Image default
Οικονομία Πρώτο Θέμα

Alpha Bank:Δημοσιονομικός χώρος, δημόσιες επενδύσεις και οικονομική μεγέθυνση

Η  σημαντική  βελτίωση  της  αναπτυξιακής  προοπτικής  της  Ελλάδας  στο  μεταπανδημικό  τοπίο,  επηρεάζει ευνοϊκά την κατάσταση των δημοσίων οικονομικών της χώρας, αυξάνοντας τους βαθμούς ελευθερίας στην άσκηση  της  δημοσιονομικής  πολιτικής  τα  επόμενα  έτη.  Οι  πρόσφατες  προβλέψεις  για  την  πορεία  της ελληνικής  οικονομίας  τόσο  από  την  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή,  όσο  και  από  το  Υπουργείο  Οικονομικών  στο πλαίσιο του Προϋπολογισμού, επιβεβαιώνουν τις προσδοκίες για μία διαταραχή σχήματος οιονεί-V, με την ύφεση να διαρκεί για ένα μόνο έτος, το 2020 (-9%) και από το 2021 να παρατηρείται ισχυρή ανάκαμψη της οικονομικής  δραστηριότητας.  Το  χαρακτηριστικό  αυτό  διαφοροποιεί  την  πανδημική  κρίση  από  την  κρίση χρέους της ελληνικής οικονομίας, κατά τη διάρκεια της οποίας οι ρυθμοί μεταβολής του ΑΕΠ, παρέμειναν αρχικά σε αρνητικό έδαφος για πέντε έτη -αν και ήταν σχετικά μικρότερης έντασης σε σύγκριση με το 2020-, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε μία περίοδος στασιμότητας.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού της δημοσιονομικής πολιτικής έχουν ως ακολούθως:

  1. Σταδιακή  επιστροφή  σε  καθεστώς  δημοσιονομικής  πειθαρχίας,  με  συρρίκνωση  του  πρωτογενούς ελλείμματος το 2021 και το 2022 και επιστροφή σε πλεόνασμα το 2023.
  2. Θεαματική άνοδος του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές, σε συνδυασμό με την ενίσχυση του πληθωρισμού, που οδηγούν  σε  ταχύτερη  άνοδο  του  ΑΕΠ  σε  τρέχουσες  τιμές  σε  σχέση  με  το  δημόσιο  χρέος,  καθώς  τα ονομαστικά  επιτόκια  διατηρούνται  σε  σχετικά  χαμηλά  επίπεδα,  με  αποτέλεσμα  τη  μείωση  του  λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
  3. Σημαντική αύξηση των δημοσίων επενδύσεων σε σχέση με το παρελθόν  που υποστηρίζονται από τα διαθέσιμα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

  1. Επαναπροσδιορισμός  των  δημοσιονομικών  κανόνων  σε  ευρωπαϊκό  επίπεδο,  ο  οποίος  ενδέχεται  να οδηγήσει   σε   αξιοσημείωτο   εξορθολογισμό   της   έντασης   της   δημοσιονομικής   πειθαρχίας   -όπως προσδιορίζεται  από  το  ύψος  των  πρωτογενών  πλεονασμάτων-  προκειμένου  να  διασφαλίζεται  η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, να δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος άσκησης αντικυκλικής πολιτικής και να υποστηρίζονται οι επενδύσεις.

Η  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  (European  Economic  Forecast,  Autumn  2021)  αναθεώρησε  επί  τα  βελτίω  την εκτίμησή της για τον ρυθμό μεγέθυνσης για το 2021, σε 7,1%, από 4,3% το καλοκαίρι, λόγω της αναμενόμενης ισχυρής  ανάκαμψης  τόσο  της  ιδιωτικής  κατανάλωσης  και  των  εξαγωγών,  όσο  και  των  επενδύσεων.  Η εκτίμηση για ισχυρή ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας από το τρέχον έτος και μετά, αποτυπώνεται και στο τελικό κείμενο του Προϋπολογισμού του 2022 που υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο (Γράφημα 1), με αποτέλεσμα να ενσωματώνει πλέον την αναθεωρημένη επί τα βελτίω πρόβλεψη για ανάπτυξη 6,9% το 2021, από 6,1% στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού (Οκτώβριος 2021) και 3,6% στο Πρόγραμμα Σταθερότητας (Απρίλιος 2021). Το 2022 αναμένεται να αποτελέσει έτος επιστροφής σε επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας υψηλότερο του 2019, καθώς ο Προϋπολογισμός προβλέπει περαιτέρω μεγέθυνση της τάξης του 4,5%. Το μίγμα  της  οικονομικής  μεγέθυνσης  του  2022  θα  είναι σημαντικά  διαφοροποιημένο  σε  σχέση  με  αυτό  της τρέχουσας χρονιάς, καθώς   αναμένεται να στηριχτεί σε μεγαλύτερο βαθμό στην επενδυτική δαπάνη, μέσω της  υλοποίησης  των  έργων  του  Ταμείου  Ανάκαμψης  και  Ανθεκτικότητας  και  της  προσέλκυσης  ξένων επενδύσεων,  λόγω  της  βελτιούμενης  βιωσιμότητας  του  δημοσίου  χρέους  και  της  μείωσης  του  κινδύνου χώρας, καθώς η πιστοληπτική επιφάνεια της Ελλάδας προσεγγίζει την επενδυτική βαθμίδα (βλ. Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της 17.11.2021).

Σύμφωνα  με  τον  Προϋπολογισμό,  η  υλοποίηση  των  έργων  που  θα  χρηματοδοτηθούν  από  το  Ταμείο Ανάκαμψης  και  Ανθεκτικότητας  αναμένεται  να  συμβάλει  στον  ρυθμό  μεγέθυνσης  του  2022  κατά  2,9 ποσοστιαίες  μονάδες,  με  το  88%  της  συνολικής  κατανομής  επιχορηγήσεων  και  δανείων  για  το  έτος  να κατευθύνεται  σε  επενδύσεις  και  το  41,6%  εξ  αυτού  σε  δημόσιες  επενδύσεις  με  υψηλό  αναπτυξιακό αποτύπωμα.  Η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στις δημόσιες επενδύσεις αντανακλάται στο Γράφημα 2, το οποίο αποτυπώνει την εξέλιξη του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), σε δισ. Ευρώ,  από το 2012 μέχρι και το 2022. Το ΠΔΕ παρέμενε σχετικά σταθερό, την περίοδο 2012-2019, ωστόσο, το 2020, παρουσίασε ραγδαία αύξηση σε Ευρώ 10,6 δισ. από Ευρώ 5,6 δισ. το προηγούμενο έτος -από τα οποία τα Ευρώ 8,6 δισ. ήταν συγχρηματοδοτούμενα έργα και τα υπόλοιπα Ευρώ 2 δισ. από αμιγώς εθνικούς πόρους- απόρροια  της  χρηματοδότησης  παρεμβάσεων  για  την  αντιμετώπιση  των  δυσμενών  επιπτώσεων  της πανδημίας. Το 2021 το ΠΔΕ αναμένεται να μειωθεί σε Ευρώ 8,35 δισ., ωστόσο θα παραμείνει αυξημένο σε σχέση  με  τα  έτη  2012-2019,  καθώς  παραμένουν  σε  ισχύ  σημαντικές  δράσεις  για  την  αντιμετώπιση  των επιπτώσεων της πανδημίας. Η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στο ΠΔΕ γίνεται ορατή το 2022, όπου οι πόροι από το Ταμείο Ανάκαμψης αναμένεται να  αυξήσουν κατά Ευρώ 3,2 δισ. το ΠΔΕ, από Ευρώ 7,8 δισ. σε Ευρώ 11 δισ., πετυχαίνοντας την υψηλότερη εισροή επενδυτικών πόρων από το εν λόγω πρόγραμμα την τελευταία δεκαετία, συμβάλλοντας στην επιτάχυνση της ανόδου των επενδύσεων και -σε συνδυασμό και με τον  πυλώνα  των  δανείων  προς  ιδιωτικά  επενδυτικά  σχέδια-  στην  έναρξη  της  διαδικασίας  κάλυψης  του επενδυτικού  κενού  που  σωρεύτηκε  την  προηγούμενη  δεκαετία  και  στην  επίτευξη  υψηλών  ρυθμών μεγέθυνσης.


Επιπροσθέτως,   στην   Έκθεση   του   Προϋπολογισμού   του   2022   περιλαμβάνονται   εκτιμήσεις   για   τα δημοσιονομικά ελλείμματα της διετίας 2021-2022, τα οποία έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα εκτιμώμενα ελλείμματα στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού (Οκτώβριος 2022). Όπως αποτυπώνεται και στο Γράφημα 1, η αναθεώρηση του εκτιμώμενου ρυθμού μεγέθυνσης για το 2021, από 3,6% τον Απρίλιο, σε 6,1% τον Οκτώβριο, λόγω της υψηλότερης του αναμενομένου επίδοσης της ελληνικής οικονομίας το δεύτερο τρίμηνο του  έτους  (με  το  ΑΕΠ  να  αυξάνεται  κατά  16,2%  σε  ετήσια  βάση),  της  μικρότερης  επίπτωσης  των περιοριστικών  μέτρων  στην  οικονομική  δραστηριότητα  στο  πρώτο  τρίμηνο  του  έτους,  καθώς  και  της καλύτερης του αναμενομένου επίδοσης του κλάδου του τουρισμού κατά τη θερινή περίοδο, δημιούργησε επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για την άσκηση  επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής και την περαιτέρω στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα, σε όρους ενισχυμένης εποπτείας, να εκτιμάται σε -7,7% του ΑΕΠ.

Οι  αυξημένες  καταναλωτικές  δυνατότητες,  λόγω  της  συσσώρευσης  αποταμιεύσεων  στη  διάρκεια  της πανδημίας,  η  περαιτέρω  άνοδος  των  επενδύσεων  και  η  ταχύτερη  του  αναμενομένου  ανάκαμψη  του τουρισμού, οδήγησαν το Υπουργείο Οικονομικών, όπως προαναφέρθηκε, να αναθεωρήσει περαιτέρω την πρόβλεψή του για ρυθμό μεγέθυνσης σε 6,9% το 2021. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στη μείωση της εκτίμησης για το πρωτογενές έλλειμμα του 2021, σε -7,3% του ΑΕΠ.

Αντιστοίχως, η μείωση της πρόβλεψης για τον ρυθμό μεγέθυνσης του 2022 από 6,2%, τον Απρίλιο, σε 4,5% οδήγησε σε αναπροσαρμογή των εκτιμήσεων για πρωτογενές έλλειμμα, το 2022, από -0,3% σε -0,9% και τελικά σε -1,2% του ΑΕΠ. Ο περιορισμός του ελλείμματος, το 2022, αναμένεται να προέλθει από την εκτίμηση για  την  ταχεία  ανάκαμψη  της  οικονομικής  δραστηριότητας.  Επομένως,  ο  κρατικός  προϋπολογισμός προβλέπει για το 2022 αυξημένα έσοδα λόγω της ανόδου της οικονομικής δραστηριότητας και μειωμένες κρατικές δαπάνες για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων από την εξάπλωση της πανδημίας.

Επιπλέον, ο Προϋπολογισμός για το 2022 προβλέπει μία περαιτέρω συρρίκνωση του λόγου του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ, η οποία αναμένεται να προέλθει πρωτίστως από την επίτευξη υψηλών ονομαστικών ρυθμών μεγέθυνσης (οι οποίοι την παρούσα περίοδο  εκτιμάται ότι θα είναι ακόμα μεγαλύτεροι λόγω των πληθωριστικών πιέσεων που ασκούνται παγκοσμίως) και δευτερευόντως από τη σταδιακή επιστροφή σε καθεστώς δημοσιονομικής πειθαρχίας, με την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2023 και μετά. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Προϋπολογισμό, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθεί κάτω από το 200% το 2021 (197,1%) και περαιτέρω το 2022, σε 189,6%. Η καθοδική πορεία του χρέους, σε συνδυασμό με τα ευνοϊκά χαρακτηριστικά του (μακρά μέση σταθμισμένη ληκτότητα, χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, το μεγαλύτερο ποσοστό του ελληνικού χρέους διακρατείται από  πιστωτές του «επίσημου» τομέα), αναμένεται  να  συμβάλουν  στην  ταχύτερη  επίτευξη  επενδυτικής  βαθμίδας  για  το  αξιόχρεο  της  ελληνικής οικονομίας, γεγονός που με τη σειρά του αναμένεται να συνεισφέρει στη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος και στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, καθιστώντας τη χώρα έναν ελκυστικό επενδυτικό προορισμό (βλ. Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της 17.11.2021).

Στην κατεύθυνση αυτή αναμένεται να συμβάλει και η τυχόν αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων που ισχύουν  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση.  Η  πανδημική  κρίση  αποτέλεσε  το  εφαλτήριο  για  τη  χαλάρωση  των δημοσιονομικών κανόνων σχετικά με το ύψος του δημοσίου χρέους και των ελλειμμάτων, προκειμένου οι οικονομίες  των  κρατών-μελών  να  αντιμετωπίσουν  με  αποτελεσματικότητα  τις  αρνητικές  συνέπειες  της υγειονομικής  κρίσης  και  της  αναστολής  της  οικονομικής  δραστηριότητας.  Η  Ελλάδα  ωφελήθηκε  από  την πρωτοβουλία αυτή, τα αποτελέσματα της οποίας είναι εμφανή κατά το τρέχον έτος, δεδομένου ότι η χώρα επιτυγχάνει ισχυρή ανάκαμψη ένα χρόνο μετά τη βαθιά υφεσιακή διαταραχή, έχοντας ταυτόχρονα στηρίξει με σημαντικές παρεμβάσεις τα εισοδήματα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, μειώνοντας σημαντικά το επίπεδο της ανεργίας στη χώρα (σε 13% τον Σεπτέμβριο του 2021, από 16,5% ένα χρόνο πριν), χωρίς να τεθεί  σε  κίνδυνο  η  βιωσιμότητα  του  δημοσίου  χρέους.  Η  ενδεχόμενη  υιοθέτηση  περισσότερο  ευέλικτων δημοσιονομικών κανόνων αναμένεται αφενός να προσφέρει τον απαιτούμενο χώρο για την αντιμετώπιση μελλοντικών  κρίσεων  και  αφετέρου  να  συμβάλει  στην  περαιτέρω  ενίσχυση  των  επενδύσεων,  μέσω  της αξιοποίησης  του  δημιουργούμενου  δημοσιονομικού  χώρου  για  τη  θέσπιση  χαμηλότερων  φορολογικών συντελεστών και την προώθηση παραγωγικών δημοσίων επενδύσεων.

Σχετικα αρθρα

Κύκλος Εργασιών Επιχειρήσεων σε Αναστολή Λειτουργίας λόγω της πανδημίας COVID-19, Νοεμβρίου 2021

fastpath

Κίνηση Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων, Σεπτεμβρίου 2021

admin

Τουρκία: Αμετάβλητα τα επιτόκια

admin

Τουρκία: «Ένεση» 3,8 δισ. δολαρίων στις κρατικές τράπεζες για να κρατήσουν «ζωντανό» το δανεισμό

admin

Προειδοποίηση FBI: Χάκερς αποσπούν οικονομικά στοιχεία μέσω ψεύτικων κωδικών QR

admin

Alpha Bank:Μικρομεσαία Επιχειρηματικότητα-Ψηφιοποίηση της Οικονομίας και Παραγωγικότητα

admin

Κίνα: Κόντρα στο ρεύμα μειώνει τα επιτόκια

admin

Λαγκάρντ: Η ΕΚΤ έχει κάθε λόγο να μην βιαστεί όσο η Fed

admin

«Ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού», προβλέπει ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας

admin

Ένδυση – κλωστοϋφαντουργία: Βελτιωμένες οι ευρωπαϊκές επιδόσεις το εννεάμηνο του 2021

admin

Πώς ο Πούτιν ανεβάζει τον λογαριασμό τηλεφώνου των Βρετανών

admin

ΤτΕ: Μειώθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου

admin