Η δυσαρέσκεια της Γερμανίας με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αυξάνεται – και το αίσθημα φαίνεται να είναι αμοιβαίο.
Λίγες ημέρες πριν από τις συναντήσεις της Ομάδας των 20 και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσινγκτον, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έχει αφήσει να εννοηθεί πως ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι μοιράζεται την ευθύνη για την άνοδο των λαϊκιστικών κομμάτων. Με τους παραδοσιακούς εκπροσώπους να μαζεύουν αποδοκιμασία, οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ δείχνουν την αγανάκτησή τους για την επίθεση που δέχονται από πολιτικούς που έχουν αποτύχει να αναβαθμίσουν τα οικονομικά θεμέλια της ευρωζώνης.
Παρ’ ότι εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης είπε τη Δευτέρα πως η ανάδειξη των κινδύνων της πολιτικής της ΕΚΤ είναι δικαιολογημένη, άλλοι προειδοποιούν πως αποτελεί σύμπτωμα μιας επικίνδυνης έλλειψης συναίνεσης στην ευρωζώνη. Από τη διαφωνία για τους πρόσφυγες μέχρι το αδιέξοδο στη διαχείριση της οικονομικής πολιτικής, οι γερμανοί ψηφοφόροι και η ΕΚΤ εξοργίζονται με αυτό που βλέπουν ως ανεκπλήρωτες υποσχέσεις άλλων.
«Η Γερμανία δε διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα σε ότι αφορά την υπεκφυγή ευθυνών» είπε ο Μαρσέλ Φράτσερ, πρόεδρος του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικής Έρευνας και πρώην αξιωματούχος της ΕΚΤ. Η διαφωνία «είναι πολύ επιζήμια για την αξιοπιστία της ΕΤ καθώς η δημόσια αντίληψη είναι πως κάνει κάτι εξαιρετικά βλαβερό».
Η μακροχρόνια οργή της Γερμανίας για τα χαμηλά – και αρνητικά – επιτόκια που θεωρεί πως απαλλοτριώνει τους αποταμιευτές – πυροδοτείται από τις συνεχείς επεκτάσεις της ενίσχυσης από την ΕΚΤ. Επιπλέον, η πρόταση πως η ΕΚΤ μπορεί να καταργήσει σταδιακά το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ έχει προκαλέσει υποψίες στη Γερμανία πως η κεντρική τράπεζα θέλει να καταργήσει τα χαρτονομίσματα για να μειώσει τα επιτόκια ακόμη περισσότερο.
Οι δημόσιες εικασίες για μια ακόμη πολιτική – άμεση χρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα – έχει συμβάλει στο να φτάσει η διαφωνία μεταξύ μερών του πληθυσμού της χώρας σε υστερία. Ο Ντράγκι αποκάλεσε την ιδέα ως «πολύ ενδιαφέρουσα» τον περασμένο μήνα, παρ’ ότι εκείνος και οι συνεργάτες του λένε πως δεν έχουν συζητήσει την κίνηση ως επιλογή πολιτικής.
«Όσο περισσότερο διαρκεί η φάση των χαμηλών επιτοκίων, τόσο σοβαρότερες θα είναι οι συνέπειες για τους αποταμιευτές, τις συντάξεις και τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων» είπε η Άντιε Τίλμαν, εκπρόσωπος χρηματοπιστωτικής πολιτικής για τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση, το κόμμα της καγκελάριου Άνγκελα Μέρκελ. «Η ΕΚΤ χρειάζεται συνεχώς να εξηγεί τις πολιτικές της δημόσια. Και αυτό που είναι ακόμη πιο σημαντικό, πρέπει να δουλέψουν ένα σενάριο εξόδου.»
Οι υψηλόβαθμες συζητήσεις έχουν αναγκάσει τους πολιτικούς να πιέσουν την ΕΚΤ, υπονομεύοντας έτσι την ανεξαρτησία της. Το τελευταίο παράδειγμα προέκυψε την Παρασκευή στην Κρόνμπεργκ της Γερμανίας, όπου ο Σόιμπλε ανέφερε πως είχε πει στον Ντράγκι πως 50% της επιτυχίας του αντιμεταναστευτικού κόμματος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία μπορούσε να αποδοθεί στις δικές του νομισματικές πολιτικές. Εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει.
«Υπάρχει σε αυτή τη χώρα, και όχι μόνο εδώ, αλλά και στην Ευρώπη και διεθνώς, μια συζήτηση για τη νομισματική πολιτική και τα αποτελέσματα της νομισματικής πολιτικής» είπε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών Μάρτιν Τζάγκερ τη Δευτέρα. «Είναι μια βάσιμη συζήτηση που πρέπει να πραγματοποιηθεί. Αυτό, όμως, σίγουρα δε θα πρέπει να συγκεχυθεί με την άσκηση άμεσης παρέμβασης.»
Ο Σόιμπλε και ο Ντράγκι κατά πάσα πιθανότητα θα διεξάγουν συζητήσεις στην Ουάσινγκτον αυτήν την εβδομάδα, είπε ο Τζάγκερ. Οι πολιτικοί παράγοντες των G-20 θα συναντηθούν στις 14 και 15 Απριλίου, με τους υπουργούς Οικονομικών και τους κυβερνήτες κεντρικών τραπεζών από 188 χώρες να συνεδριάζουν στις 15-17 Απριλίου για τις εαρινές συνόδους του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας για να συζητήσουν την αναβίωση της αδύναμης παγκόσμιας οικονομίας.
Η θέση της ΕΚΤ είναι πως η χαλαρή νομισματική πολιτική είναι απαραίτητη εάν ο θεσμός επιθυμεί να πετύχει τον στόχο πληθωρισμού και να κινητοποιήσει την οικονομία της νομισματικής ένωσης. Επιπλέον, εάν οι πολιτικοί έκαναν περισσότερα, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να κάνει λιγότερα.
«Δώστε μας ένα πολιτικό σύστημα, ένα δημοσιονομικό σύστημα, ένα θεσμικό σύστημα» που θα αποφύγει «όλα αυτά τα ζητήματα που φτάνουν στο τραπέζι της ΕΚΤ» είπε το μέλος του διοικητικού συμβουλίου Μπενουά Κερέ σε διάσκεψη στη Φρανκφούρτη στις 7 Απριλίου. «Όλες οι συζητήσεις που κάνουμε για τη νομισματική πολιτική, ή τα μηδενικά επιτόκια, είναι αντιπερισπασμός.»
Ο συνάδελφός του Πέτερ Πράετ είπε στην ίδια διάσκεψη πως οι επιπλήξεις από τη Γερμανία είναι «μερικές φορές δύσκολο να χωνευτούν».
Η αυξανόμενη ένταση αντικατοπτρίζει τις πιέσεις σε μια οικονομική και νομισματική ένωση που δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τον ανασχηματισμό της ύστερα από μια χρηματοπιστωτική κρίση και μια διπλή ύφεση. Αυτό συμπεριλαμβάνει την ολοκλήρωση του ξεκαθαρίσματος του τραπεζικού συστήματος της ευρωζώνης, την εφαρμογή ενισχυμένων δημοσιονομικών κανόνων που συμφωνήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης, και την ολοκλήρωση των επιδιορθωτικών εργασιών στην Ελλάδα και άλλα κράτη που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κατάρρευσης.
Ο αργός ρυθμός της μεταρρύθμισης αποδίδεται συχνά στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης. Η κριτική τώρα εστιάζει στην άρνηση της Γερμανίας να συμφωνήσει σε ελάφρυνση χρέους για την Ελλάδα. Στο παρελθόν, είχε προκαλέσει οργή ο δισταγμός της για την κατανομή περισσότερων δυνάμεων για την αντιμετώπιση της κρίσης σε επίπεδο ευρωζώνης.
Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα του Σόιμπλε προκαλούν επίσης ανησυχίες, σε μια περίοδο που οι εκκλήσεις για περισσότερη δημοσιονομική ενίσχυση αυξάνονται.
Αυτό αφήνει όλες τις πλευρές παγιδευμένες σε μια αμοιβαία δυσαρέσκεια, σύμφωνα με τον Λαρς Φελντ, καθηγητή οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ και μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων που συμβουλεύει την κυβέρνηση.
«Η Γερμανία μπορεί να δεχτεί μια απόκλιση – μιαν πιο επεκτατική νομισματική πολιτική – από την προτιμώμενη πορεία της εάν και οι υπόλοιποι είναι πρόθυμοι να δεχτούν διαφοροποιήσεις από αυτό που εκείνοι επιθυμούν» είπε ο Φελντ. «Όμως στην πορεία της επεκτατικής νομισματικής πολιτικής, ο ζήλος για μεταρρύθμιση στην Ιταλία και τη Γαλλία, για παράδειγμα, έφθινε. Συνεπώς, δεν έχουν εκπληρώσει τη δική τους πλευρά της έμμεσης συμφωνίας.»