«Όχι αυτόν τον Αυγούστου ούτε τον Σεπτέμβριο», έγραψε ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ το καλοκαίρι του 1935, καθώς οι διεθνείς εντάσεις στην Ευρώπη και πέραν αυτής ξεκίνησαν να σιγοβράζουν. «Αλλά το επόμενο έτος ή το επόμενο έτος, θα πολεμήσουν.»
Έγραφε φυσικά για την απειλή ενός προσεχούς παγκόσμιου πολέμου – και παρ’ ότι χρειάστηκε αρκετά χρόνια περισσότερο από ό, τι είχε φανταστεί, είχε δίκιο.
Ανησυχητικά, κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβαίνει τώρα. Οι εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βόρειας Κορέας μπορεί να τραβούν τα πρωτοσέλιδα, αλλά δεν είναι η μόνη κρίση που θα μπορούσε να προκαλέσει έναν μεγάλο πόλεμο. Και εκεί που η κυβέρνηση Τραμπ θα έπρεπε να προσπαθεί να εξουδετερώσει τις εχθρότητες, είτε τις κλιμακώνει είτε είναι ελλιπής σε δράση.
Σχεδόν όπου κι αν κοιτάξετε, οι σχέσεις μεταξύ των χωρών – ιδιαίτερα των δυνητικών αντιπάλων – φαίνεται να χειροτερεύουν, συχνά ανησυχητικά απότομα. Η Ουάσιγκτον, εν τω μεταξύ, δεν έχει υπάρξει άλλοτε τόσο απορροφημένη με τον εαυτό της.
Η τάση εδραιώνεται εδώ και καιρό, πριν από την άφιξη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, η χαοτική, ιδιοσυγκρασιακή φύση της διοίκησης του Τραμπ – ιδιαίτερα η απρόβλεπτη και απομονωτική, προστατευτική ρητορική του – μπορεί να την επιδεινώσει.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η περιφερειακή ακαμψία προκαλεί διπλωματικές δυσκολίες, αλλά πιθανώς όχι άμεση σύγκρουση. Στη Μέση Ανατολή, η λογομαχία μεταξύ Κατάρ και των γειτόνων του, κυρίως της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, είναι σοβαρή, αλλά πιθανόν όχι θανατηφόρα. Η Τουρκία και η Ελλάδα μπορεί να κάνουν στρατιωτικές επιδείξεις η μία στην άλλη, αλλά είναι πολύ απίθανο να πολεμήσουν.
Σε άλλες περιπτώσεις, ωστόσο, η ειρήνη είναι πολύ λιγότερο σίγουρη. Πράγματι, ακόμη και αν ο κόσμος φτάσει μέχρι το τέλος του 2017 χωρίς να ξεσπάσει καμία από αυτές τις συγκρούσεις, ο κίνδυνος μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται.
Στις 15 Αυγούστου, καθώς η Αμερική ήταν απασχολημένη με τις συνέπειες των διαμαρτυριών του Σάρλοτσβιλ και τις συνεχιζόμενες μηχανορραφίες στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου, ινδικά και κινεζικά στρατεύματα συγκρούστηκαν υψηλά στα Ιμαλάια.
Το τι ακριβώς έγινε στο απομακρυσμένο τμήμα της αμφισβητούμενης περιοχής ανάμεσα στην Ινδία, την Κίνα και το Μπουτάν παραμένει ασαφές. Βίντεο δείχνει στρατιώτες παλεύουν μεταξύ τους με γάντζους και πέτρες, αλλά η αντιπαράθεση δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα από καμία πλευρά. Αυτό που φαίνεται σαφές είναι ότι ήταν ένα από τα σοβαρότερα περιστατικά μεταξύ των δύο πυρηνικών δυνάμεων εδώ και δεκαετίες.
Στα Βαλκάνια, η Σερβία και η ΠΓΔΜ βρίσκονται σε μια επιδεινώμενη διπλωματική σύγκρουση. Η Ρωσία βρίσκεται στα πρόθυρα της μεγαλύτερης στρατιωτικής της άσκησης εδώ και χρόνια, σημάδι της συνεχώς αυξανόμενης έντασης με το ΝΑΤΟ.
Μια σειρά κλωστών και σταθερών μοτίβων συνδέουν αυτές τις διαφορετικές κρίσεις. Μια δεκαετία από το ξεκίνημα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, οι ηγέτες σε όλες σχεδόν τις χώρες αντιμετωπίζουν δύσκολες οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες και υπάρχει αναπόφευκτα εθνικιστική ρητορική που κατευθύνει την οργή προς τα έξω. Η άνοδος των αναδυόμενων οικονομιών τις τελευταίες δεκαετίες οδήγησε αναπόφευκτα σε μια γεωπολιτική επανεξισορρόπηση και οι χώρες δοκιμάζουν τις νέες δυνατότητές τους.
Πουθενά δεν είναι πιο ορατό από ό, τι με την Κίνα και τη Ρωσία. Η ρωσική οικονομία μπορεί να έχει μόλις το μέγεθος της Νέας Υόρκης, αλλά η Μόσχα ανακάλυψε με τον πόλεμο της Γεωργίας πριν από εννέα χρόνια ότι η στρατιωτική της υπεροχή – τώρα πολύ εκσυγχρονισμένη – την προσφέρει ακόμη επιρροή στη γειτονιά της. Το Πεκίνο κάνει μια παρόμοια ανακάλυψη. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ανάγκασαν ουσιαστικά το Βιετνάμ να υποχωρήσει σε μια διαμάχη σχετικά με τις υπεράκτιες πετρελαϊκές γεωτρήσεις. Μια εξέλιξη που θα ενθαρρύνει αναπόφευκτα τα κινέζικα γεράκια να δοκιμάσουν ακόμα περισσότερο την τύχη τους.
Αυτό συμβαίνει και σε άλλες τοπικές, μικρότερες συγκρούσεις. Η Σαουδική Αραβία θεωρήθηκε ότι ενθαρρύνθηκε σημαντικά από την επίσκεψη του Τραμπ νωρίτερα φέτος, καθιστώντας τη πολύ πιο επιθετική τόσο στη δίωξη του πολέμου στην Υεμένη όσο και στις περιφερειακές προσπάθειες απομόνωσης του Κατάρ. Πιθανόν ήταν πάντα λάθος να θεωρούμε ότι η Ουάσινγκτον ήταν ποτέ ένας πραγματικά «υπεύθυνος ενήλικας» που κρατούσε υπό έλεγχο άλλα έθνη. Σίγουρα, κανείς δεν το πιστεύει τώρα.
Αυτή η εποχή θα ήταν αναπόφευκτα ένας στρατηγικός εφιάλτης για τις Ηνωμένες Πολιτείες, μία όπου θα έπρεπε να κάνει δύσκολες επιλογές για το πού να βάλει τους πόρους και να τραβήξει τις κόκκινες γραμμές του. Η διοίκηση του Μπαράκ Ομπάμα προσπάθησε να βρει τις σωστές απαντήσεις. Υπό τον Τραμπ, ωστόσο, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια ακόμα πιο δύσκολη πρόκληση προσπαθώντας να διατηρήσουν τη διεθνή νομιμοποίηση και εμπιστοσύνη.
Θα ήταν λάθος να κατηγορήσουμε τον σημερινό πρόεδρο ότι δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για τα εξωτερικά θέματα. Στη Βόρειο Κορέα, στο Αφγανιστάν και σε άλλα θέματα, ο πρόεδρος και η εθνική ομάδα ασφαλείας του αφιέρωσαν σαφώς μια σημαντική προσπάθεια και εστίαση. Αυτή η προεδρία, ωστόσο, θεωρείται όλο και περισσότερο ότι έχει ελάχιστη ή καθόλου αντίληψη της γενικότερης εικόνας.
Μια συλλογή από συνεντεύξεις με έξι ανώτερους ευρωπαίους αξιωματούχους – όλοι τους είχαν συναντήσεις υψηλού επιπέδου με τον Τραμπ – που δημοσιεύθηκε από το Buzzfeed νωρίτερα αυτό το μήνα, δείχνει μια ευρέως διαδεδομένη έλλειψη σεβασμού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Οι αξιωματούχοι τον περιέγραψαν ως αδαή και απρόβλεπτο και ανησυχούσαν ιδιαίτερα για την ασταθή χρήση του Twitter.
Αν μη τι άλλο, τέτοιες ανησυχίες έχουν αυξηθεί δραματικά από τα γεγονότα του περασμένου μήνα, που είδε τον Τραμπ να απολύει πολλαπλά μέλη της κυβέρνησής του και να κάνει πολωτικές δηλώσεις για τη διαμαρτυρία λευκών εθνικιστών που άφησε έναν αντι-διαδηλωτή νεκρό στο Σάρλοτσβιλ, Βιρτζίνια. Όταν ο πρόεδρος τοποθετήθηκε για την τρομοκρατική επίθεση την περασμένη εβδομάδα στη Βαρκελώνη, με μια ιστορικά ανακριβή αναφορά, εκφράζοντας υποστήριξη της σε φημολογούμενες κακοποιήσεις από τις ΗΠΑ εναντίον Μουσουλμάνων μετά τον πόλεμο Φιλιππινών-Αμερικής του 1899-1902, λίγοι εξεπλάγησαν.
Παραμένει ευρύς σεβασμός για πολλούς από αυτούς που βρίσκονται στην κορυφή της κυβέρνησης, ιδιαίτερα για την τριάδα των στρατηγών που ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό την εξωτερική πολιτική. Υπάρχουν όμως και πραγματικές ανησυχίες. Την περασμένη εβδομάδα, ο δημοσιογράφος των Financial Times Γκίντεον Ράχμαν περιέγραψε την Αμερική του Τραμπ ως «επικίνδυνο έθνος», εκφράζοντας ανοιχτά την ανησυχία ότι ο πρόεδρος θα μπορούσε να χτυπήσει τη Βόρεια Κορέα, ξεκινώντας έναν πόλεμο για να αποσπάσει την προσοχή από τα προβλήματα στο εσωτερικό.
Λίγο αργότερα, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Μουν Τζε-ιν πήρε το ασυνήθιστο βήμα να δηλώσει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική δράση στην κορεατική χερσόνησο θα έπρεπε πρώτα να εγκριθεί από τη Σεούλ, όσο πιο κοντά έχει φτάσει οποιοσδήποτε πολιτικός ηγέτης στο να δηλώσει δημοσίως ότι οι ανησυχίες αυτές είναι πολύ περισσότερο εξαπλωμένες.
Δεν είναι αργά για να γυρίσουν τα πράγματα. Λίγες χώρες είναι πρόθυμες να διακινδυνεύσουν απόλυτη σύγκρουση σε μια εποχή όπου θα μπορούσε εύκολα να πυροδοτήσει τον πυρηνικό Αρμαγεδδώνα. Τα γεγονότα αυτού του καλοκαιριού, ωστόσο, δείχνουν έναν κόσμο στον οποίο τα έθνη φαίνονται πολύ πιο κοντά από πριν να στραφούν στην πυγμή. Είναι μια κακή στιγμή για τις Ηνωμένες Πολιτείες να φανούν ακανόνιστες και με κακή ηγεσία, αλλά αυτό είναι ακριβώς που συμβαίνει.