Image default
Πρώτο Θέμα

Covid-19:Ανοιχτές οι πληγές στην παγκόσμια οικονομία

Η επιδημία η οποία ενέσκηψε το 2020 προκάλεσε πρωτοφανή υγειονομική και οικονομική κρίση. Τα έκτακτα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και η ασυνήθιστη αβεβαιότητα που επικράτησε οδήγησαν στην απότομη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας, τη μεγαλύτερη μετά την κρίση του 1929.

Παρά την αυξημένη δημόσια κατανάλωση, η εγχώρια ζήτηση δέχθηκε σοβαρό πλήγμα και η ροπή προς αποταμίευση αυξήθηκε. Η απότομη συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας υπήρξε εύλογα εντονότερη στις υπηρεσίες, που επηρεάστηκαν δυσμενώς περισσότερο από τα περιοριστικά μέτρα λόγω της κοινωνικής επαφής που εμπεριέχουν, και λιγότερο στα αγαθά, όπου οι ανωμαλίες που παρατηρήθηκαν αρχικά στην παραγωγή και τις εξαγωγές της Κίνας και στη συνέχεια στις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής αποκαταστάθηκαν ταχύτερα. 

Παράλληλα, επλήγησαν σημαντικά το διεθνές εμπόριο και οι επενδύσεις, δραστηριότητες όπου η αβεβαιότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2020 η μεταποίηση ανακάμπτει ταχύτερα από τις υπηρεσίες, ωθούμενη από την αυξημένη ζήτηση ηλεκτρονικών προϊόντων, υπολογιστών και υγειονομικού υλικού και εξοπλισμού. 

Το παγκόσμιο ΑΕΠ, το οποίο επιβραδυνόταν ήδη από το 2019, συρρικνώθηκε το 2020 κατά 3,5%, μετά από άνοδο κατά 2,8% το 2019 σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ (Ιανουάριος 2021). Η ραγδαία πτώση του ΑΕΠ υπήρξε τελικά μικρότερη των προβλέψεων του Οκτωβρίου (-4,4%), ενώ αντίστοιχα ελαφρώς ισχυρότερη των προβλέψεων του Οκτωβρίου θα είναι η ανάκαμψη το 2021 (5,5%, έναντι 5,2%). 

Οριακά καλύτερες του ΔΝΤ είναι οι νεότερες εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ (9 Μαρτίου 2021), σύμφωνα με τις οποίες το παγκόσμιο ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 5,6% το 2021, έναντι υποχώρησής του κατά 3,4% το 2020. Στις προηγμένες οικονομίες το ΑΕΠ εκτιμάται ότι υποχώρησε κατά 4,9% το 2020, έναντι αύξησής του κατά 1,6% το 2019, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, μεγαλύτερη ύφεση το 2020 αντιμετώπισαν το Ηνωμένο Βασίλειο (-9,9%) και η ζώνη του ευρώ (-6,6%), ενώ μικρότερη οι ΗΠΑ (-3,5%) και η Ιαπωνία (-4,8%). 

Για το 2021 προβλέπεται ανάκαμψη των προηγμένων οικονομιών κατά 4,3%, εντούτοις, σύμφωνα με το ΔΝΤ, το επίπεδο του ΑΕΠ θα εξακολουθήσει να υπολείπεται κατά ποσοστό άνω του 2% σε σχέση με αυτό που προβλεπόταν για το 2020 προ της πανδημικής κρίσης (βλ. Πίνακα ΙΙ.1). Στις ΗΠΑ, μετά από συνεχή μεγέθυνση επί δεκαετία, η οικονομία συρρικνώθηκε σημαντικά κατά 3,4% το 2020, έναντι ανόδου κατά 2,2% το 2019. Το πραγματικό ΑΕΠ, μετά από μείωση 31,4% το β΄ τρίμηνο σε ετησιοποιημένη τριμηνιαία βάση, κατέγραψε ρυθμό αύξησης 33,4% το γ΄ τρίμηνο, τον ταχύτερο μεταπολεμικά, ενώ το δ΄ τρίμηνο η άνοδος επιβραδύνθηκε στο 4,1%. 

Μετά την άρση των περιορισμών, παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση στην ιδιωτική κατανάλωση, ιδίως υπηρεσιών, αλλά και στις επενδύσεις, ενώ η μεγάλη αύξηση των εξαγωγών ήταν μικρότερη εκείνης των εισαγωγών. Η αγορά εργασίας ανέκαμψε ταχύτερα των προβλέψεων και ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου είχαν ανακτηθεί οι μισές από τις απολεσθείσες θέσεις εργασίας, ενώ το ποσοστό ανεργίας, από 14,8% τον Απρίλιο, υποχώρησε σταδιακά σε 6,3% τον Ιανουάριο του 2021. Ωστόσο, η μείωση των δημόσιων δαπανών το γ΄ και το δ΄ τρίμηνο του έτους, η οποία σχετιζόταν με την αδυναμία λήψης σημαντικών αποφάσεων δημοσιονομικού χαρακτήρα λόγω των προεδρικών εκλογών και της μεταβατικής περιόδου μετά από αυτές, καθυστέρησε τη λήψη πρόσθετων μέτρων τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας. 

Το ΑΕΠ προβλέπεται πλέον από τον ΟΟΣΑ ότι θα αυξηθεί κατά 6,5% το 2021, με τη βοήθεια της νέας ισχυρής δέσμης δημοσιονομικών μέτρων που εγκρίθηκε στις 10 Μαρτίου 2021 και η οποία ανέρχεται σε 1,9 τρισεκ. δολάρια (8,8% του ΑΕΠ του 2020). Η εμπροσθοβαρής αυτή δέσμη μέτρων αναμένεται να έχει θετικές επιδράσεις διάχυσης και σε άλλες οικονομίες, ανάλογα με το βαθμό διασύνδεσής τους με την οικονομία των ΗΠΑ.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ το ΑΕΠ υποχώρησε κατά μόνο 2,9% το α΄ τρίμηνο (έναντι του προηγούμενου τριμήνου), το β΄ τρίμηνο συρρικνώθηκε κατά 19,0%, λόγω της λήψης περιοριστικών μέτρων μεταγενέστερα από ό,τι σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Η ανάκαμψη το γ΄ τρίμηνο ήταν έντονη, 16,0%, καθώς η οικονομία ευνοήθηκε από την άρση των μέτρων, αλλά και τη δημοσιονομική τόνωση ύψους 10% του ΑΕΠ και τα μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας περίπου 16% του ΑΕΠ. 

Η ύφεση συνολικά για το 2020 εκτιμάται στο -9,9% και η προβλεπόμενη ανάκαμψη του 2021 στο 5,1% από τον ΟΟΣΑ. Το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται ότι αυξήθηκε στο 5,0% από 3,8% το 2019. Στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες το ΑΕΠ εκτιμάται από το ΔΝΤ ότι υποχώρησε κατά 2,4%, έναντι αύξησής του κατά 3,6% το 2019, ενώ για το 2021 προβλέπεται ισχυρή ανάκαμψη κατά 6,3%. 

Η οικονομία της Κίνας είναι η μόνη μεγάλη οικονομία που τελικά αντιμετώπισε επιβράδυνση αλλά όχι ύφεση το 2020 (2,3% από 6,0% το 2019), καθώς οι αυστηρότεροι περιορισμοί ξεκίνησαν και τελείωσαν νωρίτερα από ό,τι σε άλλες χώρες, ήδη από τον Απρίλιο, και η δραστηριότητα ομαλοποιήθηκε ταχύτερα των προβλέψεων, και με τη στήριξη της οικονομικής πολιτικής. 

Το ΑΕΠ της Κίνας, αφού υποχώρησε κατά 6,8% το α΄ τρίμηνο του 2020 (έναντι του ίδιου τριμήνου του προηγούμενου έτους), ανέκαμψε στη συνέχεια, με άνοδο 3,2% το β΄ τρίμηνο και 4,9% το γ΄ τρίμηνο. Αντιθέτως, η Ινδία βρέθηκε σε ύφεση το 2020 (-8,0% από +4,2% το 2019), όπως και οι υπόλοιπες αναδυόμενες οικονομίες, στις οποίες ο έλεγχος της υγειονομικής κρίσης δεν ήταν τόσο αποτελεσματικός, τα περιθώρια δημοσιονομικής παρέμβασης ήταν πιο περιορισμένα, ενώ η εξάρτηση από το δανεισμό και τις μεταβιβάσεις από το εξωτερικό τις κατέστησε πιο ευάλωτες.

Η άνιση πρόσβαση στα εμβόλια και η άνιση δυνατότητα διακριτικής δημοσιονομικής παρέμβασης αναμένεται να διευρύνουν και πάλι τις ανισότητες μεταξύ των οικονομιών, ακόμη και εντός της ομάδας των αναδυομένων, σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, δρώντας ανασχετικά στην παγκόσμια ανάκαμψη. Από τις 110 αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες μόνο οι 52 θα κατορθώσουν να συγκλίνουν εισοδηματικά με τις προηγμένες οικονομίες μέχρι το 2022, καθώς διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά και οι δυνατότητες εγχώριας μακροοικονομικής στήριξης, όπως κατέδειξε η μεγάλη διαφορά ύψους δημοσιονομικής παρέμβασης του 2020. 

 Ο πληθωρισμός σε παγκόσμιο επίπεδο επιβραδύνθηκε το 2020, αντανακλώντας την εξασθένηση της ζήτησης παγκοσμίως και την αύξηση του παραγωγικού κενού λόγω της κρίσης, αλλά και την πτώση της διεθνούς τιμής των καυσίμων. Ο πυρήνας του πληθωρισμού (χωρίς τις τιμές της ενέργειας και των ειδών διατροφής) υποχώρησε επίσης, αλλά λιγότερο. Ο πληθωρισμός στις προηγμένες οικονομίες μειώθηκε σε 0,7% το 2020 από 1,4% το 2019, ενώ προβλέπεται από το ΔΝΤ ότι θα ανέλθει σε 1,3% το 2021. 

Στις αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες ο πληθωρισμός παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος στο 5,0% το 2020, καθώς οι συναλλαγματικές και άλλες εξελίξεις αντιστάθμισαν τις επιδράσεις της επιβράδυνσης των οικονομιών, ενώ προβλέπεται ότι θα υποχωρήσει στο 4,2% το 2021. Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μειώθηκε κατά 9,6% το 2020 σύμφωνα με το ΔΝΤ, ως συνέπεια της παγκόσμιας κρίσης του κορωνοϊού. Το αποτέλεσμα για το παγκόσμιο εμπόριο ωστόσο ήταν καλύτερο από την προηγούμενη εκτίμηση του Οκτωβρίου 2020 (-10,4%), χάρη στη μικρότερη από την αναμενόμενη παγκόσμια ύφεση για το 2020.  

Οι εμπορευματικές συναλλαγές τόσο αγαθών όσο και υπηρεσιών μειώθηκαν κατακόρυφα το πρώτο εξάμηνο του 2020, ως συνέπεια των αυστηρών προληπτικών μέτρων περιορισμού παγκοσμίως, ενώ οι κλάδοι του τομέα των υπηρεσιών που επλήγησαν περισσότερο ήταν ο τουρισμός και οι μεταφορές. Ωστόσο, το δεύτερο εξάμηνο του 2020 το εμπόριο παρουσίασε ανάκαμψη, λόγω αυξημένης ζήτησης για εξοπλισμό τεχνολογίας πληροφορικής και ιατρικές προμήθειες. Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών αναμένεται να αυξηθεί κατά 8,1% το 2021 και 6,3% το 2022, κατ’ αντιστοιχία με την ανάκαμψη του παγκόσμιου προϊόντος. 

Το εμπόριο υπηρεσιών αναμένεται να συνεχίσει να ανακάμπτει βραδύτερα σε σχέση με τα αγαθά, καθώς οι μετακινήσεις θα παραμένουν περιορισμένες έως ότου η πανδημία υποχωρήσει παγκοσμίως. Τυχόν αρνητικές εξελίξεις σχετικά με τη διαθεσιμότητα και αποτελεσματικότητα των εμβολίων θα επιδράσουν αρνητικά στο εμπόριο. 

Η τιμή του αργού πετρελαίου έπεσε στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 21 δολ. ΗΠΑ ανά βαρέλι τον Απρίλιο του 2020, ως αποτέλεσμα της αναστολής λειτουργίας τομέων της διεθνούς οικονομίας για τον περιορισμό της πανδημίας. Aνέκαμψε μετά την απόφαση των χωρών του ΟΠΕΚ και της Ρωσίας στις 12 Απριλίου για δραστική μείωση της ημερήσιας παραγωγής κατά 9,7 εκατ. βαρέλια το Μάιο και τον Ιούνιο, κατά 7,7 εκατ. βαρέλια έως το Δεκέμβριο του 2020 και κατά 5,8 εκατ. βαρέλια από τον Ιανουάριο του 2021, υποστηριζόμενη και από τη σταδιακή ανάκαμψη των οικονομιών. 

Οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί και η συγκρατημένη αεροπορική κίνηση καθ’ όλη τη διάρκεια του 2020 μείωσαν την παγκόσμια ζήτηση καυσίμων και επέδρασαν σημαντικά στην εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου, η οποία μειώθηκε κατά 32,7% το 2020 σε σχέση με τα μέσα επίπεδα έτους για το 2019. Το 2021 η μέση διεθνής τιμή του πετρελαίου αναμένεται να αυξηθεί κατά 21,2% από τη χαμηλή αφετηρία του επιπέδου του 2020 (στα 50 δολ. ΗΠΑ το βαρέλι από 41,3 το 2020), αλλά θα παραμείνει χαμηλότερη σε σχέση με τα μέσα επίπεδα έτους για το 2019 τόσο το 2021 όσο και το 2022

Σχετικα αρθρα

Η σχέση ΗΠΑ-Ευρώπης έχει αλλάξει για πάντα – Και ο Πούτιν το γνωρίζει καλά

admin

Ευρώπη:Θα προκαλέσει ο Covid νέα οικονομική κρίση;

admin

Ο κίνδυνος του πληθωρισμού είναι εντελώς πραγματικός

admin

XA:Άνοδος με ρευστότητα και ουσία

admin

Μετά την πανδημία κερδίζει η… Κίνα – Γιατί διαγκωνίζονται για επενδύσεις οι ευρωπαϊκοί κολοσσοί

admin

Deloitte: 8 στους 10 Έλληνες CFOs αναμένουν άνοδο εσόδων των εταιρειών τους

admin

ΕΚΤ:Ανάπτυξη αλλά …συνεχίζουμε το τύπωμα χρήματος

admin

Accenture: Η πανδημία επιτάχυνε τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής ασφαλιστικής αγοράς

admin

Bloomberg: Περιζήτητα τα ελληνικά ομόλογα, βρείτε τα αν μπορείτε

admin

Alpha Bank:Μετατόπιση της τροχιάς της Οικονομικής Μεγέθυνσης σε υψηλότερο επίπεδο

admin

Οι νέες αντικειμενικές αξίες των ακινήτων-Ολοι οι πίνακες

admin

Χωρίς αντίκρυσμα ξανά το δωρεάν χρήμα-John B.Taylor

admin