Isis.
Η κλίμακα της υπάρχουσας βίας στις κουρδικές περιοχές ωχριά μπροστά στις λεηλασίες της Isis στην Τουρκία. Οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν 32 υποτιθέμενα μέλη του (PKK) μόνο το σαββατοκύριακο. Ο στρατός λέει πως 448 μαχητές έχουν σκοτωθεί μετά το ξεκίνημα των νέων επιχειρήσεων και των περιορισμών κίνησης τον προηγούμενο μήνα.
Ο Ερντογάν καυχιέται πως οι τουρκικές δυνάμεις σκότωσαν 3.100 μέλη του PKK το 2015. Το κύριο φιλοκουρδικό πολιτικό κόμμα, το Λαϊκό Δημοκρατικό κόμμα, λέει πως 161 άμαχοι σκοτώθηκαν επίσης τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ χιλιάδες έχουν διωχθεί από τα σπίτια τους.
Η εχθρότητα του προέδρου είναι πολύ βαθιά. Μετά τις διπλές βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας στην Άγκυρα του περασμένου Οκτωβρίου, όπου σκοτώθηκαν 103 άνθρωποι εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν κούρδοι και ακτιβιστές της αντιπολίτευσης, ο Ερντογάν υποστήριξε πως οι κούρδοι μαχητές ήταν συνυπεύθυνοι με την Isis. Η θέση του δέχθηκε έντονη κριτική και γρήγορα απορρίφθηκε.
Μιλώντας μετά τις επιθέσεις της Τρίτης, ο Ερντογάν απέφυγε να κάνει το ίδιο λάθος, στρέφοντας το δάχτυλο σταθερά προς την Isis. «Καταδικάζω απερίφραστα το τρομοκρατικό συμβάν που έλαβε χώρα στην Κωνσταντινούπολη… το οποίο εκτιμάται πως ήταν επίθεση βομβιστή αυτοκτονίας με προέλευση από τη Συρία» είπε.
Η δήλωση του Ερντογάν φάνηκε να βάζει στην άκρη οποιαδήποτε πιθανότητα ευθύνης των κούρδων, ιδιαίτερα της εξτρεμιστικής ομάδας γνωστής ως «Γεράκια της Ελευθερίας». Όσο για το ίδιο το PKK, οι αναλυτές σημειώνουν πως δεν έχει προϊστορία επιθέσεων σε στόχους αμάχων σε μεγάλες τουρκικές πόλεις και θα θεωρούσε μια τέτοια ενέργεια αντιπαραγωγική.
Το συμπέρασμα κατά συνέπεια είναι αναπόφευκτο: η κτηνωδία στην Κωνσταντινούπολη αντιπροσωπεύει μία ακόμη καταστροφική και επώδυνη αποτυχία της ασφάλειας, η οποία θα πρέπει να αποδοθεί ξεκάθαρα στον Ερντογάν. Άβολες ερωτήσεις θα ερωτηθούν, όπως κατά πόσο η εστίασή του στην κουρδική απειλή είναι λανθασμένη και με πολιτικά κίνητρα – και αν θα πρέπει να δοθεί περισσότερο προσοχή στην τρομοκρατική απειλή που πηγάζει από τη Συρία και το Ιράκ.
Μία τέτοια μεταβολή θα ήταν ευπρόσδεκτη από τους συμμάχους της Τουρκίας. Η νεοϊσλαμιστική κυβέρνηση του Ερντογάν είναι ύποπτη εδώ και καιρό για παροχή συγκαλυμμένης βοήθειας προς μαχητικές ομάδες σουνιτών που μοιράζονται τον στόχο της τής απομάκρυνσης του προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Ασάντ. Έχουν υπάρξει επίμονες αναφορές, όλες απορριφθείσες, για συνδέσμους της τουρκικής ασφαλείας με την Isis και συνενοχής στις εξαγωγές συριακού πετρελαίου από την Isis μέσω της Τουρκίας.
Ο δισταγμός του Ερντογάν να βοηθήσει τους ιρακινούς και σύρους κούρδους που μάχονται την Isis, ιδιαιτέρως κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Κομπάνε στη βόρεια Συρία το 2014, έχει εξοργίσει τους δυτικούς συμμάχους. Μετά από μακρά αντίσταση, ενέδωσε τελικά πέρυσι στην αμερικανική πίεση να επιτρέψει σε συμμαχικά αεροσκάφη να χρησιμοποιήσουν τουρκικές βάσεις κατά τις επιχειρήσεις κατά της Isis.
Ο Ερντογάν έχει επίσης δεχτεί την κριτική από τις χώρες της ΕΕ για την ενασχόλησή του με τη βεντέτα του με τους κούρδους τη στιγμή που αποτύγχανε να περιορίσει τη ροή των σύρων προσφύγων και τη ροή προς τα νότια των επίστρατων της Isis από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Στη συνέχεια, ο Ερντογάν εξαγοράστηκε με 3 δισεκατομμύρια ευρώ βοήθειας από την ΕΕ, για εντείνει τις προσπάθειες αποτροπής των σύρων προσφύγων που μεταναστεύουν προς την Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
Ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας Έφκαν Αλά είπε αυτό το σαββατοκύριακο πως έχουν τεθεί σε ισχύ νέα συνοριακά μέτρα κατά της Isis. Ο Αλά είπε πως η Τουρκία είχε συλλάβει και απελάσει 2.896 ανθρώπους με ύποπτους συνδέσμους με την Isis.
Αυτού του είδους τα μέτρα δεν μπορούν να εμποδίσουν τελείως τους τρομοκράτες της Isis να γλιστρήσουν μέσα στην Τουρκία, στρατολογώντας εκεί ομοϊδεάτες, ή ταξιδεύοντας βόρεια προς την Ευρώπη, με το είδος των επώδυνων συνεπειών που είδαμε στην Κωνσταντινούπολη και αλλού.
Ούτε και θα μετριάσει τις αρνητικές ψυχολογικές και οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας αστάθειας στην επικερδή τουριστική βιομηχανία της Τουρκίας. Όπως και στην Τυνησία και την Αίγυπτο μετά τις επιθέσεις της Isis τον προηγούμενο χρόνο, η ελκυστικότητα της Τουρκίας ως προορισμός διακοπών έχει πληγεί εξίσου.
Στοχοποιώντας την Κωνσταντινούπολη και συγκεκριμένα τη Σουλτανάχμετ που φιλοξενεί το Μπλε Τζαμί και την Αγία Σοφία, οι τρομοκράτες έφεραν ένα θανατηφόρο και ακριβό, όμως κυρίως ένα συμβολικό χτύπημα στην αντικρουόμενη καρδιά του τουρκικού κράτους του Ερντογάν.