Η συμφωνία που επιτεύχθηκε την περασμένη εβδομάδα με τους επιτηρητές του προγράμματος βοήθειας φτάνει, συνεπώς, ως μεγάλη ανακούφιση. Η συμφωνία επικεντρώνεται στις μεταρρυθμίσεις του φόρου εισοδήματος και του ασφαλιστικού, τις οποίες η Αθήνα θα πρέπει να εφαρμόσει τώρα για να ξεκλειδώσει περαιτέρω βοήθεια. Θα πρέπει να ανοίξει τον δρόμο ώστε η Ελλάδα να λάβει περισσότερη οικονομική υποστήριξη πριν από τον Ιούλιο, όταν θα πρέπει να ξεπληρώσει περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια ευρώ σε χρέη – ένα ποσό που διαφορετικά θα καταβάλει την οικονομία.
Τα μέτρα, τα οποία θα αυξήσουν τη φορολογική βάση και θα κάνουν το κόστος των συντάξεων πιο βιώσιμο, έχουν αξία από μόνα τους μεσοπρόθεσμα. Εάν δώσουν τέλος στο αδιέξοδο, η βελτίωση στην εμπιστοσύνη θα μπορούσε να αντισταθμίσει το άμεσο χτύπημα στα εισοδήματα.
Ωστόσο, παρ’ ότι το πλαίσιο μιας συμφωνίας ανάμεσα στους πιστωτές και τον οφειλέτη είναι τώρα ξεκάθαρα, παραμένουν μεγάλες διαφορές που θα πρέπει να γεφυρωθούν ανάμεσα στους πιστωτές.
Από το ξεκίνημα της ελληνικής κρίσης χρέους, οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης, ανήσυχες να προστατέψουν τις δικές τους τράπεζες και φορολογούμενος, ζητούν συνεχώς από την Ελλάδα να πιάσει μη ρεαλιστικά φιλόδοξους στόχος ανάπτυξης και πλεονάσματος, αντί να αποδεχτούν την ανάγκη για μια πιο γενναιόδωρη ελάφρυνση χρέους. Ενάντια σε όλες τις πιθανότητες, η Ελλάδα φαίνεται να έχει ξεπεράσει τους στόχους πρωτογενούς πλεονάσματος πέρυσι – όμως το κοινωνικό κόστος της λιτότητας είναι όλο και λιγότερο αποδεκτό.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ξεκαθαρίσει πως θεωρεί τα πλεονάσματα αυτού του μεγέθους μη βιώσιμα και πως είναι απαραίτητη η περαιτέρω ελάφρυνση χρέους. Το επόμενο ερώτημα που θα πρέπει να λυθεί είναι για πόσο αναμένεται από την Ελλάδα νε έχει πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% μετά το 2018, όταν το παρόν πρόγραμμα βοήθειας υποτίθεται πως θα λήξει. Εάν το ΔΝΤ αποφασίσει τώρα να συμμετάσχει στο πρόγραμμα ως χρηματοδοτικός εταίρος – πράγμα κρίσιμο για τη Γερμανία για να συμφωνήσει σε περαιτέρω βοήθεια – θα επιμείνει επίσης σε μια «αξιόπιστη στρατηγική για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του χρέους», όπως άφησε να εννοηθεί εκπρόσωπος του ΔΝΤ την Παρασκευή.
Αυτό εναποθέτει το βάρος στις κυβερνήσεις της ευρωζώνης να βρουν τρόπους να μειώσουν το χρέος της Ελλάδας που θα μπορέσουν να «πουλήσουν» στους ψηφοφόρους τους. μία νέα έρευνα από το Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Peterson δείχνει πόσο δυσάρεστες μπορεί να είναι οι επιλογές τους.
Ο συντάκτης της έρευνας Jeromin Zettelmeyer συμπεραίνει πως υπό οποιοδήποτε πιθανό σενάριο, η Ελλάδα θα χρειαστεί πράγματι ελάφρυνση χρέους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, ίσα ίσα, χωρίς τις διαγραφές χρέους στις οποίες αντιτίθενται τόσο κάθετα οι πρωτεύουσες της ευρωζώνης. Εάν όμως το eurogroup χρησιμοποιήσει μόνο τα μέτρα που έχει ήδη πει πως θα λάβει υπόψη – παράταση προθεσμιών και αναβολές τόκων – τα χρέη της Ελλάδας μπορεί να συνεχίσουν να μεγαλώνουν για αρκετές δεκαετίες προτού τελικά μειωθούν. Μια τέτοια προσέγγιση, και άλλες που μπορεί να έχουν λογική αλλά δεν έχουν ακόμη συζητηθεί, θα έχουν τις δικές τους πολιτικές προκλήσεις.
Οι πιστωτές της Ελλάδας θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτήν την πραγματικότητα, και σύντομα. Εκείνοι, όσο και η ελληνική κυβέρνηση, έχουν ηθική ευθύνη να δώσουν τέλος στα επαναλαμβανόμενα επεισόδια συγκρούσεων καθώς πλησιάζει η μία ή η άλλη προθεσμία πληρωμών. Η Ελλάδα έχει πλέον υποφέρει από την ύφεση για το μεγαλύτερο μέρος της περασμένης δεκαετίας. Συνεχίζει να αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις. Η συνεχής αβεβαιότητα για το πρόγραμμα διάσωσης αποθαρρύνει τις επενδύσεις που θα μπορούσαν σε διαφορετική περίπτωση να βοηθήσουν την οικονομία να βρει ξανά το πάτημά της.