Image default
Opinion LEADERS

Οι Εξελίξεις στις αγορές ενέργειας με βάση την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας-Dr.Ιωάννης Μαραγκός

Το Praxis Now είναι μία φοιτητική ερευνητική ομάδα που δημιουργήθηκε και καθοδηγείται από τον Καθηγητή Οικονομικών Γιάννη Μαραγκό στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Σε αυτό το άρθρο συμμετέχουν οι φοιτήτριες: Αναστασία Αθιανά, Ιωάννα Λίτσιου, Μαρία Χηνοπούλου.

Η έκθεση, World Bank: Commodity Markets Outlook – Urbanization and Commodity Demand, 2021, παρέχει λεπτομερή ανάλυση της διεθνούς αγοράς για μεγάλους κλάδους προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, της γεωργίας, των λιπασμάτων, των ορυκτών μετάλλων και των πολύτιμων λίθων. Η δημοσίευση περιλαμβάνει, επίσης, στατιστικές για τιμές παραγωγής, κατανάλωσης και εμπορίου για σημαντικά προϊόντα. Συγκεκριμένα, ενώ οι περισσότερες τιμές, εκτός της ενέργειας, παρουσιάζουν πλέον πτώση, μετά από απότομες αυξήσεις, στα πρώτα τρίμηνα του 2021, η ενέργεια δεν φαίνεται να ακολουθεί την ίδια πορεία. Καθώς  αυτές οι μεταβολές στις τιμές της ενέργειας συνεχίζουν να υφίστανται ακόμα, το κέντρο της εστίασης κινείται γύρω από τις  αιτίες και τις συνέπειες της αύξησης των τιμών ενέργειας. 

Διάγραμμα 1. Δείκτες των κυριότερων αγορών εμπορίου (Μηνιαία)

- World Bank

Σημείωση: Το παραπάνω διάγραμμα περιγράφει τους δείκτες των κυριότερων αγορών εμπορίου την περίοδο Ιανουάριος 2019 με Σεπτέμβριο 2021. 

Τα ανωτέρω επιβεβαιώνονται και από το διάγραμμα 1, στο οποίο φαίνεται η αύξηση των τιμών ενέργειας κατά τους μήνες Ιούλιο-Σεπτέμβριο 2021. Πιο συγκεκριμένα, οι τιμές ενέργειας σημείωσαν αύξηση της τάξης του 16% το εν λόγω τρίμηνο. Ένα αρνητικό της αύξησης των τιμών ενέργειας είναι η εμφάνιση πληθωρισμού σε πολλές οικονομίες.  Επίσης, η μεταβολή των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να παίξει καθοριστικό παράγοντα επηρεασμού της ανάπτυξης των χωρών που εισάγουν ενέργεια για το έτος 2022. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι τιμές ενέργειας θα συνεχίσουν να αυξάνονται και το επόμενο έτος. Ειδικότερα, περιμένουν μια αύξηση της τάξης του 2% εξαιτίας της αύξησης της ζήτησης, αλλά και των σταδιακών κερδών παραγωγής. Αναμένεται, όμως, πτώση των τιμών ενέργειας το 2023. (World Bank: Commodity Markets Outlook – Urbanization and Commodity Demand, 2021). Διάγραμμα 2. Μερίδιο αγοράς ενεργειακών δεικτών 

                  

Ειδικότερα, στις τιμές ενέργειας εντάσσονται οι τιμές του φυσικού αερίου, του άνθρακα και του πετρελαίου.  Οι τιμές της ενέργειας  αυξήθηκαν στα μέσα του 2021, με τις τιμές του φυσικού αερίου και του άνθρακα, να σημειώνουν αύξηση 69% και 44% αντίστοιχα. Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου ενθάρρυναν επίσης τη χρήση του πετρελαίου ως υποκατάστατου. Το γεγονός αυτό γίνεται αντιληπτό και από την μελέτη των μεριδίων της αγοράς για τον κλάδο της ενέργειας κατά το 2021 (Διάγραμμα 2). Την ίδια περίοδο, παρόμοια πορεία ακολούθησε και το αργό πετρέλαιο, σημειώνοντας άνοδο 70%, με τις τιμές του να κυμαίνονται στα $72/ βαρέλι. Συγκρίνοντας αυτή την τιμή με του προηγούμενου τριμήνου του 2021 παρατηρούμε μία αύξηση 7%. (World Bank: Commodity Markets Outlook – Urbanization and Commodity Demand, 2021). Παράλληλα, οι τιμές του αργού πετρελαίου αναμένεται να διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα $74/βαρέλι το 2022, καθώς η παγκόσμια παραγωγή ανακάμπτει. Στο παρακάτω διάγραμμα αντικατοπτρίζονται τα ανωτέρω δεδομένα για το τρέχον έτος (Διάγραμμα 3). 

Διάγραμμα 3. Τιμές φυσικού αερίου και άνθρακα

- -; World Bank.

Σημείωση: Τρέχουσες τιμές φυσικού αερίου και άνθρακα σε δολάρια ανά την περίοδο Ιανουάριος με Οκτώβριος 2021.

Γιατί όμως συνέβησαν οι αυξήσεις αυτές και πώς θα οδηγηθουμε στη μείωση των ενεργειακών τιμών; Σε γενικές γραμμές, τα γεγονότα του τρέχοντος έτους κατέδειξαν πώς η αλλαγή των καιρικών ρυθμών λόγω της κλιματικής αλλαγής αποτελεί αυξανόμενο κίνδυνο για τις αγορές ενέργειας, επηρεάζοντας τόσο τη ζήτηση όσο και την προσφορά. Παραδείγματα περιλαμβάνουν πλημμύρες ανθρακωρυχείων, όπως συνέβη στην Ινδονησία και την Κίνα, και τη διακοπή της παραγωγής φυσικού αερίου, λόγω παγετώνων ή τυφώνων, που σημειώθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Βραχυπρόθεσμα, ένεκα των καιρικών συνθηκών, υφίστανται αλλαγές τιμών στις αγορές φυσικού αερίου και άνθρακα με αυτές να παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες. Ένας ιδιαίτερα κρύος χειμώνας θα μπορούσε να σημειώσει περαιτέρω άνοδο των τιμών καθώς, τόσο η προσφορά όσο και η ζήτηση αγαθών ενέργειας είναι ανελαστικές ως προς τις τιμές. Για παράδειγμα, ο ασυνήθιστα κρύος καιρός στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών τον Φεβρουάριο του 2021 μείωσε τόσο την παραγωγή φυσικού αερίου, όσο και αύξησε την κατανάλωση, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τον προσωρινό διπλασιασμό των τιμών του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ (World Bank: Commodity Markets Outlook – Urbanization and Commodity Demand, 2021).

Ένα ακόμη εμπόδιο που οδήγησε στην αύξηση των ενεργειακών τιμών αποτέλεσε η πανδημία. Σε μια Covid εποχή, όπου η οικονομία παλεύει τουλάχιστον να διατηρηθεί, με τις συνεχείς αλλαγές στο κλίμα, το κλείσιμο των συνόρων και την παρεμπόδιση των μεταφορών ο ρυθμός παραγωγής ενέργειας μειώθηκε. Η κλιματική αλλαγή, λοιπόν, σηματοδοτεί την ανάγκη για αύξηση της ζήτησης με στροφή στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. κλιματισμό). Η ζήτηση είναι υψηλή και δεν καλύπτεται από την ταχύτητα της προσφοράς. Άμεση συνέπεια αυτού, με στόχο την σταθεροποίηση των επιπέδων ζήτησης είναι η αύξηση τιμών. Όταν εξισορροπηθούν τα επίπεδα προσφοράς-ζήτησης και η ζήτηση αρχίσει να μειώνεται θα παρατηρηθεί ύφεση των τιμών.

Μείωση της ζήτησης για φυσικό αέριο και άνθρακα, μπορεί να επιτευχθεί και μέσω της υποκατάστασης τους από άλλες μορφές ενέργειας. Από την άποψη της ενεργειακής μετάβασης, οι ανησυχίες σχετικά με τη διαλείπουσα φύση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υπογραμμίζουν την ανάγκη πλεονάζουσα χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Οι πόλεις έρχονται στο επίκεντρο της προσοχής, καθώς συνδέονται συχνά με αυξημένη ζήτηση για ορυκτά καύσιμα και συνεπώς μεγάλες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Η ενεργειακή  κατανάλωση των πόλεων θα πρέπει όλο και περισσότερο να προέρχεται από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα, όπως η υδροηλεκτρική ενέργεια ή η πυρηνική ενέργεια, ή από νέες ή καλύτερες μεθόδους αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, διαπιστώνει ότι οι πόλεις υψηλής πυκνότητας, ιδιαίτερα στις αναπτυγμένες οικονομίες, μπορεί να έχουν χαμηλότερη κατά κεφαλήν ενεργειακή ζήτηση από τις πόλεις χαμηλής πυκνότητας. Καθώς το μερίδιο των ανθρώπων που ζουν σε αστικές περιοχές αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, αυτά τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη στρατηγικού αστικού σχεδιασμού για τη μεγιστοποίηση των ωφέλιμων στοιχείων των πόλεων και τον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεών τους.

 Συμπερασματικά, για να αποφευχθούν μελλοντικές αυξήσεις τιμών, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι, είτε η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα πρέπει να μειωθεί αναλόγως είτε ότι η προσφορά εναλλακτικών λύσεων χαμηλών σε εκπομπές άνθρακα (πχ. ηλεκτρική ενέργεια) είναι επαρκής. Τελευταία, παρατηρείται αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των ορυκτών καυσίμων και της ηλιακής και αιολικής ενέργειας, οι οποίες είναι αποδεδειγμένα ένα καλό υποκατάστατο και μειώνουν ενεργά την απελευθέρωση ρύπων. Παράλληλα, με τη στροφή αυτή γίνεται και μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.  Παρόλα αυτά, η υιοθέτηση τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρικών οχημάτων, εδραιώνεται με ταχείς ρυθμούς. Ταυτόχρονα, όμως, η  χρήση  καυσίμων όπως του πετρελαίου και η ταχύτητα με την οποία ανακάμπτει η κατανάλωση του μετά τα πρώτα στάδια της πανδημίας, ιδιαίτερα στις μεγάλες αναδυόμενες αγορές και αναπτυσσόμενες οικονομίες συνεχίζει να υπογραμμίζει τη δυσκολία στη μείωση της χρήσης του.  

Βιβλιογραφία

  • World Bank (2021), Commodity Markets Outlook – Urbanization and Commodity Demand, Washington, DC, World Bank Group
  • World Bank (2021), Natural gas and coal prices
  • - (2021), Natural gas and coal prices

 

Dr. John Marangos-Ιωάννης Μαραγκός

Professor of Economics, University of Macedonia Greece, Director, African Political Economy Lab, The Africa Center for Strategic Progress, 2018 Clarence E. Ayres Scholar Award, Associate Editor, International Journal of Social Economics, Hellenic Open University, Grand Canyon University USA, Transcontinental University USA.

Σχετικα αρθρα

Ο απροκάλυπτος αναθεωρητισμός της Τουρκίας

admin

Έχουμε στα χέρια μας το πολύ ισχυρό brand «Ελλάδα»-Ιωάννα Δρέττα

admin

Aύξηση κόστους ενέργειας και μείωση τζίρου χτυπούν τις επιχειρήσεις

admin

Ευκαιρία χρηματοπιστωτικής ασφάλειας ή απειλή της ελευθερίας;

admin

Το δημόσιο έλλειμα-Π.ΓΚΟΓΚΑΣ

admin

Η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να γίνει ενεργειακά ανεξάρτητη

admin

Δέκα διαπιστώσεις για έναν πόλεμο που δεν θα λήξει σύντομα

admin

Τώρα που «αγάπησαν» τον Μακρόν οι υπονομευτές του… – Κ,Μαυρίδης

admin

Μερικές απλές σκέψεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία-Κώστας Μελάς

admin

Επικίνδυνη η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης Ρωσίας και Δύσης-A.Θεοφάνους

admin

Η επισιτιστική- διατροφική κρίση μπορεί να είναι πιο καταστροφική και να διαρκέσει περισσότερο από την ενεργειακή

admin

Ενώ η κρίση φουντώνει, στερεύουν τα δημοσιονομικά εργαλεία

admin