Τώρα που έχουμε ξεπεράσει τα υψηλά του χρέους των νοικοκυριών του 2008, μάλλον είμαστε έτοιμοι για μια κρίση πανικού.
Τέσσερις φορές το χρόνο, το Κέντρο Μικροοικονομικών Στοιχείων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης δημοσιεύει την «Τριμηνιαία Έκθεση για το Οικιακό Χρέος και την Πίστωση». Λίγο αργότερα, εκπλησσόμαστε με το πρωτοφανές μέγεθος του χρέους. Μερικές φορές είναι απλά υπερβολικοί τίτλοι. Άλλες φορές έχει να κάνει με λανθασμένη ανάλυση. Συχνά αποθαρρύνει τους επενδυτές και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οι οποίοι στη συνέχεια κάνουν ανόητα πράγματα ενάντια στα δικά τους συμφέροντα.
Εδώ μπαίνουμε εμείς.
Ένας μοναδικός αριθμός που βλέπετε μεμονωμένα μπορεί να τραβήξει μερικά κλικ, αλλά δεν βοηθά τον μέσο άνθρωπο να καταλάβει τα δεδομένα. Αυτή η «τύφλωση παρονομαστή», όπως την έχουμε ονομάσει νωρίτερα, είναι η αποτυχία να βάζουμε μεγάλους αριθμούς στο κατάλληλο πλαίσιο. Όταν το Μεγάλο Risk Fund χάνει 100 εκατομμύρια δολάρια, όταν η Μεγάλη Εταιρεία κόβει 1.000 θέσεις εργασίας, ή ακόμη και όταν ο Παλαιός Δείκτης χάνει 100 πόντους, η έλλειψη πλαισίου αναφοράς για αυτούς τους αριθμούς δημιουργεί μια παραπλανητική αφήγηση.
Μια φορά κι έναν καιρό, μια μείωση 100 μονάδων ήταν πολύ όταν ο δείκτης Standard & Poor’s 500 ήταν μικρότερος από 1.000. Αλλά είναι μόλις μια μικρή παρεμβολή όταν ο Μέσος Βιομηχανικός Δείκτης Dow Jones είναι υψηλότερος των 22.000 μονάδων. Εάν η Wal-Mart Stores Inc. απολύσει 1.000 άτομα, δημιουργεί μια προσωπική καταστροφή για τα άτομα, αλλά δεν έχει μεγάλη σημασία για μια εταιρεία που απασχολεί 2,3 εκατομμύρια ανθρώπους.
Ωστόσο, η κατανόηση ότι όλοι οι αριθμοί πρέπει να είναι κατάλληλοι συνεχίζει να διαφεύγει από πολλούς ανθρώπους. «Το χρέος των καταναλωτών είναι σε υψηλά επίπεδα. Δεν έχουμε μάθει;» κραυγάζει ο τίτλος της Washington Post. Ένα πιο συγκρατημένο Reuters ήταν λιγότερο συναισθηματικό αλλά και πάλι χωρίς πλαίσιο: «το χρέος των αμερικανών χτυπά νέο υψηλά». Αξίζουν εύσημα στη Wall Street Journal που ήταν πιο ακριβής, σημειώνοντας ότι «Ενώ το συνολικό χρέος έχει αυξηθεί, οι αριθμοί δεν είναι προσαρμοσμένοι στην ανάπτυξη του πληθυσμού ή της οικονομίας. Το συνολικό χρέος ήταν 67% του ονομαστικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος κατά το δεύτερο τρίμηνο, από το 87% το 2009».
Μπορείτε να διαβάσετε τους περισσότερους από τις τρεις πρώτες δωδεκάδες συνδέσμων στη μηχανή αναζήτησης ειδήσεων της Google για τον όρο «χρέος των νοικοκυριών», και άρθρο μετά το άρθρο θα μιλά για το κρίσιμο ερώτημα της ικανότητας των αμερικανών να εξυπηρετούν αυτό το χρέος – ή να κάνουν πληρωμές που καλύπτουν το σημερινό επιτόκιο και κεφάλαιο. Η ικανότητα εξυπηρέτησης αυτού του χρέους έχει κεντρική σημασία για την κατανόηση του πώς και πότε ο δανεισμός γίνεται επικίνδυνος.
Το γράφημα που δείχνει το χρέος ρεκόρ από μόνο του είναι αυτό που ο κωμικός Τζορτζ Κάρλιν αποκαλούσε «μερικό σκορ». Το πλήρες σκορ, βέβαια, θα περιλάμβανε τον τρόπο με τον οποίο εξυπηρετείται αυτό το χρέος.
Ρίξτε μια ματιά στο παρακάτω διάγραμμα. Το συνολικό ποσό των ανακυκλούμενων πιστώσεων, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου αντανακλά τον δανεισμό με πιστωτικές κάρτες, έφτασε στο αποκορύφωμά του το 2008 και στη συνέχεια κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αφού έφτασε στα χαμηλότερά του επίπεδο το 2011, άρχισε αργά να αυξάνεται, και σχεδόν εννέα χρόνια μετά το ζενίθ έφτασε τελικά σε νέα υψηλά. Υπήρχαν επίσης νέα ρεκόρ στο μέγεθος του πληθυσμού των ΗΠΑ, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, το συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών, την καθαρή αξία και, ίσως το σημαντικότερο, το διαθέσιμο προσωπικό εισόδημα. Αυτά συμβαίνουν κατά την οικονομική επέκταση.
Εάν αυτό το γράφημα δεν σας πείθει ότι αυτό δεν είναι επανάληψη του 2007-09, εξετάστε τις συνθήκες των καταναλωτικών και στεγαστικών αγορών τότε σε σχέση με σήμερα. Ναι, είναι σημαντικό να έχετε ένα μαξιλάρι μετρητών, αλλά είναι πιο σημαντικό να κατανοήσετε τη συνολική δυνητική υποχρέωση του προσωπικού χρέους. Πολλοί άνθρωποι δεν κατάφεραν να καταλάβουν ότι κάθονταν πάνω σε ωρολογιακές βόμβες επαναρύθμισης υποθηκών, των οποίων τα αρχικά χαμηλά ποσοστά επρόκειτο τελικά να επαναρυθμιστούν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Ένα στεγαστικό δάνειο που ήταν προσιτό από την αρχή ξαφνικά κατέστη αδύνατο για τους δανειολήπτες να εξυπηρετήσουν σε σχέση με τα εισοδήματά τους. Δεδομένου του αριθμού των τιτλοποιημένων χρηματοπιστωτικών προϊόντων που χτίστηκαν πάνω σε αυτά τα ενυπόθηκα δάνεια, και των παραγώγων που χτίστηκαν πάνω σε αυτά, η χρηματοοικονομική κατάρρευση ήταν σχεδόν αναπόφευκτη.
Αυτό δεν έχει μεγάλη ομοιότητα με το σήμερα. Η ποιότητα των δανειοληπτών είναι πολύ υψηλότερη. Οι δείκτες χρέους προς το εισόδημα είναι πολύ χαμηλότεροι. Αντίθετα, οι τράπεζες έχουν αυστηροποιηθεί υπερβολικά, αρνούμενες την πίστωση σε δανειολήπτες που θα πληρούσαν τα παραδοσιακά πρότυπα δανεισμού.
Η απλή ικανότητα του μέσου αμερικανού να εξυπηρετεί το χρέος του δεν μοιάζε σε τίποτα με πριν από μια δεκαετία.
Αλλά όσο πάρα πολλοί ειδήμονες και σχολιαστές είναι απρόθυμοι ή ανίκανοι να μάθουν τα βασικά του οικονομικού πλαισίου και των απλών μαθηματικών, είμαστε καταδικασμένοι σε αυτά τα προβλέψιμα επεισόδια άγχους.